Wat is collateralization (onderpand) in crypto?

Wat is collateralization?

Collateralization (onderpand) in crypto betekent dat je crypto of andere digitale assets vastzet als zekerheid om een lening te krijgen (meestal stablecoins zoals USDC/USDT) of om een positie met leverage te openen. Je kunt het zien als een soort lening. Als de waarde van je onderpand te ver daalt, word je geliquideerd. Dit betekent dat het protocol jouw digitale assets (of een deel hiervan) verkoopt om de lening veilig te stellen.

Bij een lening met onderpand beloof je een bezit als zekerheid. Dat bezit kan van alles zijn: een woning, auto, spaargeld, effecten (aandelen/ETF's), machines of zelfs vastgoed van je bedrijf. Omdat de bank of kredietverstrekker iets "achter de hand" heeft, is de kans op verlies kleiner. Dat maakt dit type lening doorgaans goedkoper dan een onverzekerde (unsecured) lening, zoals veel creditcardschulden of sommige persoonlijke leningen. Leningen brengen natuurlijk altijd gevaren met zich mee, en we raden het dan ook niet aan om dit soort leningen aan te gaan zonder uitgebreid onderzoek te doen naar de risico's.

Kort gezegd:

• Jij leent geld
• Je zet een asset als onderpand
• Je betaalt rente + aflossing
• Gaat het mis? Dan kan de lender het onderpand opeisen en verkopen (afhankelijk van contract en wetgeving)

Korte samenvatting

• Bij collateralization in crypto zet je crypto (of andere digitale assets) vast als onderpand om een lening (vaak in stablecoins) te krijgen of om met leverage te traden; daalt de waarde te ver, dan kan het protocol je assets (deels) verkopen via liquidatie.
• De waarde van je onderpand wordt continu bepaald op basis van de marktprijs van de coins die je inlegt.
• Maximaal leenbedrag (advance rate/LTV): je kunt meestal maar een deel van de onderpandwaarde lenen (vaak tussen 70-90%) zodat er een buffer is voor koersdalingen en kosten.
• Afspraken en uitvoering: bij traditionele leningen staan de voorwaarden in een contract; in DeFi gebeurt dit vaak automatisch via smart contracts, inclusief wanneer er wordt ingegrepen en hoe opbrengsten worden verdeeld.
• Voor lenders verlaagt het risico (dus vaak lagere rente en meer kans op goedkeuring voor borrowers), maar jij zet wel iets waardevols op het spel en kunt het onderpand verliezen bij daling of wanbetaling.

Hoe werkt crypto collateral?

Waardebepaling (taxatie)

De lender kijkt eerst naar de waarde van het onderpand. Bij een huis gebeurt dat via een taxatie, bij een auto via marktwaarde, bij bedrijfsmiddelen via een waarderingsrapport of afschrijvingstabellen. Bij crypto gaat dit om de waarde van het ingelegde aantal munten.

Advance rate (hoeveel je maximaal kunt lenen)

Vervolgens bepaalt de lender welk deel van die waarde gebruikt mag worden als basis voor de lening. Vaak is dat ongeveer 70% tot 90% van de onderpandwaarde. Dit heet vaak de advance rate.

Voorbeeld advanced rate:
Stel: je onderpand is €100.000 waard en de lender hanteert 80%. Dan is het maximale leenbedrag ongeveer €80.000.

Waarom niet 100%? Omdat prijzen kunnen dalen (vooral in de crypto markt), verkoopkosten bestaan en er altijd risico is voor degene die geld uitleent.

Contractuele afspraken

In de leningsovereenkomst staat precies vast welk onderpand van toepassing is. Ook wordt beschreven wanneer de lender mag (of gaat) ingrijpen en welke stappen er volgen als er betalingsproblemen ontstaan. Daarnaast is vastgelegd hoe de opbrengst van een eventuele verkoop wordt verdeeld: eerst worden de openstaande schuld en kosten voldaan, en als er daarna nog iets overblijft, wordt dat restant aan jou terugbetaald. Bij crypto gaan deze afspraken vaak automatisch via smart contracts. Er zijn honderden DeFi protocollen waarbij gebruikers kunnen lenen of uitlenen, en de uitbetalingen gaan hier volledig geautomatiseerd. Alle regels staan beschreven in het smart contract, en niemand kan hier aanpassingen aan doen. Dit is dan ook een van de redenenen dat het gezien wordt als een veilige manier van handelen.

Waarom bestaat collateral?

Collateral draait om risicobeperking. Voor de lender (degene die uitleent) is het belangrijkste risico dat een borrower (de lener) niet betaalt. Met collateralization is er een extra route om het geld terug te krijgen. Voor jou als borrower levert dat meestal voordelen op:

• Lagere rente (minder risico = lagere prijs)
• Hogere leencapaciteit (je kunt vaak meer lenen)
• Meer kans op goedkeuring (zeker als je kredietscore minder sterk is)

De keerzijde: je zet iets waardevols op het spel.

Voorbeelden van collateralization

Collateralization betekent dat je iets als onderpand geeft om een lening of financiering mogelijk te maken. Dat onderpand biedt de geldverstrekker zekerheid: als jij niet (meer) betaalt, kan het onderpand worden verkocht om (een deel van) de schuld terug te halen.

Hypotheek: je huis als onderpand
Dit is de bekendste vorm. Als je structureel betalingen mist, kan de bank via wettelijke procedures het huis laten verkopen om de lening terug te krijgen.

Autolening: je auto als onderpand
Ook heel gebruikelijk. Bij wanbetaling kan de financier de auto laten innemen en verkopen.

Zakelijke lening: bedrijfsmiddelen, voorraad of vastgoed
Bedrijven zetten vaak activa in als onderpand om geld op te halen voor groei, verbouwing of uitbreiding. Denk aan machines en apparatuur, bedrijfswagens, voorraad, openstaande facturen (debituren) of een bedrijfspand.

Obligaties: schuldpapier met (mogelijk) onderpand
Een obligatie is in essentie een lening: investeerders lenen geld aan een bedrijf of overheid. Sommige obligaties zijn (deels) gedekt door bezittingen van de uitgever. Als er niet wordt betaald, kunnen bepaalde assets worden verkocht om obligatiehouders (gedeeltelijk) terug te betalen. Meer zekerheid voor investeerders betekent vaak dat de uitgever een lagere rente kan bieden.

Voorbeelden van collateral (onderpand) in crypto

In crypto wordt onderpand vaak gebruikt bij leningen (borrowing/lending) of bij het uitgeven van stablecoins. Het onderpand wordt dan meestal vastgezet in een smart contract, zodat regels automatisch kunnen worden afgedwongen.

Crypto als onderpand voor een lening
Bijvoorbeeld BTC of ETH die je "lockt" om een lening te krijgen in een andere coin of stablecoin.

Stablecoins met crypto-collateral
Bijvoorbeeld een stablecoin die wordt uitgegeven als iemand ETH of andere crypto als onderpand stort, vaak met overcollateralization (meer onderpand dan de waarde van de stablecoin). Stel je voor dat je dus €1000 wilt lenen dan zou het kunnen dat je bijvoorbeeld €1300 moet inleggen. Dit noemen ze ook wel overcollateralization en is heel gebruikelijk in de cryptomarkt.

LP-tokens als onderpand
Liquiditeitstokens (LP-tokens) uit DeFi kunnen soms ook als onderpand dienen, al brengt dat extra risico's mee (zoals volatiliteit en impermanent loss).

Tokenized assets als onderpand
Soms worden tokenized versies van assets (bijv. tokenized treasuries of andere RWA's) gebruikt als onderpand binnen DeFi-protocollen.

Onderpand en rente: secured vs. unsecured

Omdat secured leningen minder risico hebben, is de rente meestal lager dan bij unsecured leningen. Unsecured producten zijn bijvoorbeeld:

• creditcardschuld,
• sommige persoonlijke leningen,
• "buy now pay later"-achtige kredieten (afhankelijk van aanbieder en constructie).

Let op: de exacte rentes hangen af van marktrente, looptijd, je profiel en product. Maar het principe blijft: meer zekerheid = vaak minder rente.

Margin trading: beleggen met onderpand (collateral)

In de beleggingswereld kom je collateralization tegen bij margin trading. Daarbij leen je geld van je broker om extra beleggingen te kopen. Het onderpand bestaat uit de assets in je beleggingsrekening.

Hoe werkt dat?

• Je hebt bijvoorbeeld €2.000 aan beleggingen.
• Je broker laat je (onder voorwaarden) extra kopen met geleend geld.
• Je bestaande beleggingen tellen mee als onderpand.

Margin call (belangrijk risico)

Daalt de waarde van je portefeuille te hard? Dan kan je broker een margin call doen: je moet dan extra geld storten, extra onderpand aanleveren of posities (laten) verkopen om het risico te verlagen. Dit kan snel gaan en verliezen kunnen worden vergroot doordat je met leverage werkt. Dit soort manieren van beleggen zijn dan ook extreem gevaarlijk en niet aan te raden voor de meeste mensen.

Risico's van collateralization

Collateralization klinkt veilig (voor de lender), maar voor jou zitten er echte risico's aan. Onderstaand zijn verschillende nadelen beschreven die jij als gebruiker kunt ervaren:

• Je kunt je onderpand kwijtraken
  Bij structurele wanbetaling kan de lender het onderpand opeisen. Dit gaat vaak automatisch en erg snel, het kan dus al gebeuren terwijl je ligt te slapen en even niet op let. Het is dus een zeer risicovolle manier van handelen.
• Over-collateralization / te weinig buffer
  Als je maximaal leent op je onderpand en de waarde daalt, heb je weinig ruimte. Je zult moeten beschikken over meer geld en dit is vaak hoe grote verliezen geleden worden.
• Kosten en voorwaarden
  Taxaties, notariskosten, administratiekosten en contractuele beperkingen kunnen meespelen, vooral als het via smart contracts geregeld is. Mocht er iets fout gaan dan is er niemand die kan ingrijpen. Alles is namelijk digitaal en contractueel vastgelegd.
• Bij beleggen: versneld verlies door margin
  Een daling kan leiden tot gedwongen verkoop op een ongunstig moment, dit kan zorgen voor grote verliezen.

Voordelen van collateralization

Collateralization kan lenen makkelijker maken, omdat je de lender extra zekerheid geeft met onderpand. Daardoor krijg je vaak betere voorwaarden dan bij een lening zonder onderpand. Onderstaand zijn verschillende voordelen beschreven die jij als gebruiker kunt ervaren:

• Grotere kans op goedkeuring
  De lender loopt minder risico omdat er onderpand tegenover staat. Daardoor wordt lenen toegankelijker, ook als je normaal niet snel goedgekeurd zou worden op basis van alleen je kredietwaardigheid.
• Vaak lagere rente
  Omdat de lender meer zekerheid heeft, is de rente in veel gevallen lager dan bij een lening zonder onderpand. Je betaalt dus vaak minder voor hetzelfde leenbedrag.
• Meer leencapaciteit
  Met onderpand kun je meestal een hoger bedrag lenen. De hoogte hangt vaak af van de waarde van je collateral en de afgesproken buffer, waardoor je meer kapitaal kunt vrijmaken.
• Liquiditeit zonder te verkopen
  Je kunt geld vrijmaken zonder je bezit direct te verkopen. Bijvoorbeeld: je houdt je crypto aan, maar gebruikt het wel als onderpand om tijdelijk liquiditeit te krijgen. Dit kan aantrekkelijk zijn als je niet wilt uitstappen uit je positie.
• Sneller proces (zeker in crypto/DeFi)
  Omdat de focus vooral ligt op de waarde van het onderpand, kan het proces sneller gaan. In DeFi kan dit zelfs vrijwel direct via smart contracts, zonder lange aanvraagprocedures.

Conclusie

Collateralization is het mechanisme waarbij een lening wordt afgedekt met onderpand. Voor geldverstrekkers verlaagt dit het risico, waardoor secured leningen vaak een lagere rente en betere toegankelijkheid hebben dan unsecured leningen. Voor borrowers is het vooral een ruil: betere voorwaarden in ruil voor het risico dat je een waardevolle asset verliest bij wanbetaling. Het concept duikt niet alleen op bij hypotheken en autoleningen, maar ook bij zakelijke financiering, obligaties en in de beleggingswereld via margin trading. Wie met onderpand leent of belegt, doet er goed aan om niet alleen naar de rente te kijken, maar ook naar de voorwaarden, buffers en scenario's als de waarde van het onderpand daalt.