Bitcoin vs Ethereum: verschillen en overeenkomsten tussen beide cryptocurrencies

Bitcoin en Ethereum in het kort

Bitcoin en Ethereum zijn allebei openbare blockchainnetwerken, maar ze zijn gebouwd met een ander hoofddoel. Bitcoin is in de eerste plaats een peer-to-peer netwerk waarmee gebruikers BTC kunnen versturen en ontvangen zonder dat een bank of andere centrale partij het netwerk beheert. Ethereum is een programmeerbaar blockchainnetwerk waarop je naast ETH-transacties ook smart contracts en applicaties kunt uitvoeren.

Beide netwerken werken met een openbaar grootboek. Veel nodes, oftewel computers in het netwerk, bewaren en controleren gegevens van de blockchain. Een transactie autoriseer je met een private key: een geheime cryptografische sleutel waarmee je kunt bewijzen dat je over bepaalde crypto mag beschikken. Een crypto wallet beheert deze sleutels en maakt het mogelijk om transacties uit te voeren.

De Bitcoin-whitepaper verscheen in 2008 en het Bitcoin-netwerk ging in januari 2009 live. Ethereum ging op 30 juli 2015 live.

Wat is Bitcoin (BTC)?

Bitcoin is een netwerk voor elektronische betalingen tussen gebruikers, zonder verplichte financiële tussenpartij. BTC is de valuta die je op dit netwerk kunt versturen, ontvangen en bewaren.

Transacties worden opgenomen in de Bitcoin-blockchain. Het netwerk gebruikt Proof of Work om overeenstemming te bereiken over de volgorde en geldigheid van transacties. Miners proberen met rekenkracht een geldig block te vinden. Andere nodes controleren vervolgens of dat block aan de regels van het Bitcoin-protocol voldoet.

BTC is sterk deelbaar. Eén BTC bestaat uit 100.000.000 satoshi. Daardoor kun je ook een heel klein deel van een bitcoin versturen.

Volgens de huidige protocolregels kunnen er maximaal 21 miljoen bitcoin worden uitgegeven. Miners ontvangen nieuwe BTC als onderdeel van de block reward. De hoeveelheid nieuwe BTC per block halveert iedere 210.000 blocks, wat gemiddeld ongeveer eens per vier jaar gebeurt. Dit wordt de Bitcoin halving genoemd.

De limiet van 21 miljoen is een regel van het Bitcoin-protocol. Die regel kan technisch worden aangepast, maar alleen als deelnemers ervoor kiezen software te gebruiken die zo'n wijziging ondersteunt. Zonder brede acceptatie verandert de bestaande Bitcoin-regel niet automatisch.

Wat is Ethereum (ETH)?

Ethereum is een openbaar, gedecentraliseerd netwerk waarop je transacties én smart contracts kunt uitvoeren. Ether, meestal aangeduid als ETH, is de eigen valuta van Ethereum.

ETH gebruik je bijvoorbeeld om gas fees te betalen. Gas is een maat voor hoeveel rekenwerk een transactie of handeling op Ethereum vraagt. Een simpele ETH-overdracht gebruikt meestal minder gas dan een uitgebreide interactie met een smart contract.

Ethereum kent twee belangrijke soorten accounts. Een externally owned account, vaak afgekort tot EOA, wordt bestuurd met een private key. Een contractaccount wordt aangestuurd door de code van een smart contract. Je kunt zo'n contract zien als een programma met een eigen adres op Ethereum.

Ethereum stapte in september 2022 tijdens The Merge over van Proof of Work naar Proof of Stake. Sindsdien gebruiken validators ETH als stake om mee te helpen bij het voorstellen en controleren van nieuwe blocks.

Korte samenvatting

• Bitcoin is een peer-to-peer netwerk voor BTC-betalingen zonder verplichte financiële tussenpartij.
• Ethereum is een netwerk voor ETH-transacties en programma's zoals smart contracts.
• BTC is de valuta van Bitcoin, terwijl ETH de valuta van Ethereum is.
• Beide netwerken gebruiken publieke blockchains, nodes en private keys om transacties te controleren.
• Bitcoin gebruikt Proof of Work en Ethereum gebruikt sinds 2022 Proof of Stake.

Hoe werken Bitcoin en Ethereum?

Bitcoin en Ethereum verspreiden ondertekende transacties via een netwerk van computers die de regels onafhankelijk controleren. Die computers heten nodes. Ze controleren bijvoorbeeld of een afzender bevoegd is om een transactie te doen en of dezelfde middelen niet al eerder zijn uitgegeven.

Een wallet bewaart niet letterlijk je coins in een soort digitaal potje. Een crypto wallet helpt je vooral om je private keys te beheren en transacties te ondertekenen. Bij Bitcoin gaat het om besteedbare transactie-uitkomsten. Bij Ethereum gaat het om saldi en de toestand van accounts en smart contracts.

Het grote technische verschil is hoe beide netwerken die gegevens organiseren en overeenstemming bereiken over nieuwe blocks. Bitcoin gebruikt losse stukken besteedbaar saldo en mining. Ethereum werkt met accounts, voert code uit en gebruikt validators die ETH vastzetten.

Hoe werkt de Bitcoin-blockchain?

De Bitcoin-blockchain werkt met blocks waarin transacties worden verzameld en met Proof of Work worden beveiligd. Bitcoin-full nodes controleren elk block zelf aan de hand van de netwerkregels en bewaren een gevalideerde blockchain.

Bitcoin gebruikt een UTXO-model. UTXO staat voor unspent transaction output: een bedrag uit een eerdere transactie dat nog niet is uitgegeven. Zie het een beetje als los wisselgeld dat je kunt gebruiken voor een volgende betaling.

Stel dat je een UTXO van 1 BTC hebt en je verstuurt 0,3 BTC. Dan gebruikt de transactie die volledige UTXO en maakt hij nieuwe outputs aan: eentje van 0,3 BTC voor de ontvanger en meestal een tweede output met het resterende bedrag voor jou, minus de transactiekosten. Een UTXO kan maar één keer worden uitgegeven. Zo helpt het netwerk dubbel uitgeven te voorkomen.

Miners verzamelen geldige transacties in een block en proberen een geldige Proof of Work te vinden. Ieder nieuw block verwijst naar de hash van het vorige block. Een hash kun je zien als een digitale vingerafdruk van gegevens. Als iemand een oude transactie wil aanpassen, verandert ook de hash van dat block. Een aanvaller zou vervolgens het Proof of Work voor dat block en de blocks daarna opnieuw moeten uitvoeren én de geldige chain van de rest van het netwerk moeten inhalen.

Nieuwe Bitcoin-blocks worden gemiddeld ongeveer elke tien minuten gevonden. Dat is geen vaste wachttijd. Of en wanneer jouw transactie in een block komt, hangt onder meer af van de fee en hoe druk het netwerk is.

Hoe werkt de Ethereum-blockchain?

De Ethereum-blockchain voert transacties en smart-contractcode uit, waarna nodes controleren of de nieuwe toestand van alle accounts klopt. Die toestand bevat bijvoorbeeld hoeveel ETH een adres heeft en welke gegevens in een smart contract zijn opgeslagen.

Ethereum gebruikt Proof of Stake. Validators zetten ETH vast als stake om deel te nemen aan het consensusmechanisme. Een geselecteerde validator mag een block voorstellen. Andere validators controleren het voorgestelde block en stemmen via attestaties over hun beeld van de geldige blockchain.

Ethereum werkt met slots van twaalf seconden. In normale omstandigheden kan er per slot een block worden voorgesteld, maar een slot kan ook leeg blijven. Een block na twaalf seconden betekent niet automatisch dat een transactie dan al definitief is. Opname in een block en finaliteit zijn aparte stappen. Finaliteit betekent simpel gezegd dat een block alleen nog kan worden teruggedraaid als een groot deel van de gestakete ETH de consensusregels schendt en daarbij zware economische gevolgen riskeert.

Iedere Ethereum-transactie verbruikt gas. De afzender betaalt de gas fee in ETH. Hoe meer rekenwerk een smart contract vraagt, hoe meer gas meestal nodig is. Een block heeft daarom geen vast aantal transacties. In plaats daarvan begrenst een gaslimiet hoeveel gas alle transacties in een block samen mogen gebruiken. Simpele transacties en complexe contractinteracties vragen namelijk niet evenveel rekenwerk.

Waarvoor worden Bitcoin en Ethereum gebruikt?

Bitcoin wordt vooral gebruikt om BTC te bewaren en rechtstreeks naar iemand anders te versturen. Het netwerk is ontworpen als peer-to-peer elektronisch geld, zonder dat een bank de transacties hoeft te verwerken.

Voor frequente betalingen bestaat ook het Lightning Network. Dit is een extra laag boven Bitcoin met betalingskanalen. Daardoor kunnen betalingen buiten de Bitcoin-blockchain plaatsvinden, zonder dat elke betaling apart on-chain hoeft te staan. Zo'n laag heeft wel eigen aandachtspunten, zoals liquiditeit in kanalen en de route die een betaling aflegt.

Ethereum heeft een breder gebruik binnen het netwerk. ETH kun je versturen, gebruiken voor gas fees en vastzetten als stake wanneer je als validator aan Proof of Stake deelneemt. Daarnaast vormt Ethereum een basis voor dapps: applicaties die werken met smart contracts.

Voorbeelden van zulke toepassingen zijn tokenuitgifte, gedecentraliseerde financiële toepassingen en NFT-marktplaatsen. Tokens zijn digitale eenheden die via een smart contract kunnen worden uitgegeven en beheerd.

Een smart contract voert uit wat er in de code staat. Dat is handig voor automatische regels, maar het contract weet niet vanzelf wat er buiten de blockchain gebeurt. Voor informatie zoals een uitslag, prijs of levering is extra informatie van buiten het netwerk nodig, bijvoorbeeld via een oracle.

Wat is het verschil tussen Bitcoin en Ethereum?

Het belangrijkste verschil is dat Bitcoin vooral is ontworpen voor waardeoverdracht met BTC, terwijl Ethereum ook een programmeerbare omgeving voor smart contracts biedt. Beide zijn openbare blockchains waar iedereen transacties kan versturen en de regels kan controleren, maar de technische keuzes verschillen flink.

Bitcoin gebruikt Proof of Work en een UTXO-model. Ethereum gebruikt Proof of Stake en een accountmodel. Ook de rol van de eigen valuta verschilt: BTC is de asset van het Bitcoin-netwerk, terwijl ETH wordt gebruikt voor transacties, gas en staking op Ethereum.

Basisprincipes van beide netwerken

Bitcoin en Ethereum zijn allebei open netwerken. Je hebt geen toestemming nodig om een transactie uit te zenden of om een node te draaien die de publieke regels controleert.

Beide gebruiken cryptografische handtekeningen. Daarmee bewijs je dat jij een transactie mag autoriseren, zonder je private key aan iemand te geven. Ook gebruiken beide een gedeeld grootboek om dubbel uitgeven tegen te gaan.

Toch ligt de nadruk anders. Bitcoin houdt het basisprotocol relatief beperkt en richt zich vooral op transacties met BTC en UTXO's. Ethereum houdt een gezamenlijke toestand van accounts en contracten bij. Daardoor kunnen transacties op Ethereum ook code uitvoeren.

In beide netwerken zijn fees belangrijk. Blockruimte en rekenwerk zijn niet onbeperkt. Als veel gebruikers tegelijk transacties willen uitvoeren, spelen fees mee bij de vraag welke transacties als eerste worden opgenomen.

Gedecentraliseerd betekent overigens niet dat elke dienst rond een netwerk dat ook is. Een crypto exchange, walletdienst of dapp kan bijvoorbeeld eigen regels en risico's hebben, ook als die Bitcoin of Ethereum gebruikt.

Wat is het verschil tussen Proof of Work en Proof of Stake?

Bij Proof of Work beveiligen miners Bitcoin door rekenkracht en elektriciteit te gebruiken, terwijl Ethereum bij Proof of Stake validators ETH laat vastzetten als stake. Het zijn twee verschillende manieren om overeenstemming te bereiken over nieuwe blocks en om aanvallen op het netwerk kostbaar te maken.

Bij Bitcoin concurreren miners om een blockhash te vinden die aan de moeilijkheidseis voldoet. De geldige chain met de meeste opgebouwde Proof of Work wordt door nodes gevolgd. Het kost daardoor veel rekenwerk om de transactiegeschiedenis achteraf te proberen te veranderen.

Bij Ethereum zetten validators ETH vast. Zij kunnen blocks voorstellen en stemmen via attestaties over de geldige blockchain. Bepaald aantoonbaar gedrag dat de consensusregels schendt, zoals tegenstrijdige attestaties ondertekenen, kan leiden tot slashing. Daarbij verliest een validator een deel van zijn stake en wordt hij uit het validatornetwerk verwijderd. Als veel validators tegelijkertijd worden geslasht, kan de straf veel groter worden en in extreme gevallen oplopen tot de volledige stake.

Simpel gezegd: bij Proof of Work zitten de kosten van een aanval vooral in rekenkracht, hardware en elektriciteit. Bij Proof of Stake heeft een aanvaller veel ETH nodig dat binnen het protocol op het spel staat en bij bepaald oneerlijk gedrag kan worden bestraft.

Bitcoin-mining vraagt aanzienlijk elektriciteitsverbruik. Hoe hoog dat verbruik precies is, blijft een schatting omdat een wereldwijd miningnetwerk niet volledig direct te meten is. Het energiegebruik van Ethereum daalde sterk na de overstap naar Proof of Stake, omdat validators niet meer met grote hoeveelheden rekenkracht concurreren om blocks te produceren.

Je kunt niet simpel zeggen dat één van beide modellen altijd veiliger of meer gedecentraliseerd is. Dat hangt ook af van zaken als de verdeling van deelnemers, gebruikte software en hoe mining- of stakingcapaciteit in de praktijk is verdeeld.

Hoe verschillen smart contracts en programmeerbaarheid?

Bitcoin heeft scripts voor voorwaarden rond het uitgeven van BTC, terwijl Ethereum een algemene omgeving biedt voor smart contracts met eigen code en opgeslagen toestand. Bitcoin is dus wel programmeerbaar, maar niet op dezelfde manier als Ethereum.

Bij Bitcoin bepaalt een script onder welke voorwaarden een UTXO mag worden uitgegeven. Dat kan bijvoorbeeld gaan over een geldige handtekening. Het ontwerp is bewust beperkter en niet bedoeld als algemene omgeving voor complexe applicaties zoals Ethereum.

Een Ethereum smart contract is code op een specifiek Ethereum-adres. Je kunt een transactie naar zo'n contract sturen om een functie uit te voeren. Het contract kan gegevens opslaan en ook andere smart contracts aanroepen.

Dat laatste maakt composability mogelijk. Dat betekent dat een toepassing functies van andere openbare smart contracts kan gebruiken. Verschillende toepassingen kunnen zo als bouwblokken met elkaar samenwerken.

De Ethereum Virtual Machine, vaak EVM genoemd, voert deze contractcode uit. Gas begrenst hoeveel rekenwerk één transactie mag gebruiken. Zonder zo'n limiet zou een transactie onbeperkt rekenwerk kunnen proberen uit te voeren.

Let goed op bij smart contracts: een geldige interactie is in principe niet terug te draaien. Een fout in de code, of een transactie die je per ongeluk ondertekent, kan dus financiële gevolgen hebben. En ondanks de naam is een smart contract niet automatisch een juridisch afdwingbare overeenkomst.

Hoe verschillen transactiesnelheid en schaalbaarheid?

Ethereum kan meestal sneller een nieuw block voorstellen dan Bitcoin, maar snelheid alleen vertelt niet het hele verhaal. Bitcoin vindt gemiddeld ongeveer elke tien minuten een block, terwijl Ethereum met slots van twaalf seconden werkt.

Bij Bitcoin varieert de tijd tot je eerste bevestiging. Extra bevestigingen maken de kans kleiner dat een transactie door een reorganisatie verdwijnt. Bij Ethereum is een blocktijd van twaalf seconden ook iets anders dan volledige finaliteit.

Op beide basislagen is de capaciteit beperkt. Bij Ethereum begrenst de gaslimiet hoeveel gas alle transacties in een block samen mogen gebruiken. Als veel gebruikers tegelijk transacties willen uitvoeren, kunnen de fees oplopen.

Ethereum schaalt vooral met rollups en andere Layer 2-oplossingen. Die verwerken transacties buiten Ethereum-mainnet of bundelen ze, waarna gegevens of resultaten op Ethereum worden gepubliceerd. Bitcoin gebruikt voor veel betalingen onder meer Lightning als tweede laag.

Vergelijk daarom niet alleen losse transacties-per-seconde-cijfers. Zo'n cijfer hangt af van het soort transactie, beschikbare blockruimte, fees, de gebruikte laag en wat je precies als definitieve afwikkeling meet. Bitcoin op de basislaag, Lightning, Ethereum op de basislaag en een specifieke rollup zijn niet één-op-één vergelijkbaar.

Wat zijn de voor- en nadelen van Bitcoin en Ethereum?

Bitcoin en Ethereum hebben sterke punten, maar ook duidelijke beperkingen. Wat voor jou zwaarder weegt, hangt af van wat je met crypto wilt doen.

Mogelijke voordelen van Bitcoin:

• Het basisdoel is relatief eenvoudig: BTC bewaren en versturen binnen een peer-to-peer geldnetwerk.
• Volgens de huidige protocolregels is de maximale uitgifte 21 miljoen BTC.
• Full nodes kunnen blocks en transacties zelfstandig controleren.

Mogelijke nadelen van Bitcoin:

• Proof of Work-mining verbruikt elektriciteit.
• Nieuwe blocks worden gemiddeld ongeveer elke tien minuten gevonden, waardoor bevestigingen tijd kunnen kosten.
• De basislaag heeft beperkte blockruimte, waardoor fees bij drukte kunnen stijgen.

Mogelijke voordelen van Ethereum:

• Smart contracts maken programmeerbare assets, tokens en dapps mogelijk.
• ETH gebruik je voor gas fees en staking.
• De overstap naar Proof of Stake heeft het elektriciteitsgebruik vergeleken met Ethereum onder Proof of Work sterk verminderd.

Mogelijke nadelen van Ethereum:

• Smart contracts en dapps maken het systeem technisch complexer en brengen extra risico's mee, bijvoorbeeld door fouten of kwetsbaarheden in contractcode.
• Een uitgevoerde contractinteractie is in principe niet terug te draaien.
• Gas fees zijn variabel en kunnen bij hoge vraag oplopen.

Voor beide netwerken geldt hetzelfde basisrisico: raak je jouw private keys kwijt, dan kun je de toegang tot je crypto verliezen. Ook phishing, fraude, hacks bij dienstverleners en sterke prijsbewegingen kunnen tot verlies leiden. Deel daarom nooit je seed phrase of private key met iemand anders.

Welke rol spelen Bitcoin en Ethereum binnen de cryptomarkt?

Bitcoin en Ethereum hebben allebei een eigen rol binnen de cryptomarkt, omdat BTC en ETH binnen hun netwerken iets anders doen. BTC is de native asset van een peer-to-peer geldnetwerk. De beperkte uitgifte volgens de huidige protocolregels en de nadruk op waardeoverdracht staan daarbij centraal.

ETH heeft binnen Ethereum meerdere functies. Je betaalt er gas fees mee, validators zetten het vast voor Proof of Stake en toepassingen op Ethereum gebruiken het als valuta binnen hun ecosysteem.

Ook de manier waarop nieuwe units en fees werken verschilt. Bitcoin beloont miners met nieuwe BTC uit de blocksubsidie en met transactiekosten. Ethereum geeft nieuwe ETH uit als beloning aan validators. Tegelijkertijd wordt sinds EIP-1559 de base fee van Ethereum-transacties verbrand, waardoor die ETH uit de circulatie verdwijnt.

De marktprijs van BTC en ETH staat niet vast in de protocollen. Die ontstaat op markten en kan sterk schommelen. Crypto kan daarom zeer volatiel zijn en je kunt veel of zelfs alle ingelegde waarde verliezen.

In de EU stelt MiCA regels aan onder meer aanbieders van cryptodiensten, transparantie en de bescherming van klantactiva. Dat betekent niet dat BTC of ETH zelf beschermd zijn tegen koersverlies of dat een toezichthouder ze als geschikte belegging heeft goedgekeurd. Gebruik je een aanbieder die niet onder MiCA is geautoriseerd, dan gelden de bijbehorende beschermingsregels bovendien niet op dezelfde manier.

Conclusie

Bitcoin en Ethereum zijn allebei belangrijke openbare blockchainnetwerken, maar ze zijn voor verschillende toepassingen ontworpen. Bitcoin draait vooral om BTC als peer-to-peer geldnetwerk. Ethereum combineert ETH-transacties met een programmeerbare omgeving voor smart contracts en dapps.

Daardoor verschillen ook hun techniek en afwegingen. Bitcoin gebruikt Proof of Work, UTXO's en gemiddeld langere blocktijden. Ethereum gebruikt Proof of Stake, accounts, gas en smart contracts. Geen van beide is automatisch beter. Het hangt af van wat je ermee wilt doen en welke eigenschappen en risico's voor jou belangrijk zijn.

Wie BTC of ETH gebruikt, doet er goed aan de basis te begrijpen. Beheer je private keys zorgvuldig, let op fees en houd er rekening mee dat crypto sterk in waarde kan bewegen.