Wat is een security token en wat kun je ermee?

Wat is een security token?

Een security token is een digitale activa (ook wel een cryptocurrency genoemd) dat juridisch gezien een afdwingbaar financieel recht vertegenwoordigt. Het kan bijvoorbeeld eigendomsrechten vertegenwoordigen, maar ook andere rechten zoals een vordering of een recht op winstuitkeringen. Hierdoor vallen assets die worden gelabeld als security tokens doorgaans onder de effectenwetgeving. De functie van security tokens komt in grote lijnen overeen met traditionele assets, zoals aandelen en obligaties, namelijk het kunnen creëren van waardevermeerdering en het mogelijk maken van winstuitkeringen of dividend, of bijvoorbeeld stemrecht. Dit alles ligt vast in juridische documentatie (zoals voorwaarden of een contract), waardoor een juridische claim mogelijk is.

Het belangrijkste verschil met andere tokens, zoals utility tokens, is het doel. Utility tokens zijn vooral bedoeld voor gebruik binnen een netwerk of dienst, bijvoorbeeld om transactiekosten (zoals Ether en Solana) te betalen of toegang te krijgen tot bepaalde functionaliteiten. Een security token hoeft zo'n functionele rol niet te hebben. De classificatie hangt vooral af van de rechten die het token vertegenwoordigt.

Security tokens zijn in principe digitaal getokeniseerde rechten en worden gepresenteerd als tokens op een blockchain of andere distributed ledger technology (DLT). De economische waarde van een security token hangt doorgaans samen met de onderliggende rechten (zoals cashflows, winstuitkeringen of andere opbrengsten) en de verwachtingen daarover, en wordt net als bij traditionele effecten ook beïnvloed door vraag en aanbod op de markt. Anders dan bij veel utility tokens, waarbij de waarde vaak sterker samenhangt met gebruik en adoptie van het netwerk, al spelen vraag en aanbod ook daar een belangrijke rol.

Korte samenvatting

• Een security token is een digitale token die juridisch een financieel recht vertegenwoordigt, zoals eigendom, een vordering, winst- of dividendrechten, rente of stemrecht, en lijkt daardoor functioneel op traditionele effecten zoals aandelen en obligaties.
• De rechten achter een security token liggen vast in juridische documentatie (zoals voorwaarden of een contract); de blockchain is vooral de drager waarop die rechten als tokens worden uitgegeven en beheerd.
• De waarde van security tokens hangt meestal samen met de onderliggende rechten en verwachte cashflows (zoals winstuitkeringen of rente) en met vraag en aanbod in de markt, net zoals bij traditionele effecten.
• Uitgifte en handel verlopen vaak met extra compliance: KYC en AML, regels over wie het token mag houden of ontvangen, en soms beperkingen zoals whitelists, lock-ups en restricties per land of type belegger.
• In de EU kunnen security tokens onder MiFID II vallen als ze kwalificeren als financieel instrument; dan vallen ze doorgaans buiten MiCAR, terwijl utility tokens juist vaak als crypto-assets onder MiCAR vallen omdat ze primair bedoeld zijn voor gebruik of toegang binnen een netwerk of dienst.

Hoe werkt een security token?

Een security token werkt feitelijk als een digitaal financieel recht, vastgelegd in juridische documentatie (zoals contractuele voorwaarden). De uitgever legt eerst juridisch vast welk recht de tokenhouder krijgt (bijvoorbeeld recht op winstuitkering, rente, stemrecht of een vordering). Dat recht wordt vervolgens uitgegeven op een blockchain of andere vorm van distributed ledger technology (DLT). Hierbij worden vaak compliance-controles ingericht, zoals KYC en AML en regels over wie het token mag houden of overdragen. Deze controles kunnen op verschillende manieren worden afgedwongen, bijvoorbeeld via de systemen van een platform, maar ook direct on-chain via een smart contract.

De tokens worden vervolgens uitgegeven aan beleggers via een private placement of via een STO (Security Token Offering). Een STO is in feite een public offering of securities, maar dan in token-vorm. Het kan qua uitvoering op een ICO lijken, maar valt juist onder de effectenregels omdat het om een security gaat. Het verhandelen van security tokens kan vervolgens plaatsvinden via handelsplatformen die voldoen aan de wet- en regelgeving rondom effecten. Dit kan per land verschillen, bijvoorbeeld in hoe streng regels zijn en hoe streng er wordt gehandhaafd.

Tijdens de looptijd van het contract worden de rechten die aan de token gekoppeld zijn uitgevoerd, zoals dividend- of rente-uitkeringen en stemmingen. Dat kan deels technisch worden ondersteund of geautomatiseerd (bijvoorbeeld via smart contracts), maar gebeurt vaak ook deels off-chain via processen van de uitgever.

Waarom bestaan security tokens?

Security tokens worden vaak genoemd als oplossing voor drie problemen in de traditionele effectenmarkt: transactieafwikkeling (settlement) is vaak traag en duur, instappen vraagt vaak veel kapitaal, en naleving van regels loopt via veel schakels.

• Efficiënter en mogelijk goedkoper: De transactieafwikkeling en eigendomsoverdracht kunnen deels digitaal verlopen en automatisch worden vastgelegd via DLT-systemen zoals een blockchain, bijvoorbeeld met behulp van smart contracts. Hierdoor is er vaak minder handmatig backofficewerk nodig dan bij traditionele effecten, waar meerdere partijen betrokken zijn bij registratie en settlement. Dat kan tijd en kosten besparen.
• Toegankelijker door fractional ownership: Dankzij tokenization kan het makkelijker worden om met kleinere bedragen mee te doen, bijvoorbeeld doordat je een klein deel van een asset kunt kopen. In sommige structuren hoef je dan niet het hele onderliggende instrument aan te schaffen, maar kun je een fractie via tokens verkrijgen. Tegelijk blijft beleggersbescherming een harde randvoorwaarde: duidelijke informatie, passende distributie en aandacht voor risico's.
• Regels en overdracht: Waar compliance in traditionele markten vaak via meerdere partijen en systemen loopt, kun je bij security tokens bepaalde regels direct meenemen in het proces van houden en overdragen (bijvoorbeeld via whitelists of beperkingen per land). Dat is extra relevant omdat er in Europa scherp wordt gekeken wanneer een crypto-asset kwalificeert als financieel instrument (MiFID II) en dus buiten MiCA valt.

Wat zijn de kenmerken van security tokens?

Security tokens hebben terugkerende kenmerken, waaraan je kunt achterhalen dat het om een security token gaat, in plaats van een ander type crypto-asset. Dit zijn de belangrijkste kenmerken:

1. De juridische aard van een security token

Een security token valt juridisch gezien vaak binnen het effectenrecht. Binnen Europa betekent dit dat ze onder MiFID II kunnen vallen, omdat ze rechten kunnen geven die vergelijkbaar zijn met traditionele effecten, zoals economische eigendomsrechten, recht op winst of dividend, rente of andere uitkeringen, of rechten die sterk lijken op aandelen of obligaties. In dat geval vallen ze doorgaans niet onder de Europese MiCAR, omdat MiCAR in principe ziet op crypto-assets die juist geen financieel instrument onder MiFID II zijn. Dit betekent dat handelsplatformen die niet over de juiste MiFID II-vergunning beschikken, geen security tokens mogen aanbieden.

2. Economische rechten en cashflowkoppeling

Security tokens zijn doorgaans gekoppeld aan economische rechten die lijken op die van traditionele effecten. Het houden ervan kan je juridisch recht geven op bijvoorbeeld dividend, rente-uitkeringen, winstdeelname of stemrecht. Er zit dus vaak een financiële beloning verbonden aan het aanhouden van security tokens, terwijl de token niet per se een functionele rol heeft binnen het netwerk waarop het draait, zoals bij utility tokens vaak wel het geval is.

3. Beleggersbescherming en informatieplicht

Security tokens worden doorgaans als belegging gezien en aan zulke beleggingsinstrumenten zijn extra regels verbonden voor aanbieders om beleggers te beschermen. Zo moet de aanbieder duidelijke informatie geven over wat je precies koopt, welke risico's eraan zitten en hoe het product werkt. In veel landen kan er daarom een prospectusplicht gelden, een soort bijsluiter met daarin de risico's en voorwaarden. Het idee daarachter is simpel: beleggers moeten voldoende, begrijpelijke en consistente informatie krijgen, zodat ze een weloverwogen beslissing kunnen nemen.

4. Beperkingen op overdraagbaarheid en identiteit

Veel typen tokens zijn permissionless tokens, oftewel tokens die je zonder voorwaarden kunt sturen naar andere wallet-adressen. Bij security tokens ligt dit anders, want deze tokens hebben vaak beperkingen die contractueel zijn vastgelegd. Vanwege de juridische aard moeten deze beperkingen voldoen aan wet- en regelgeving rondom de effectenwet, zoals beleggersbescherming, KYC en AML en verkoopbeperkingen per land. Daardoor is een security token vaak minder vrij verhandelbaar dan een standaard utility token. Veelvoorkomende voorwaarden zijn:

• Whitelisting: specifieke of KYC-geverifieerde wallet-adressen mogen de tokens ontvangen of aanhouden. Een transfer naar een niet-goedgekeurd adres kan technisch worden geblokkeerd.
• Lock-up periodes: er kan een lock-up periode zijn na aankoop of ontvangst van de token, waardoor je deze niet kunt verkopen of versturen. Vaak gaat deze periode direct na uitgifte in en kan dit gelden voor bepaalde groepen beleggers. Veel van deze voorwaarden zijn wettelijk verplicht en zullen in de uitgiftevoorwaarden vermeld worden, bijvoorbeeld via een prospectusplicht.
• Beperkingen per land of soort belegger: per land gelden er andere regels voor security tokens. Dit kan ook betekenen dat je een security token in het ene land wel kunt aanhouden en verhandelen en in het andere niet. Daarnaast kan het zijn dat een security token enkel mag worden aangehouden door een specifieke categorie beleggers, zoals beleggers die geclassificeerd worden als professionele belegger.
• Transfer-agent-achtige functies: soms is er een partij of mechanisme dat toezicht houdt op de officiële eigenaarsregistratie en transfers, vergelijkbaar met een transfer agent bij traditionele effecten. Dat kan betekenen dat transfers moeten worden goedgekeurd, dat er een register wordt bijgehouden of dat er procedures zijn voor bijvoorbeeld herstel bij verlies, corporate actions of wijzigingen in rechten.

Wat is het verschil tussen een security en utility token?

Het grote verschil tussen security- en utility tokens is simpel gezegd dat de token is ontwikkeld met een ander doel, namelijk dat een security token vaak als investering wordt gezien, terwijl een utility token bedoeld is om een bruikbare functie te hebben binnen een blockchain-ecosysteem, zoals toegang tot een product of dienst. Het gaat dus niet om waarom jij als gebruiker een token aanschaft, maar om welke rechten en functie de token biedt. Dit zorgt ervoor dat er ook qua regelgeving anders wordt gekeken naar beide digitale activaklassen.

Security token

Een security token heeft vaak het karakter van een belegging:

• De koper verwacht rendement, zoals dividend, rente, winstdeelname of waardestijging.
• Dat rendement hangt vaak samen met de prestaties of inspanningen van een uitgevende partij of derde partij, zoals het management, en niet alleen met het gebruik van het netwerk zelf.
• In de voorwaarden kan dit juridisch worden vastgelegd, bijvoorbeeld in contracten en of via de tokenstructuur.

Utility token

Een utility token is primair ontworpen om toegang te geven tot een product of dienst en of om een functionele rol te spelen binnen een decentraal netwerk, zoals het betalen van transactiekosten, governance of staking.

De EU-afbakening (MiCAR vs MiFID II)

Juridisch gezien wordt er ook anders gekeken naar security- en utility tokens. Utility tokens worden vaak geclassificeerd als crypto-assets en vallen dan onder MiCAR. Security tokens kunnen, als ze kwalificeren als financieel instrument, onder MiFID II vallen en worden dan behandeld binnen het effecten- en beleggingsrecht. Welke regels precies gelden, hangt uiteindelijk af van de concrete kenmerken en rechten van de token.

Conclusie

Security tokens zijn in de kern een digitale verpakking van rechten die we al kennen uit de traditionele financiële wereld: eigendom, een vordering, rente, dividend, winstdeelname of stemrecht. Het crypto-element zit vooral in de manier waarop die rechten worden uitgegeven en beheerd via tokens op een blockchain of andere DLT, niet per se in het doel of de werking van het product zelf. Juist omdat het om belegging-achtige rechten gaat, komen security tokens vaak dichter bij effectenwetgeving te liggen dan bij de regels voor gewone crypto-assets. Dat zie je terug in strengere eisen rond informatie, beleggersbescherming en in beperkingen op wie de tokens mag kopen, houden of verhandelen.

Daarmee vormen security tokens een interessante brug tussen traditionele markten en tokenization: ze kunnen processen efficiënter maken en deelname toegankelijker, maar alleen binnen duidelijke juridische kaders. In tegenstelling tot utility tokens draait de waarde van security tokens meestal om de onderliggende economische rechten en cashflows, en niet om de functionele rol van de token binnen een netwerk. Uiteindelijk is de classificatie dus geen kwestie van wat mensen ermee willen, maar van de concrete rechten en voorwaarden die aan de token zijn gekoppeld.