Wat zijn liquidaties in crypto en hoe ontstaan ze?

Wat zijn liquidaties in crypto?

Een crypto liquidatie is het gedwongen sluiten of afwikkelen van een positie omdat er niet meer genoeg onderpand is om aan de minimumeis te voldoen. Dat gebeurt vooral bij futures en perpetuals, maar ook bij DeFi-leningen kan een liquidatie plaatsvinden.

Bij futures en perpetuals zet je margin in: onderpand waarmee je een grotere positie kunt openen dan je eigen inleg. Dat heet handelen met hefboom. Zolang je margin hoog genoeg blijft, blijft je positie open. Daalt die door een prijsbeweging te ver, dan kan een crypto exchange of handelsplatform je positie automatisch helemaal of deels sluiten.

De grens waar je boven moet blijven heet de maintenance margin. Simpel gezegd: dit is het minimale bedrag aan onderpand dat nodig is om je positie open te houden. Komt je beschikbare saldo daaronder, dan grijpt het platform in om te voorkomen dat het verlies verder oploopt.

Bij een DeFi-lening werkt het net iets anders. Je leent dan crypto of een andere token en zet onderpand vast. Wordt dat onderpand te weinig waard vergeleken met je schuld, dan kan een liquidator een deel van je schuld aflossen. Die liquidator ontvangt daar een deel van jouw onderpand voor terug, meestal met een liquidatiebonus. Een liquidator is dus iemand of een geautomatiseerd systeem dat ondergedekte leningen afwikkelt.

Belangrijk: een liquidatie is niet hetzelfde als gewoon je crypto verkopen op de spotmarkt. Bij derivaten wordt een contractpositie gedwongen gesloten. Bij een DeFi-lening wordt schuld afgelost en onderpand opgeëist.

Korte samenvatting

• Een liquidatie in crypto gebeurt wanneer er te weinig onderpand over is om een positie of lening veilig te houden.
• Bij futures en perpetuals kan een positie worden gesloten zodra de margin onder de maintenance margin komt.
• Hefboom maakt een positie gevoeliger voor prijsbewegingen in de verkeerde richting.
• Bij DeFi-leningen kan een liquidator schuld aflossen en onderpand met een liquidatiebonus ontvangen.
• Grote aantallen liquidaties kunnen prijsbewegingen in de cryptomarkt versterken.

Hoe werkt een crypto liquidatie?

Een crypto liquidatie begint meestal bij een positie met hefboom. Je legt dan een deel van de totale positiewaarde in als margin. Daardoor kun je met een relatief kleine inleg een grotere futures- of perpetualpositie openen.

Tijdens het handelen houdt het platform bij hoeveel margin je nog over hebt. Zolang die voldoende hoog blijft, blijft je positie open. Beweegt de prijs tegen je in, dan loopt je verlies op en daalt je beschikbare margin. Komt die onder de vereiste maintenance margin, dan kan het platform je positie automatisch liquideren.

Veel platforms kijken daarbij naar de mark price. Dat is niet simpelweg de laatste handelsprijs, maar een berekende prijs die beter moet weergeven wat het contract op dat moment waard is. Zo probeert het platform te voorkomen dat één opvallende of tijdelijke trade meteen tot een liquidatie leidt.

Voorbeeld: Stel dat je een longpositie opent met hefboom. Daalt de mark price flink, dan wordt je verlies groter. Is er uiteindelijk niet genoeg margin meer over om aan de maintenance margin te voldoen, dan kan het platform je positie automatisch sluiten.

De liquidatieprijs staat niet altijd vast. Voeg je bijvoorbeeld extra margin toe of pas je je positie aan, dan kan die prijs veranderen.

Gebruik je cross margin? Dan delen meerdere posities hetzelfde beschikbare saldo. Gaat één positie flink in de min, dan kan dat dus ook invloed hebben op hoeveel margin er voor je andere posities overblijft.

Een platform hoeft een positie ook niet altijd direct volledig te sluiten. Het kan bijvoorbeeld eerst openstaande orders annuleren of een deel van de positie verkleinen. Hoe een liquidatie precies wordt uitgevoerd, verschilt per crypto exchange, contract en marginmodus.

Bij DeFi-leningen werkt het iets anders. Daar wordt vaak gekeken naar de health factor. Dit is een getal dat aangeeft hoe veilig je lening nog is. Bij Aave V3 kan een lening worden geliquideerd zodra de health factor onder 1 komt. Daalt de waarde van je onderpand of stijgt de waarde van je schuld, dan kan die health factor dus dalen en komt een liquidatie dichterbij.

Wat is het verschil tussen long- en shortliquidaties?

Een longliquidatie en een shortliquidatie ontstaan allebei wanneer er niet meer genoeg margin over is om een positie open te houden. Het verschil zit vooral in de richting waarin de koers beweegt.

Bij een longpositie verwacht je dat de prijs stijgt. Daalt de prijs juist flink, dan loopt je verlies op en wordt je beschikbare margin kleiner. Komt die onder de vereiste grens, dan kan het platform je longpositie automatisch liquideren.

Bij een shortpositie verwacht je juist dat de prijs daalt. Stijgt de prijs, dan loopt je verlies op. Stijgt de prijs ver genoeg, dan kan ook hier je beschikbare margin te laag worden en wordt je shortpositie geliquideerd.

Simpel gezegd:

• Longliquidatie: de prijs daalt te ver en de positie wordt gesloten.
• Shortliquidatie: de prijs stijgt te ver en de positie wordt gesloten.

Veel liquidaties tegelijk kunnen een koersbeweging versterken. Wanneer veel longposities worden geliquideerd, moeten die posities worden gesloten met verkooporders. Dat kan extra verkoopdruk veroorzaken. Bij veel shortliquidaties gebeurt het tegenovergestelde: de posities worden gesloten met aankooporders, wat extra koopdruk kan geven.

Hierdoor kan een daling soms nog harder doorzetten of een stijging juist verder versnellen. Zo'n kettingreactie wordt ook wel een liquidatiecascade genoemd.

Liquidatiecijfers betekenen overigens niet dat er voor precies hetzelfde bedrag aan crypto op de spotmarkt wordt gekocht of verkocht. Het gaat in de eerste plaats om het sluiten van derivatenposities.

Sommige handelsplatformen bieden ook hedge mode aan. Daarmee kun je tegelijkertijd een long- en shortpositie hebben. Dat betekent niet dat het liquidatierisico verdwijnt. Beide posities kunnen verschillende prijzen, marginregels en liquidatieniveaus hebben, waardoor één van de posities alsnog geliquideerd kan worden.

Waardoor ontstaan crypto liquidaties?

Crypto liquidaties ontstaan bij derivaten direct door een prijsbeweging die groot genoeg is om je beschikbare margin onder de maintenance margin te duwen. Voor een longpositie is dat meestal een daling. Voor een shortpositie is dat meestal een stijging.

De belangrijkste oorzaak achter een snel liquidatierisico is vaak hoge hefboom. Met hefboom heeft dezelfde procentuele koersbeweging namelijk veel meer invloed op je relatief kleine margininleg. Hoe hoger de hefboom, hoe minder ruimte je meestal hebt voordat je liquidatieniveau wordt geraakt.

Hoge volatiliteit maakt dit extra riskant. De cryptomarkt kan snel bewegen en de mark price kan daardoor in korte tijd bij je liquidatiedrempel komen. Bij een zeer hoge hefboom hoeft de prijs soms maar beperkt de verkeerde kant op te gaan.

Ook het soort onderpand speelt mee. Gebruik je volatiele crypto als onderpand, dan kan de waarde daarvan dalen terwijl je positie zelf nauwelijks verandert. Vooral bij cross margin of meerdere soorten onderpand kan dat je beschikbare margin onder druk zetten.

Bij DeFi-leningen zijn er twee veelvoorkomende oorzaken:

• De waarde van je onderpand daalt.
• De waarde van wat je hebt geleend stijgt.

In beide gevallen verslechtert de verhouding tussen onderpand en schuld. Daalt de health factor onder de liquidatiegrens, dan kan een liquidator in actie komen.

Een stop-loss is ook geen automatische bescherming tegen elke liquidatie. Stel dat jouw stop afgaat op de laatste handelsprijs, terwijl het platform liquidaties beoordeelt op de mark price. Dan kan de mark price eerder je liquidatieniveau raken dan je stop-loss wordt geactiveerd. Bij snelle bewegingen kan ook de uiteindelijke uitvoeringsprijs afwijken van wat je verwacht.

Welke gevolgen hebben liquidaties voor de cryptomarkt?

Liquidaties betekenen in de eerste plaats dat de betrokken handelaar verlies realiseert. Afhankelijk van het platform kunnen daar ook liquidatie- of uitvoeringskosten bij komen.

Als veel handelaren vergelijkbare posities met hoge hefboom hebben, kan een liquidatiecascade ontstaan. Dat is een soort domino-effect. Een eerste prijsdaling raakt bijvoorbeeld liquidatieniveaus van longposities. Door de gedwongen sluitingen ontstaat extra verkoopdruk in derivaten, waardoor de prijs verder kan dalen en nog meer longposities in de problemen komen.

Bij shortposities kan hetzelfde gebeuren, maar dan omhoog. Een prijsstijging kan shorts dwingen om te sluiten via aankopen. Die extra koopdruk kan de stijging vervolgens versterken.

Liquidaties zijn dus niet altijd de oorspronkelijke reden van een koersbeweging. Vaak is het andersom: een daling of stijging begint eerst, waarna gedwongen orders de beweging groter maken. Juist die wisselwerking kan zorgen voor plotselinge, onrustige prijsactie in de cryptomarkt.

Ook kan open interest dalen. Open interest is het totaal aan nog openstaande derivatenposities. Worden posities geliquideerd, dan verdwijnen die contracten uit de markt. Dat wordt ook wel snelle deleveraging genoemd: er zit minder hefboom in de derivatenmarkt.

Grote liquidatiebedragen moet je wel voorzichtig lezen. Zo'n bedrag betekent niet automatisch dat er voor precies dat bedrag aan spotcrypto is verkocht. De cijfers kunnen meerdere platforms, contracten en manieren van afwikkelen omvatten. Het directe proces speelt eerst in de derivaten- of leenmarkt.

Sommige platforms gebruiken bijvoorbeeld een verzekeringsfonds, gedeeltelijke liquidaties of andere risicomechanismen om verliezen op te vangen. Maar er is geen universele bescherming. De precieze regels en mogelijke resterende verplichtingen verschillen per platform en situatie.

Hoe kunnen handelaren het risico op liquidatie beperken?

Je kunt het risico op een crypto liquidatie niet volledig wegnemen, maar je kunt het wel kleiner maken. Dit zijn de belangrijkste dingen om in de gaten te houden:

1. Gebruik minder hefboom Een lagere effectieve hefboom geeft meestal meer ruimte tussen je instapprijs en je liquidatieniveau. Kleine bewegingen tegen je positie hebben dan minder snel grote gevolgen.

2. Beperk de omvang van je positie Een kleinere positie beperkt hoeveel van je account aan één trade is blootgesteld. De afstand tot je liquidatieprijs hangt echter ook af van je hefboom, marginmodus en de regels van het platform.

3. Volg de mark price en maintenance margin Kijk niet alleen naar de laatste handelsprijs. Voor je liquidatierisico zijn vooral de mark price, beschikbare margin, equity en maintenance-marginratio belangrijk. Dat zijn de waarden waarop het platform zijn risicocontrole kan baseren.

4. Gebruik een stop-loss met voldoende afstand Een stop-loss vóór je liquidatieniveau kan helpen om zelf eerder uit een trade te stappen. Controleer wel welke prijs de stop activeert en welke prijs voor liquidatie telt. Een stop-loss is geen garantie bij snelle koersbewegingen.

5. Kies bewust tussen isolated en cross margin Bij isolated margin is de margin die aan die positie is toegewezen in principe afgescheiden van de rest van je beschikbare margin. Bij cross margin wordt beschikbare accountmargin gedeeld. Dat kan een positie langer overeind houden, maar het kan ook meer van je saldo en andere posities blootstellen aan risico.

6. Voeg niet blind margin toe Extra margin kan je liquidatieniveau verder van de huidige prijs leggen. Tegelijk zet je dan meer geld in op een positie die al verlies maakt. Zie margin bijstorten dus niet als een compleet plan, maar als een keuze met extra risico.

Heb je een DeFi-lening? Dan kun je het liquidatierisico verlagen door extra onderpand toe te voegen of een deel van je schuld af te lossen. Daardoor stijgt je health factor en ontstaat er meer ruimte voordat een liquidator kan ingrijpen.

Conclusie

Liquidaties in crypto zijn gedwongen afwikkelingen die ontstaan wanneer een positie of lening niet meer genoeg onderpand heeft. Bij futures en perpetuals draait het vooral om margin, hefboom, maintenance margin en de mark price. Bij DeFi-leningen draait het om de verhouding tussen schuld en onderpand, vaak zichtbaar via de health factor.

Hoge hefboom en snelle prijsbewegingen maken liquidaties waarschijnlijker. Als veel posities tegelijk worden geraakt, kunnen gedwongen orders een daling of stijging in de cryptomarkt extra versterken. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de koers te kijken, maar ook naar je margin, liquidatieniveau en de regels van het platform dat je gebruikt.