Wat zijn perpetual futures en hoe werken deze cryptoderivaten?

Wat zijn perpetual futures?

Perpetual futures zijn derivaten waarmee je kunt speculeren op de prijs van crypto zonder die crypto zelf te bezitten. Een derivaat is een contract waarvan de waarde afhangt van iets anders, in dit geval bijvoorbeeld de koers van een crypto.

Perpetual futures worden ook perpetual swaps of perps genoemd. Het belangrijkste verschil met gewone futures is dat perps geen vaste einddatum hebben. Een positie kan dus open blijven totdat je haar zelf sluit of totdat een crypto exchange de positie liquideert omdat er te weinig onderpand over is.

Deze contracten zijn meestal cash-settled. Dat betekent dat je bij het sluiten van de positie geen crypto geleverd krijgt of hoeft te leveren. De winst of het verlies wordt verrekend in de valuta van het contract of in de crypto die als onderpand dient.

Een perp volgt de prijs van een onderliggende crypto, maar dit is niet precies hetzelfde als die crypto kopen. Wie bijvoorbeeld een longpositie opent op een Bitcoin-perp, bezit geen Bitcoin. Diegene heeft alleen een contract waarvan de waarde stijgt of daalt met de prijsbeweging.

Omdat een perpetual future geen afloopdatum heeft, is er een extra mechanisme nodig om de contractprijs in de buurt van de spotprijs te houden. De spotprijs is de actuele prijs waarvoor je crypto direct kunt kopen of verkopen. Dat mechanisme heet funding en bestaat uit periodieke betalingen tussen traders.

Let op: Perpetual futures zijn complexe derivaten en brengen een hoog risico op verlies met zich mee. Door leverage kunnen kleine prijsbewegingen grote gevolgen hebben voor je positie en kun je snel je ingelegde margin verliezen. Je positie kan automatisch worden geliquideerd. Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies.

Korte samenvatting

• Perpetual futures zijn contracten waarmee je kunt inspelen op de prijsbewegingen van crypto zonder de onderliggende crypto zelf te bezitten.
• Een perpetual future heeft geen vaste einddatum en kan open blijven tot je sluit of wordt geliquideerd.
• Je kunt long gaan bij een verwachte stijging en short gaan bij een verwachte daling.
• Margin en leverage maken een grotere positie mogelijk dan het ingelegde onderpand, maar vergroten ook het risico.
• Funding rates helpen de prijs van een perpetual future in de buurt van de spotprijs te houden.

Hoe werken perpetual futures?

Perpetual futures werken doordat je kiest of je verwacht dat de koers stijgt of daalt, waarna je winst of verlies meebeweegt met de marktprijs van het contract. Als je een stijging verwacht, open je een longpositie. Bij een daling open je juist een shortpositie.

Voor het openen van een positie stort je margin. Margin is het onderpand dat je op je account beschikbaar houdt om mogelijke verliezen op te vangen. Met dat onderpand kun je vaak een positie openen met een hogere totale waarde. Dit heet leverage, of hefboomwerking.

Stel dat je €100 als margin gebruikt om een positie met een waarde van €1.000 te openen. Je handelt dan met een positie die tien keer zo groot is als je inleg. Een koersbeweging werkt daardoor over de volledige positie van €1.000, niet alleen over de €100 die je hebt ingelegd.

De crypto exchange waardeert een open positie voortdurend met een mark price. De mark price is een prijsreferentie die onder meer wordt gebruikt om je lopende winst of verlies te berekenen en te beoordelen of je nog genoeg margin hebt. Deze prijs kan afwijken van de laatste prijs die op een grafiek is verhandeld.

Je lopende winst of verlies heet ook ongerealiseerde PnL. PnL staat voor profit and loss. Het verlies of de winst wordt pas gerealiseerd wanneer je de positie sluit of wanneer deze wordt gesloten door liquidatie.

Een perp hoeft niet naar een volgend maand- of kwartaalcontract te worden doorgerold. Toch kan een positie niet zomaar onbeperkt veilig open blijven. Funding rates, handelskosten en veranderende marginvereisten kunnen je beschikbare margin verlagen. Daardoor kan het liquidatierisico oplopen.

De precieze regels verschillen per contract en crypto exchange. Let daarom altijd op de onderliggende prijsindex, contractgrootte, onderpand, maximale leverage, fundinginterval en marginregels.

Wat zijn funding rates?

Funding rates zijn periodieke betalingen tussen traders met een longpositie en traders met een shortpositie in perpetual futures. Het is dus geen vaste rente die altijd naar de crypto exchange gaat.

Wanneer de prijs van een perp hoger ligt dan de spotprijs, is de funding rate meestal positief. In die situatie betalen longs de shorts. Dat maakt een longpositie minder aantrekkelijk en een shortpositie aantrekkelijker, wat de contractprijs weer richting de spotprijs kan bewegen.

Wanneer de perpprijs onder de spotprijs ligt, is de funding rate meestal negatief. Shorts betalen dan longs. Ook dit geeft traders een prikkel om de prijs van het contract terug richting de spotprijs te brengen.

De fundingbetaling hangt af van de totale waarde van je positie en de funding rate. In eenvoudige vorm is dat:

fundingbetaling = positiewaarde × funding rate

De positiewaarde is de totale waarde van je open positie. De funding rate is het percentage dat voor het betreffende interval geldt. Stel dat je positie €1.000 waard is en de funding rate 0,01% bedraagt. Dan is de fundingbetaling €0,10. Of je dat bedrag betaalt of ontvangt, hangt af van de richting van je positie en het teken van de funding rate.

De funding rate is geen betrouwbaar signaal dat de cryptomarkt zal stijgen of dalen. Positieve funding betekent niet automatisch dat de koers gaat dalen, en negatieve funding betekent niet automatisch dat de koers gaat stijgen. Wel kan langdurig ongunstige funding je resultaat flink beïnvloeden, vooral bij een grote positie.

Ook het fundinginterval verschilt per crypto exchange. Sommige platforms verwerken funding ieder uur, terwijl andere een interval van acht uur gebruiken. Controleer dus niet alleen de rate, maar ook hoe vaak deze wordt toegepast.

Welke voordelen bieden perpetual futures?

Perpetual futures bieden vooral flexibiliteit voor traders die op prijsbewegingen van crypto willen inspelen zonder de onderliggende crypto te bezitten.

• Geen vaste einddatum: Je hoeft een positie niet verplicht te sluiten of door te rollen omdat een contract afloopt.
• Long en short gaan: Je kunt inspelen op zowel stijgende als dalende koersen.
• Handelen met margin: Met margin en leverage kun je met een relatief kleine inleg een grotere positie openen. De notionele waarde is de totale waarde van die positie, terwijl je margin het bedrag is dat je daadwerkelijk als onderpand inlegt.
• Doorlopende handel: Veel perpetual-markten zijn 24 uur per dag en zeven dagen per week beschikbaar, net als de cryptomarkt zelf.
• Geen fysieke levering: Winst en verlies worden doorgaans financieel verrekend. Je hoeft de onderliggende crypto niet te ontvangen of te leveren.

Deze eigenschappen zijn geen voordeel voor iedere trader. Leverage kan een positie weliswaar met minder onderpand mogelijk maken, maar vergroot tegelijk verliezen en de kans op liquidatie. Ook verschillen beschikbare markten, maximale leverage en voorwaarden per crypto exchange en rechtsgebied.

Welke risico’s hebben perpetual futures?

Perpetual futures zijn risicovolle beleggingsinstrumenten, omdat prijsbewegingen van crypto en leverage verliezen snel kunnen vergroten. Een relatief kleine ongunstige koersbeweging kan al een groot deel van je margin aantasten.

Belangrijke risico’s zijn:

• Volatiliteit: Crypto kan in korte tijd sterk stijgen of dalen. Bij een positie met leverage werkt die beweging op een grotere positiewaarde.
• Liquidatie: Een crypto exchange kan je positie automatisch geheel of gedeeltelijk sluiten wanneer je margin niet meer aan de vereiste minimumbuffer voldoet.
• Fundingkosten: Wie aan de betalende kant van funding zit, kan extra kosten krijgen. Daardoor neemt de beschikbare margin af.
• Markt- en uitvoeringsrisico: In snelle markten kan de mark price snel veranderen. Een order kan later of tegen een ongunstigere prijs worden uitgevoerd dan verwacht.
• Platform- en beschermingsrisico: Bescherming van consumenten en regels rond derivaten verschillen per product, aanbieder en land. Een vergunning of registratie neemt koers-, liquidatie- en operationele risico’s niet weg.

Perpetual futures met leverage kunnen onder de regels voor CFD’s vallen. ESMA heeft aangegeven dat dit waarschijnlijk het geval is wanneer het product voldoet aan de definitie van een CFD. Een CFD is een contract waarbij je het prijsverschil tussen openen en sluiten verrekent, zonder het onderliggende product te bezitten. Als een perpetual future als CFD kwalificeert, kunnen regels gelden voor onder meer maximale leverage, het automatisch sluiten van posities bij te weinig margin, bescherming tegen een negatief saldo en verplichte risicowaarschuwingen. Welke regels en bescherming precies gelden, hangt af van het product, de aanbieder en de toepasselijke regelgeving.

Hoe werkt liquidatie bij perpetual futures?

Liquidatie is het automatische sluiten van een deel of alle open posities wanneer er te weinig margin beschikbaar is om mogelijke verliezen te dekken. Het is een risicomaatregel van de crypto exchange om te voorkomen dat een verlies verder oploopt dan de beschikbare buffer.

Voor een open positie geldt meestal een minimumbuffer: de maintenance margin. Dit is de minimale hoeveelheid margin die nodig blijft om de positie open te houden. Daalt je beschikbare margin daaronder, dan kan liquidatie volgen.

Bij isolated margin wijs je een afzonderlijk bedrag aan één positie toe. Bij cross margin kan het beschikbare onderpand over meerdere posities worden gedeeld. Daardoor kan bij cross margin de toestand van je hele account invloed hebben op het liquidatierisico van één positie.

De liquidatieprijs is de geschatte prijs waarbij de crypto exchange kan ingrijpen. Deze prijs ligt niet altijd vast. Extra onderpand, funding, handelskosten, de grootte van je positie, andere posities en gewijzigde marginregels kunnen de liquidatieprijs veranderen.

Een belangrijke nuance is dat liquidatie vaak uitgaat van de mark price en niet van de laatste transactieprijs op de grafiek. Daardoor kan een positie worden geliquideerd terwijl de zichtbare laatste prijs de liquidatieprijs niet duidelijk lijkt te raken.

Voorbeeld: Stel dat je long zit en de mark price daalt tot onder de liquidatiedrempel. De crypto exchange kan je positie sluiten omdat je margin onvoldoende is, ook wanneer de laatste verhandelde prijs op je grafiek net boven die drempel staat.

Sommige systemen proberen het risico eerst te verkleinen door een deel van de positie te sluiten. Er kunnen ook liquidatiekosten gelden. De precieze afwikkeling verschilt per crypto exchange.

Een stop-loss kan verlies beperken, maar voorkomt liquidatie niet gegarandeerd. Een stop-loss kan op een andere prijsreferentie reageren dan de mark price, later worden uitgevoerd of in een snelle markt tegen een slechtere prijs worden uitgevoerd.

Waarom vergroot leverage het risico?

Leverage vergroot het risico omdat je met een klein bedrag margin een veel grotere positie beheert. Daardoor telt elke procentuele koersbeweging mee over de volledige positiewaarde, terwijl je onderpand maar een deel daarvan is.

Neem opnieuw een positie van €1.000 met €100 margin. Daalt de positie 5%, dan is het verlies €50. Dat is 5% van de positiewaarde, maar al 50% van je oorspronkelijke margin. Zonder leverage zou een koersdaling van 5% ook ongeveer 5% van je ingelegde bedrag kosten.

Hoe hoger de leverage, hoe kleiner de buffer tegen een ongunstige prijsbeweging. De liquidatieprijs ligt dan doorgaans dichter bij je instapprijs. Funding rates en handelskosten kunnen die buffer verder verkleinen.

Er bestaat geen vaste vuistregel waarbij bijvoorbeeld 10x leverage altijd precies bij een daling van 10% tot liquidatie leidt. Maintenance margin, mark price, kosten, funding, de gekozen marginmodus en risicolimieten hebben allemaal invloed op het daadwerkelijke moment van liquidatie.

Of een verlies groter kan worden dan het oorspronkelijk gestorte onderpand, hangt af van de voorwaarden van de crypto exchange en van eventuele negatieve-saldobescherming. Ga er daarom niet automatisch van uit dat je verlies altijd beperkt blijft tot je eerste storting.

Wat is het verschil tussen perpetual futures en traditionele futures?

Het belangrijkste verschil is dat traditionele futures een vaste expiratiedatum hebben en perpetual futures niet. Een traditionele future moet vóór of op de afloopdatum worden gesloten, doorgerold naar een later contract of afgewikkeld.

Bij traditionele futures kan de afwikkeling, afhankelijk van het contract, bestaan uit financiële verrekening of fysieke levering van het onderliggende product. Rond de expiratie beweegt de prijs van zo’n contract doorgaans naar de relevante afwikkelingsprijs.

Een perpetual future heeft geen vaste einddatum. Je hoeft het contract dus niet steeds te vervangen door een nieuw contract. In plaats daarvan zorgen funding rates ervoor dat de prijs van het contract dicht bij de actuele cryptoprijs blijft.

Zowel traditionele futures als perpetual futures kunnen margin en leverage gebruiken. Het ontbreken van een einddatum maakt perpetual futures dus niet minder risicovol. Een positie kan nog steeds verlies lijden, fundingkosten oplopen of worden geliquideerd.

Ook perpetual betekent niet dat een positie onder alle omstandigheden onbeperkt open kan blijven. Een crypto exchange kan een markt onder bijzondere omstandigheden schorsen of een contract volgens de voorwaarden vroegtijdig afwikkelen.

Hoe kun je verantwoord handelen in perpetual futures?

Verantwoord handelen in perpetual futures begint met het volledig begrijpen en vooraf begrenzen van je risico. Volg deze stappen voordat en terwijl je handelt.

1. Lees de contractspecificaties

Controleer welke crypto de prijsindex volgt, hoe de mark price wordt bepaald, hoe vaak funding wordt berekend en welke fundingformule geldt. Bekijk ook de contractgrootte, kosten, marginmodus, maintenance margin, liquidatieregels en maximale leverage. Deze regels bepalen hoe je positie in de praktijk werkt.

2. Kies een beperkte positiegrootte

Kijk niet alleen naar hoeveel margin je kunt storten, maar vooral naar de totale notionele positiewaarde die je opent. Beperk die waarde en gebruik conservatieve leverage, zodat een normale ongunstige beweging in de cryptomarkt niet meteen je volledige margin uitput.

3. Controleer funding en margin

Bekijk vóór het openen van een positie de funding rate, het fundinginterval, je beschikbare margin en de geschatte liquidatieprijs. Controleer dit ook tijdens de trade, omdat funding, kosten en koersbewegingen je buffer kunnen veranderen.

4. Bepaal vooraf je exitvoorwaarden

Leg vooraf vast wanneer je verlies neemt, winst neemt of je positie verkleint. Een stop-loss kan onderdeel zijn van dat plan, maar is geen garantie tegen verlies of liquidatie. Houd rekening met snelle prijsbewegingen en mogelijke ongunstige uitvoering.

5. Gebruik alleen geld dat je kunt missen

Handel uitsluitend met eigen geld dat je kunt missen. Gebruik geen product of strategie die je niet begrijpt. Perpetual futures kunnen snel tot grote verliezen leiden, ook wanneer je positie in eerste instantie klein lijkt.

6. Controleer de bescherming van het product

Controleer voordat je handelt of de aanbieder bevoegd is om het product aan jou aan te bieden en welke bescherming voor jou geldt. Regels en bescherming kunnen verschillen per product, type klant en rechtsgebied.

Deze stappen verkleinen risico’s, maar maken perpetual futures niet veilig. Slippage, storingen, sterke koersbewegingen en liquidatie kunnen nog steeds verlies veroorzaken. Slippage betekent dat een order tegen een slechtere prijs wordt uitgevoerd dan de prijs die je verwachtte.

Conclusie

Perpetual futures zijn cryptoderivaten waarmee je kunt inspelen op stijgende en dalende prijzen zonder de onderliggende crypto te bezitten. Het onderscheidende kenmerk is dat deze contracten geen vaste expiratiedatum hebben. Funding rates helpen de perpprijs daarbij in de buurt van de spotprijs te houden.

De flexibiliteit van long- en shortposities, cash settlement en doorlopende handel kan aantrekkelijk zijn, maar margin en leverage maken het product ook complex en risicovol. Een kleine prijsbeweging kan door leverage al een groot effect hebben op je margin. Fundingkosten, mark price en liquidatieregels kunnen dat risico verder vergroten.

Wie perpetual futures wil gebruiken, moet daarom eerst begrijpen hoe het specifieke contract werkt, de positiegrootte en leverage beperken en de beschikbare margin, funding en liquidatieprijs actief blijven volgen. Handel alleen met geld dat je kunt missen en behandel een stop-loss als hulpmiddel, niet als garantie.