Wat is impermanent loss?

Wat is impermanent loss?

Impermanent loss (IL) is het waardeverschil tussen:

• Crypto in een liquidity pool stoppen
• Diezelfde crypto gewoon in je wallet houden (HODL)

Als je met liquidity providing minder waarde overhoudt dan met simpel vasthouden, heb je te maken met impermanent loss.

Belangrijk: het gaat hier niet om "verlies" in de klassieke zin. Je totale waarde kan nog steeds stijgen. Impermanent loss betekent alleen dat je relatief slechter af bent dan wanneer je niets had gedaan. Het verschil ontstaat door een veranderende prijsverhouding tussen de twee tokens in de pool. Hoe verder die verhouding afwijkt van het moment waarop je instapte, hoe groter het verschil wordt.

Korte samenvatting

• Impermanent loss (IL) is het rendementsverschil tussen liquidity providing en simpel HODL'en.
• IL ontstaat door veranderingen in de prijsverhouding tussen twee tokens in een liquidity pool.
• Het heet "impermanent" omdat het verschil pas definitief wordt wanneer je je liquiditeit uit de pool haalt.
• IL treedt op bij zowel stijgende als dalende prijzen en groeit niet lineair maar versnelt bij grote prijsbewegingen.
• Handelsfees en rewards kunnen impermanent loss compenseren of zelfs overtreffen.

Waarom heet het "impermanent"?

Zolang je je liquiditeit niet uit de pool haalt, is het verschil nog niet definitief. Als de prijzen weer exact terugkeren naar het oorspronkelijke niveau, verdwijnt de impermanent loss automatisch.

Maar: op het moment dat je uitstapt terwijl de prijsverhouding is veranderd, wordt het verschil definitief. Dat is vaak het moment waarop mensen zich pas realiseren wat er is gebeurd.

Hoe AMM's dit veroorzaken (zonder technisch geneuzel)

Liquidity pools werken via automated market makers (AMM's). In plaats van kopers en verkopers aan elkaar te koppelen, bepaalt een wiskundige formule de prijs op basis van de verhouding tussen twee tokens.

In de meeste pools gaat het om een 50/50-verdeling in dollarwaarde.

Zodra iemand een token koopt of verkoopt:

• Verandert de balans in de pool
• Verschuift de prijs in de pool
• Springen arbitrage traders erop

Die arbitrage traders zorgen ervoor dat de poolprijs weer gelijkloopt met de marktprijs. Dit mechanisme zorgt ervoor dat jij als liquidity provider automatisch:

• Meer krijgt van de asset die relatief in prijs is gedaald (of minder is gestegen)
• Minder krijgt van de asset die relatief sterker is geworden

Dat relatieve verschil ten opzichte van HODL'en is de impermanent loss.

Voorbeeld van impermanent loss

Stel je levert 1 ETH en 100 USDC aan een pool. ETH staat op dat moment op $100. Je totale inleg is $200.

De pool bevat in totaal:

• 10 ETH
• 1.000 USDC

Jij bezit 10% van de pool.

Een paar weken later staat ETH op $400. De pool houdt jouw ETH niet simpelweg vast. Traders kopen ETH uit de pool zolang die goedkoper is dan op de markt en stoppen USDC terug.

Na deze arbitrage ziet de pool er ongeveer zo uit (afgerond):

• ~5 ETH
• ~2.000 USDC

Haal jij nu je liquiditeit eruit, dan krijg je jouw 10%:

• ~0,5 ETH
• ~200 USDC

Totale waarde:

• 0,5 ETH x $400 = $200
• 200 USDC = $200

Totaal: $400

Je bent dus verdubbeld.

Maar als je niets had gedaan en gewoon 1 ETH + 100 USDC had gehouden:

• 1 ETH x $400 = $400
• 100 USDC = $100

Totaal: $500

Het verschil van $100 is impermanent loss.

Dit betekent niet dat je $100 hebt verloren. Je hebt zelfs $200 winst gemaakt. Impermanent loss zegt alleen dat je $100 minder rendement hebt behaald dan met HODL'en.

Hebben fees invloed op impermanent loss?

Het vorige voorbeeld ging uit van nul trading fees. In de praktijk ontvang je als liquidity provider een deel van elke swap. Bij voldoende volume kan dat flink oplopen.

Soms zijn die fees:

• Genoeg om impermanent loss volledig te compenseren
• Of zelfs voldoende om beter te presteren dan HODL'en

Daarom moet je impermanent loss nooit los bekijken. Het draait altijd om de balans tussen: impermanent loss versus opbrengsten.

Is er alleen impermanent loss bij dalende koersen?

Nee. Een veelgemaakte misvatting is dat impermanent loss alleen optreedt bij dalende prijzen. Dat klopt niet.

Het enige wat telt, is hoe sterk de prijsverhouding verandert. Of ETH van $100 naar $50 gaat of naar $400, in beide gevallen ontstaat impermanent loss. Hoe groter het verschil met de oorspronkelijke prijs, hoe groter het verschil met een HODL-strategie.

Hoe snel loopt impermanent loss op?

Impermanent loss groeit niet lineair. Hoe verder de prijs afwijkt, hoe sneller het verschil oploopt.

Bij een standaard 50/50-pool zonder fees ziet dat er ongeveer zo uit:

Bij extreem volatiele altcoins kan dit dus fors oplopen, zelfs als de prijs stijgt.

De formule van impermanent loss

Voor een standaard 50/50 constant product AMM geldt:

Impermanent loss = (2 × √prijsverhouding) / (1 + prijsverhouding) - 1

Waarbij de prijsverhouding = Nieuwe prijs / oude prijs

In de praktijk gebruiken de meeste mensen een online calculator. Dat is sneller, nauwkeuriger en minder foutgevoelig.

Waarom kiezen mensen dan toch voor liquidity pools?

Omdat liquidity providing meer is dan alleen prijsbewegingen. Je kunt namelijk verdienen aan:

• Handelskosten
• Yield farming rewards
• Soms airdrops of governance tokens

Bij voldoende volume en goede incentives kan liquidity providing winstgevender zijn dan HODL'en, zelfs met impermanent loss.

Wanneer is impermanent loss extra risicovol?

Het risico is vooral hoog bij:

• Nieuwe of hype-gedreven altcoins
• Crypto-pairs met lage liquiditeit
• AMM's zonder bewezen track record
• Pools waar je snel uit moet kunnen stappen

Ook all-in gaan in één pool vergroot het risico aanzienlijk.

Hoe kun je het risico van impermanent loss beperken?

Impermanent loss kun je niet uitschakelen, maar wel managen:

• Kies voor minder volatiliteit: ETH/stablecoin is vaak stabieler dan alt/alt
• Stablecoin-paren: minimale impermanent loss, maar let op de-pegs
• Andere poolstructuren: modellen zoals 80/20 of 95/5 verminderen het risico
• Begin klein: test eerst met een bedrag dat je kunt missen
• Spreid je liquiditeit over meerdere pools
• Wees sceptisch bij extreem hoge APY's: hoog rendement betekent bijna altijd extra risico

Bestaat er bescherming tegen impermanent loss?

Ja, sommige DeFi-protocollen bieden bescherming tegen impermanent loss. Dit werkt vaak als een soort verzekering waarbij een deel van het verlies wordt gecompenseerd, meestal afhankelijk van hoelang je liquiditeit in de pool blijft.

Daar staan wel nadelen tegenover:

• Minder flexibiliteit door lock-ups
• Lagere opbrengsten dan bij reguliere pools
• Extra voorwaarden die niet altijd in jouw voordeel zijn

Zie impermanent loss-bescherming daarom niet als een gratis vangnet, maar als een bewuste afweging tussen rendement, vrijheid en zekerheid.

Conclusie

Impermanent loss is geen fout of verborgen kostenpost, maar een inherent mechanisme van liquidity pools die met automated market makers werken. Het betekent niet dat je geld verliest, maar dat je rendement anders uitvalt dan wanneer je simpelweg had vastgehouden. Of liquidity providing aantrekkelijk is, hangt daarom nooit af van impermanent loss alleen, maar altijd van het totaalplaatje: prijsbewegingen, fees, incentives en risico's. Wie dit goed begrijpt en bewust kiest voor passende pools, kan impermanent loss managen en liquidity providing strategisch inzetten in plaats van erdoor verrast te worden.