Wat is Celestia (TIA)? Celestia uitgelegd

Wat is Celestia (TIA)?

Celestia is een modulaire blockchain die zich vooral richt op consensus en data availability. Simpel gezegd zorgt Celestia ervoor dat gegevens in de juiste volgorde worden opgenomen en beschikbaar zijn voor deelnemers die ze willen controleren.

Celestia is vooral bedoeld om andere blockchains en rollups te ondersteunen. Een rollup is een blockchainlaag die transacties zelf verwerkt, maar de bijbehorende data op een andere laag kan publiceren. Celestia voert die transacties niet zelf uit en bepaalt ook niet of de berekeningen van zo'n rollup correct zijn. Het netwerk zorgt er vooral voor dat de gepubliceerde data beschikbaar is en gecontroleerd kan worden.

TIA is de native token van het Celestia-netwerk. TIA wordt onder meer gebruikt voor transactiekosten en staking. De ticker van de token is TIA.

Celestia ging op 31 oktober 2023 live als Mainnet Beta, onder de codenaam Lemon Mint.

Korte samenvatting

• Celestia is een modulaire blockchain voor consensus en data availability.
• Het netwerk voert transacties van rollups niet zelf uit of valideert ze niet.
• TIA is de token voor transactiekosten, staking en on-chain governance.
• Light nodes kunnen met data availability sampling blockdata controleren zonder hele blokken te downloaden.
• De modulaire opzet geeft applicaties vrijheid, maar maakt ze ook afhankelijk van hun eigen execution- en settlementlaag.
• Netwerkupgrades verbeteren onder meer de schaalbaarheid en hebben de jaarlijkse tokeninflatie stapsgewijs verlaagd.

Hoe werkt Celestia?

Applicaties en gebruikers kunnen data op Celestia publiceren in de vorm van blobs. Dat gebeurt via een PayForBlobs-transactie. Iedere blob krijgt een namespace, die je kunt zien als een label waarmee de data van verschillende applicaties van elkaar wordt gescheiden.

Daardoor kan een applicatie makkelijker alleen de data ophalen die voor haar relevant is, zonder alle andere data in een blok te hoeven verwerken.

Blockproducenten verzamelen deze data in blokken. Vervolgens bereiken validators overeenstemming over de volgorde van die blokken. Celestia gebruikt hiervoor Proof of Stake. Validators zetten TIA vast als stake en helpen daarmee het netwerk te beveiligen.

Een belangrijk onderdeel van Celestia is data availability sampling (DAS). Daarmee kunnen light nodes controleren of de data van een blok beschikbaar is zonder het volledige blok te downloaden.

Light nodes vragen daarvoor willekeurig kleine delen van het blok op, samen met cryptografische bewijzen. Als voldoende controles succesvol zijn, krijgen ze een hoge mate van zekerheid dat de volledige blockdata beschikbaar is.

Celestia gebruikt daarnaast erasure coding. Hierbij wordt extra data toegevoegd aan de oorspronkelijke blockdata. Daardoor kan de volledige data worden gereconstrueerd zolang voldoende delen beschikbaar zijn. Dit maakt data availability sampling mogelijk en maakt het moeilijker om slechts een deel van de blockdata achter te houden.

Belangrijk is dat Celestia hiermee controleert of data beschikbaar is, maar niet of transacties of smart contracts binnen een rollup correct zijn uitgevoerd. Die controle vindt plaats binnen de rollup of andere lagen die Celestia gebruiken.

Celestia is gebouwd met de Cosmos SDK en gebruikt CometBFT voor consensus. Door verschillende netwerkupgrades is de bloktijd teruggebracht naar ongeveer 3 seconden, waardoor het netwerk vaker nieuwe blokken kan produceren en meer ruimte biedt voor datapublicatie.

Celestia (TIA) overzicht

Hoe werkt de modulaire architectuur van Celestia?

Bij veel blockchains worden verschillende taken door hetzelfde netwerk uitgevoerd, zoals transacties verwerken, consensus bereiken en data opslaan. Dit noemen we een monolithische blockchain. Ethereum is daar een bekend voorbeeld van.

Celestia kiest voor een andere aanpak. Het netwerk richt zich vooral op consensus en data availability, terwijl andere lagen de execution en settlement kunnen verzorgen.

Execution betekent dat de regels van een applicatie worden uitgevoerd en wordt bepaald wat er na een transactie verandert. Settlement is de laag waar transactieresultaten worden vastgelegd en waar eventuele geschillen over die resultaten kunnen worden afgehandeld.

Daardoor kunnen meerdere rollups Celestia gebruiken als data-availabilitylaag, zonder dat Celestia zelf hun applicatielogica hoeft uit te voeren.

In juli 2026 nam Celestia Labs bovendien Sovereign Labs over, het team achter de Sovereign SDK, om de ontwikkeling van custom blockchains en rollups verder uit te breiden.

Een rollup kan bijvoorbeeld transactiedata op Celestia publiceren en voor settlement gebruikmaken van Ethereum. Celestia vervangt die andere lagen dus niet automatisch.

Voor het organiseren van data gebruikt Celestia Namespaced Merkle Trees. Daarbij wordt data verdeeld over verschillende namespaces. Je kunt zo'n namespace zien als een label voor de data van een bepaalde applicatie.

Daardoor kan een applicatie gericht haar eigen data opvragen en cryptografisch controleren of de teruggegeven data compleet is.

Ook light nodes spelen een belangrijke rol. Met data availability sampling kunnen zij controleren of de data van een blok beschikbaar is zonder het hele blok te downloaden.

De modulaire aanpak betekent niet dat iedere applicatie automatisch dezelfde beveiliging en settlementeigenschappen krijgt. Die hangen ook af van de execution- en settlementlaag die de applicatie gebruikt.

Welke rol speelt TIA binnen Celestia?

TIA heeft meerdere functies binnen het Celestia-netwerk.

De meest directe functie is het betalen van transactiekosten. TIA wordt bijvoorbeeld gebruikt om te betalen voor het publiceren van blobs, oftewel data, op Celestia.

Daarnaast wordt TIA gebruikt voor staking. Validators zetten TIA vast om deel te nemen aan de Proof-of-Stake-beveiliging van het netwerk. Wie geen eigen validator wil beheren, kan TIA delegeren aan een validator en zo een deel van de stakingbeloningen ontvangen.

Die beloningen zijn geen vast rendement. Ze hangen onder meer af van de uitgifte van nieuwe TIA en de commissie die een validator inhoudt.

Oorspronkelijk begon het netwerk met een jaarlijkse tokeninflatie van 8%. Via netwerkupgrades, waaronder Lotus en Matcha, is deze inflatie stapsgewijs verlaagd. Op langere termijn beweegt de inflatie richting een bodem van 1,5%.

Aan staking zijn ook risico's en praktische regels verbonden. Als een validator bijvoorbeeld wordt geslasht vanwege ernstig foutief gedrag, kan een deel van de gedelegeerde TIA verloren gaan. Daarnaast moeten stakingbeloningen in sommige situaties handmatig worden geclaimd.

TIA wordt daarnaast gebruikt voor on-chain governance. TIA-houders kunnen voorstellen indienen en stemmen over bepaalde netwerkparameters en beslissingen rond het netwerk.

Vanaf de start van Celestia gaat 2% van de block rewards naar de community pool. Via governance kan de community beslissen om geld uit deze pool te gebruiken voor initiatieven binnen het Celestia-ecosysteem.

Hoe is Celestia ontstaan?

De ontwikkeling van Celestia begon in 2019 onder de naam LazyLedger. Het oorspronkelijke idee was om een blockchain te bouwen die zich vooral richt op consensus en data availability, zonder zelf alle transacties van applicaties uit te voeren.

Celestia werd mede opgericht door Mustafa Al-Bassam, Ismail Khoffi en John Adler. Zij werkten aan een blockchainarchitectuur waarbij consensus en data availability worden losgekoppeld van de uitvoering van transacties.

In 2021 werd LazyLedger omgedoopt tot Celestia.

Op 31 oktober 2023 ging het netwerk live als Mainnet Beta, onder de codenaam Lemon Mint.

De kern van het oorspronkelijke idee bleef hetzelfde: applicaties kunnen hun eigen regels voor het uitvoeren van transacties gebruiken, terwijl Celestia een gespecialiseerde laag biedt voor consensus en de beschikbaarheid van data.

Wat zijn de voordelen van Celestia?

Celestia heeft een aantal belangrijke eigenschappen:

• Gespecialiseerd in data availability: Rollups en andere blockchains kunnen Celestia gebruiken om data te publiceren, terwijl ze hun transacties zelf uitvoeren.

• Controle zonder volledige blokken te downloaden: Met data availability sampling kunnen light nodes controleren of blockdata beschikbaar is zonder het volledige blok op te halen.

• Flexibele architectuur: Verschillende rollups kunnen dezelfde Celestia-laag gebruiken, terwijl ze hun eigen execution- en settlementmechanismen kiezen.

• Gericht data opvragen: Met Namespaced Merkle Trees kunnen applicaties specifiek hun eigen data uit een Celestia-blok opvragen en controleren.

Wat zijn de nadelen en risico's van Celestia?

Celestia heeft ook een aantal belangrijke aandachtspunten:

• Celestia controleert niet of applicatietransacties geldig zijn: Het netwerk controleert vooral of gepubliceerde data beschikbaar is en in de juiste volgorde wordt opgenomen. Rollups blijven zelf verantwoordelijk voor de uitvoering en controle van hun transacties.

• Data availability is geen permanente opslag: Dat data bij publicatie beschikbaar is, betekent niet dat historische blobdata voor altijd eenvoudig opvraagbaar blijft. Daarvoor kunnen aanvullende opslagoplossingen nodig zijn.

• Beperkte actieve validatorset: Celestia heeft een actieve validatorset van 100 validators. De verdeling van gestakete TIA over deze validators speelt daarom een belangrijke rol bij de decentralisatie van de consensus.

• Risico's bij staking: Als een validator dubbel ondertekent, kan deze worden geslasht. Daarbij kan ook een deel van de gedelegeerde TIA verloren gaan. Na het stoppen met staking geldt daarnaast een unbondingperiode van 21 dagen.

• Relatief nieuwe technologie: Celestia introduceerde technieken zoals data availability sampling op Mainnet Beta. Het netwerk en de technologie blijven zich via netwerkupgrades verder ontwikkelen.

Conclusie

Celestia is een modulaire blockchain die zich vooral richt op consensus en data availability. In plaats van zelf alle transacties van applicaties uit te voeren, biedt Celestia een gespecialiseerde laag waarop rollups en andere blockchains hun data kunnen publiceren.

Een belangrijke techniek daarbij is data availability sampling. Hiermee kunnen light nodes controleren of blockdata beschikbaar is zonder volledige blokken te downloaden.

TIA is de native token van Celestia en wordt gebruikt voor transactiekosten, staking en governance.

De modulaire opzet geeft applicaties vrijheid om hun eigen execution- en settlementmechanismen te kiezen. Tegelijkertijd betekent dit dat Celestia niet automatisch verantwoordelijk is voor de correcte uitvoering of beveiliging van die andere lagen.