Wat is Aptos (APT) en hoe werkt het?

Wat is Aptos (APT)?

Aptos is een permissionless Layer 1-blockchain waarop ontwikkelaars smart contracts en decentrale applicaties kunnen bouwen.

Smart contracts zijn programma's op de blockchain die automatisch regels uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan een applicatie waarmee gebruikers crypto kunnen versturen, lenen of verhandelen zonder dat één centrale partij alle stappen handmatig verwerkt.

APT is de native token van het Aptos-netwerk. Je gebruikt APT onder meer om transactiekosten te betalen, voor staking en voor governance.

Staking speelt een belangrijke rol omdat Aptos werkt met proof-of-stake. Validators zetten APT vast om mee te doen aan het consensusproces en het netwerk te helpen beveiligen. De hoeveelheid gestakete APT heeft daarbij onder meer invloed op het stemgewicht van een validator.

APT wordt daarnaast gebruikt voor governance. Via governance kunnen deelnemers stemmen over bepaalde veranderingen aan het Aptos-protocol.

Het Aptos-mainnet ging op 12 oktober 2022 live. Naast proof-of-stake gebruikt Aptos BFT-consensus om validators overeenstemming te laten bereiken over de volgorde en geldigheid van transacties.

Een belangrijk technisch onderdeel van Aptos is de parallelle verwerking van transacties. Hiervoor gebruikt het netwerk onder meer Block-STM. In plaats van transacties altijd één voor één uit te voeren, kunnen transacties die elkaar niet in de weg zitten tegelijkertijd worden verwerkt. Dit is bedoeld om het netwerk efficiënter met grote aantallen transacties om te laten gaan.

Korte samenvatting

• Aptos is een Layer 1-netwerk voor smart contracts en decentrale apps.
• APT is de token voor fees, staking en governance.
• Validators beveiligen het netwerk met een proof-of-stake BFT-model.
• Move en Block-STM zijn belangrijke technische onderdelen van Aptos.
• Parallelle verwerking helpt vooral wanneer transacties niet om dezelfde data concurreren.

Hoe werkt Aptos?

Aptos werkt met validators. Dit zijn deelnemers die transacties verwerken en samen overeenstemming bereiken over de geldige volgorde van transacties en blokken.

Daarbij gebruikt Aptos proof-of-stake. Validators zetten APT vast als stake en de hoeveelheid gestakete APT bepaalt onder meer hoeveel stemgewicht een validator heeft binnen het consensusproces.

Voor die consensus gebruikt Aptos AptosBFT, een mechanisme dat is gebaseerd op Byzantine Fault Tolerance. BFT staat voor Byzantine Fault Tolerance. Dit betekent kort gezegd dat het netwerk overeenstemming kan blijven bereiken, ook wanneer een deel van de validators fouten maakt of zich niet correct gedraagt.

Aptos probeert daarnaast verschillende stappen in de verwerking van transacties zoveel mogelijk naast elkaar uit te voeren. Het netwerk werkt hiervoor met een soort pijplijn. Het verspreiden van transacties, bepalen van de volgorde, uitvoeren van transacties en opslaan van de resultaten hoeven daardoor niet altijd volledig op elkaar te wachten.

Ook binnen de uitvoering zelf kunnen transacties parallel worden verwerkt. Aptos gebruikt hiervoor onder meer Block-STM. Transacties die elkaar niet beïnvloeden kunnen tegelijkertijd worden uitgevoerd. Als transacties wel met dezelfde gegevens werken en met elkaar botsen, kan het systeem dat detecteren en de betreffende uitvoering opnieuw doen.

Hoe werkt delegated staking op Aptos?

APT-houders hoeven niet zelf een validatornode te draaien om aan staking deel te nemen. Zij kunnen APT toevoegen aan een delegation pool. Zo'n pool bundelt de APT van meerdere delegators en koppelt deze stake aan een validator.

Een delegation pool kan met nul APT worden aangemaakt, maar moet minimaal 1 miljoen APT verzamelen voordat de operator de validator kan laten toetreden tot de actieve validator set. De wijziging wordt vervolgens actief bij de start van het volgende epoch.

Een epoch is een periode waarin onder meer de actieve validator set vastligt. Delegators kunnen tijdens staking beloningen ontvangen, verminderd met een eventuele commissie voor de operator.

Delegators kunnen op ieder moment aangeven dat ze hun APT willen vrijmaken. De tokens kunnen echter pas daadwerkelijk worden opgenomen wanneer de lock-upperiode van de delegation pool is afgelopen.

De exacte stakingvoorwaarden, zoals de minimale stake en de duur van de lock-upperiode, kunnen via governance worden aangepast.

Aptos (APT) overzicht

Wat is de Move-programmeertaal op Aptos?

Move is de programmeertaal waarmee ontwikkelaars smart contracts op Aptos schrijven. Deze smart contracts bestaan uit Move-modules. In zo'n module staan onder meer datatypen en functies die bepalen wat er met gegevens op de blockchain mag gebeuren.

Een belangrijk onderdeel van Move is het gebruik van resources. Een resource is een speciaal type blockchain-data dat aan een account- of objectadres kan worden opgeslagen. Resources kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt om digitale bezittingen of andere belangrijke gegevens vast te leggen.

Move is zo ontworpen dat zulke resources niet zomaar kunnen worden gekopieerd, verwijderd of aangepast. De module die een bepaald datatype definieert, bepaalt welke regels daarvoor gelden en welke functies toegang krijgen tot de gegevens. Andere programma's kunnen private velden daardoor niet zomaar rechtstreeks wijzigen.

De gegevens op Aptos worden onder meer opgeslagen in modules en resources onder accounts en objectadressen. Objecten kunnen daarbij een eigen adres hebben waaraan meerdere resources worden gekoppeld.

Move ondersteunt daarnaast upgrades van modules. Ontwikkelaars kunnen een smart contract daardoor onder bepaalde voorwaarden later aanpassen. Een package kan ook als immutable worden ingesteld, waarna verdere upgrades niet meer mogelijk zijn.

Ontwikkelaars kunnen bovendien gebruikmaken van de Move Prover. Dit is een hulpmiddel voor formele verificatie. Daarmee kan worden gecontroleerd of bepaalde eigenschappen van een Move-programma overeenkomen met vooraf vastgelegde regels.

De Move Prover kan helpen om fouten in smart contracts eerder te vinden, maar geeft geen automatische garantie dat een applicatie volledig vrij is van fouten of kwetsbaarheden.

Hoe verwerkt Aptos transacties parallel?

Aptos gebruikt Block-STM om transacties parallel uit te voeren. In plaats van transacties altijd één voor één te verwerken, probeert Block-STM meerdere transacties binnen een blok tegelijkertijd uit te voeren.

Dat gebeurt optimistisch. Het systeem gaat er eerst vanuit dat transacties elkaar niet in de weg zitten. Daarna controleert het of verschillende transacties toch dezelfde gegevens hebben gebruikt of aangepast.

Wanneer twee transacties met elkaar botsen, ontstaat een conflict. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer beide transacties dezelfde opgeslagen gegevens willen wijzigen. In dat geval kan een van de transacties opnieuw worden uitgevoerd met de meest recente gegevens.

Block-STM houdt daarvoor meerdere versies van gewijzigde gegevens bij. Ondanks de parallelle uitvoering blijft de volgorde van de transacties in het blok bepalend voor de uiteindelijke toestand van de blockchain. Daardoor kunnen validators dezelfde transacties parallel verwerken en toch tot dezelfde einduitkomst komen.

Voorbeeld: Stel dat twee gebruikers tegelijkertijd hun eigen saldo aanpassen. Omdat beide transacties met verschillende gegevens werken, kunnen ze vaak tegelijk worden uitgevoerd. Willen veel transacties juist allemaal dezelfde gedeelde gegevens aanpassen, dan ontstaan sneller conflicten en moeten sommige transacties opnieuw worden uitgevoerd.

Parallelle verwerking betekent daarom niet dat iedere applicatie automatisch dezelfde capaciteit haalt. Hoeveel transacties tegelijk kunnen worden verwerkt, hangt onder meer af van hoeveel transacties dezelfde gegevens proberen te lezen of wijzigen.

Hoe werkt de tokenomics van APT?

Bij de lancering van het Aptos-mainnet bedroeg de initiële voorraad 1 miljard APT. Die tokens waren als volgt verdeeld:

• 51,02% voor de community
• 19,00% voor kernbijdragers
• 16,50% voor de foundation
• 13,48% voor investeerders

De community- en foundationallocaties waren deels direct beschikbaar. Het resterende deel werd volgens een vastgesteld schema vrijgegeven. Voor kernbijdragers en investeerders gold een lock-up van vier jaar vanaf de mainnetlancering, waarbij na de eerste twaalf maanden maandelijkse unlocks begonnen.

Naast deze oorspronkelijke voorraad kunnen nieuwe APT ontstaan via stakingbeloningen. Validators en stakers kunnen zulke beloningen ontvangen voor hun bijdrage aan de beveiliging van het netwerk. Hoeveel een deelnemer ontvangt, hangt onder meer af van de hoeveelheid stake, de prestaties van de validator en eventuele commissie bij delegated staking.

Tegenover deze nieuwe uitgifte staat dat een deel van de transactiekosten wordt verbrand. De kosten voor uitvoering en I/O worden permanent uit de circulatie gehaald. I/O-kosten hebben onder meer te maken met het lezen en schrijven van gegevens tijdens een transactie.

Voor langdurige opslag rekent Aptos daarnaast storage fees. Deze worden eveneens verbrand, maar kunnen bij het verwijderen van opgeslagen data geheel of gedeeltelijk worden teruggegeven. Voor zo'n refund worden de betreffende APT opnieuw aangemaakt.

Heeft APT een maximale voorraad?

Bij de lancering had APT geen vaste maximale voorraad. In 2026 stemde de Aptos-community echter vóór een governancevoorstel om een harde limiet van 2,1 miljard APT vast te leggen.

Die limiet is daarmee door governance goedgekeurd. De technische invoering ervan vereist echter ook implementatie in het protocol. Het is daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen de oorspronkelijke tokenomics, de governancebeslissing en de uiteindelijke technische implementatie van de limiet.

Wie heeft Aptos opgericht?

Aptos Labs werd in 2022 opgericht door Avery Ching en Mo Shaikh. Beiden werkten daarvoor bij Meta aan blockchainprojecten rond Diem.

Avery Ching was bij Meta onder meer betrokken bij de ontwikkeling van blockchaintechnologie en leidde het crypto-platformteam. Bij Aptos Labs was hij eerst CTO en sinds december 2024 is hij CEO.

Mo Shaikh was medeoprichter en de eerste CEO van Aptos Labs. Hij hield zich onder meer bezig met de zakelijke en strategische ontwikkeling van het project.

Ook andere vroege medewerkers van Aptos Labs kwamen uit het voormalige Diem-team. Daardoor bouwde Aptos voort op technische kennis en ideeën die eerder binnen het Diem-project waren ontwikkeld.

Wat zijn de voordelen van Aptos?

Aptos heeft een aantal technische eigenschappen die voor gebruikers en developers relevant kunnen zijn:

• Proof of Stake met BFT-consensus: Validators zetten APT in als stake en krijgen op basis daarvan stemgewicht binnen het consensusproces. APT-houders kunnen daarnaast gebruikmaken van delegated staking zonder zelf een validatornode te beheren.

• Parallelle verwerking met Block-STM: Aptos kan transacties die elkaar niet beïnvloeden tegelijkertijd uitvoeren. Daardoor hoeft niet iedere transactie volledig op de vorige te wachten.

• Pijplijn voor transactieverwerking: Verschillende onderdelen van het proces, zoals het verspreiden, ordenen, uitvoeren en opslaan van transacties, kunnen deels naast elkaar werken.

• Move-programmeertaal: Move is ontworpen rond duidelijke regels voor eigendom, opslag en toegang tot data. Resources en modulegrenzen helpen developers vast te leggen welke onderdelen van een smart contract gegevens mogen aanpassen.

• Geen vooraf opgegeven lees- en schrijflocaties nodig: Block-STM detecteert conflicten tijdens de uitvoering. Developers hoeven daardoor niet vooraf exact aan te geven welke gegevens iedere transactie gaat lezen of wijzigen.

• Verbranding van een deel van de transactiekosten: Execution- en I/O-kosten worden permanent verbrand. Storage fees kunnen worden terugbetaald wanneer de bijbehorende opgeslagen data later wordt verwijderd.

Wat zijn de nadelen van Aptos?

Aptos heeft ook een aantal aandachtspunten:

• Conflicten kunnen extra verwerking veroorzaken: Block-STM voert transacties eerst optimistisch parallel uit. Als achteraf blijkt dat transacties met dezelfde gegevens botsen, moeten sommige transacties opnieuw worden uitgevoerd.

• Gedeelde resources kunnen een bottleneck worden: Wanneer veel transacties tegelijkertijd dezelfde opgeslagen data willen aanpassen, ontstaan meer conflicten. De voordelen van parallelle verwerking zijn daardoor niet voor iedere applicatie even groot.

• Een groot deel van de initiële voorraad ging naar projectgerelateerde partijen: Van de oorspronkelijke voorraad ging 19% naar kernbijdragers, 16,5% naar de foundation en 13,48% naar investeerders. Samen is dat 48,98% van de initiële voorraad. Deze verdeling zegt niet automatisch hoeveel APT op een bepaald moment vrij verhandelbaar of gestaket is.

• Stakingbeloningen kunnen de voorraad verhogen: Nieuwe APT kunnen ontstaan via stakingbeloningen. Tegelijk wordt een deel van de transactiekosten verbrand. De uiteindelijke ontwikkeling van de voorraad hangt daardoor van meerdere factoren af.

• Protocolregels kunnen via governance veranderen: Instellingen rond staking, beloningen, gas en andere onderdelen van het protocol kunnen in de toekomst worden aangepast.

• Historische netwerkonderbreking: Op 19 oktober 2023 lag de verwerking van on-chain transacties ongeveer vijf uur stil. Het probleem werd opgelost en het netwerk hervatte daarna de normale werking. Het incident laat wel zien dat ook een Layer 1-blockchain te maken kan krijgen met technische storingen.

Conclusie

Aptos is een Layer 1-blockchain voor smart contracts en decentrale applicaties. De native token APT wordt gebruikt voor transactiekosten, staking en governance.

Het netwerk gebruikt Proof of Stake in combinatie met AptosBFT. Validators bereiken daarmee overeenstemming over transacties en blokken, terwijl APT-houders via delegated staking kunnen deelnemen zonder zelf een validatornode te draaien.

Technisch vallen vooral de Move-programmeertaal en Block-STM op. Move geeft developers duidelijke regels voor het omgaan met on-chain data, terwijl Block-STM transacties waar mogelijk parallel uitvoert.

Die parallelle uitvoering werkt vooral goed wanneer transacties verschillende gegevens gebruiken. Als veel transacties tegelijkertijd dezelfde gedeelde resources willen aanpassen, ontstaan meer conflicten en kunnen transacties opnieuw moeten worden uitgevoerd.

Aptos probeert daarmee hoge transactieverwerking te combineren met een programmeermodel waarin eigendom en toegang tot data duidelijk zijn vastgelegd. Daar staan trade-offs tegenover, zoals mogelijke conflicten bij parallelle uitvoering, veranderende protocolinstellingen en een tokenmodel waarin stakingbeloningen nieuwe APT kunnen toevoegen.