Wat is Arbitrum (ARB) en hoe werkt het als Layer 2-netwerk?

Wat is Arbitrum (ARB)?

Arbitrum is een platform met verschillende blockchains die zijn gebouwd om Ethereum op te schalen. De bekendste blockchain binnen het platform is Arbitrum One. Dit is een Layer 2-rollup die transacties buiten Ethereum uitvoert en de bijbehorende transactiedata gebundeld en gecomprimeerd op Ethereum plaatst.

Je kunt Arbitrum One zien als een extra laag boven op Ethereum. Transacties worden eerst op Arbitrum One verwerkt, terwijl Ethereum wordt gebruikt voor de uiteindelijke afhandeling en het beschikbaar houden van de transactiedata. Daardoor hoeven Ethereum-nodes niet iedere Arbitrum-transactie afzonderlijk uit te voeren. Dit maakt transacties op Arbitrum One doorgaans een stuk goedkoper dan wanneer je dezelfde handeling rechtstreeks op Ethereum Mainnet uitvoert.

ARB is een ERC-20-token en de governance-token van de ArbitrumDAO. Houders kunnen ARB gebruiken om te stemmen over voorstellen of hun stemrecht delegeren aan iemand anders. De DAO neemt onder meer besluiten over de ontwikkeling van Arbitrum en het gebruik van middelen uit de treasury.

ARB wordt niet gebruikt om gas fees op Arbitrum One te betalen. Voor normale transacties op Arbitrum One betaal je gas in ETH. Je betaalt dus in dezelfde cryptocurrency als op Ethereum, maar de gas fees zijn op Arbitrum One doorgaans lager.

Arbitrum bestaat uit meer dan alleen Arbitrum One. Het platform omvat ook Arbitrum Nova en technologie waarmee ontwikkelaars eigen Arbitrum-chains kunnen bouwen.

Arbitrum One is de belangrijkste publieke Layer 2 binnen het platform. Nova werd oorspronkelijk opgezet voor toepassingen met veel transacties en zeer lage kosten. Het gebruikte daarvoor het AnyTrust-model, waarbij een Data Availability Committee een deel van de transactiedata beschikbaar hield in plaats van alles standaard op Ethereum te plaatsen. Dat verlaagde de kosten, maar voegde wel een extra vertrouwensaanname toe.

Sinds september 2026 publiceert Nova nieuwe transactiedata rechtstreeks op Ethereum en is deze commissie niet meer actief. Daarnaast kunnen ontwikkelaars met Arbitrum-technologie eigen chains bouwen en die aanpassen aan hun toepassing. Arbitrum is daardoor beter te zien als een platform voor meerdere chains dan als één enkele blockchain.

Korte samenvatting

• Arbitrum is een platform met verschillende chains die zijn gebouwd om Ethereum op te schalen.
• Arbitrum One is de bekendste Layer 2-chain binnen het platform.
• Transacties op Arbitrum One zijn doorgaans goedkoper dan rechtstreeks op Ethereum Mainnet.
• ARB is de governance-token van de ArbitrumDAO en wordt niet gebruikt voor transactiekosten.
• Transactiekosten op Arbitrum One en Nova worden betaald in ETH.
• Arbitrum One gebruikt een optimistic rollup-model waarbij foutieve toestandclaims kunnen worden aangevochten.

Hoe werkt Arbitrum?

Arbitrum bestaat uit verschillende chains die transacties buiten Ethereum kunnen uitvoeren. Het algemene idee is dat niet iedere handeling rechtstreeks door Ethereum hoeft te worden verwerkt. Een Arbitrum-chain voert transacties zelf uit en gebruikt Ethereum vervolgens om belangrijke gegevens en resultaten vast te leggen of te controleren.

Daardoor kan er buiten Ethereum veel rekenwerk worden gedaan, terwijl Ethereum een belangrijke rol blijft spelen bij de uiteindelijke afhandeling. Dit zorgt ervoor dat Arbitrum-chains meer transacties kunnen verwerken en dat de kosten voor gebruikers doorgaans lager liggen dan op Ethereum Mainnet.

De precieze werking verschilt per Arbitrum-chain. Arbitrum One gebruikt het Rollup-model en is de belangrijkste publieke Layer 2 binnen het platform. Om te begrijpen hoe Arbitrum technisch werkt, is Arbitrum One daarom het belangrijkste voorbeeld.

Als je bijvoorbeeld ETH verstuurt of een dapp gebruikt op Arbitrum One, komt je transactie eerst terecht bij een sequencer.

Een sequencer is een systeem dat binnenkomende transacties verzamelt en bepaalt in welke volgorde ze worden verwerkt. Je kunt het zien als een verkeersregelaar voor transacties. Hierdoor kunnen transacties snel op Arbitrum One worden verwerkt zonder dat iedere transactie eerst afzonderlijk op Ethereum hoeft te worden opgenomen.

Daarna zorgt een batch poster ervoor dat de gegevens van veel transacties samen op Ethereum worden gepubliceerd. Een batch is simpel gezegd een bundel transacties. De gegevens worden gecomprimeerd, waardoor minder ruimte op Ethereum nodig is en de kosten over veel Arbitrum-transacties kunnen worden verdeeld.

Arbitrum One kan deze gegevens als calldata of via blobs op Ethereum plaatsen. Blobs zijn een manier waarop Layer 2-netwerken tijdelijk grote hoeveelheden transactiedata goedkoper op Ethereum kunnen publiceren.

De transacties zelf worden uitgevoerd via Arbitrum Nitro. Nitro is de technische software waarop Arbitrum One draait. Deze software berekent bijvoorbeeld welke tegoeden veranderen wanneer iemand ETH verstuurt en wat er gebeurt wanneer iemand een smart contract gebruikt.

Na de uitvoering kan een claim worden geplaatst over de nieuwe toestand van Arbitrum One. Die toestand kun je zien als de bijgewerkte administratie van het netwerk: welke accounts welke tegoeden hebben en welke gegevens in smart contracts zijn veranderd.

Validators kunnen vervolgens controleren of zo'n toestandclaim klopt door de uitvoering zelf na te rekenen. Validators hebben daarmee een andere taak dan de sequencer. De sequencer bepaalt vooral de volgorde van transacties, terwijl validators controleren of de uiteindelijke uitkomst correct is.

Arbitrum One gebruikt hiervoor het BoLD-protocol. Dit maakt permissionless validatie mogelijk. Dat betekent dat partijen geen voorafgaande toestemming nodig hebben om toestandclaims te plaatsen, te controleren en een foutieve claim te betwisten.

Wie een toestandclaim plaatst of actief deelneemt aan bepaalde onderdelen van het geschilproces moet wel crypto als financiële zekerheid vastzetten. Dit wordt een bond genoemd. Op Arbitrum One wordt hiervoor WETH gebruikt.

Ontstaat er een geschil over een toestandclaim, dan gebruikt BoLD een interactief proces om te bepalen waar de berekeningen van de verschillende partijen van elkaar verschillen. Het geschil wordt steeds verder verkleind totdat uiteindelijk een klein deel van de berekening op Ethereum kan worden gecontroleerd.

Ook als de sequencer tijdelijk niet werkt of een transactie niet wil opnemen, is er een alternatieve route. Via de Delayed Inbox kan een gebruiker een transactie via Ethereum aanbieden. Na de force-inclusionperiode kan die transactie zonder medewerking van de sequencer worden opgenomen. Op Arbitrum One is deze periode 7.200 Ethereum-blocks, wat bij een blocktijd van ongeveer 12 seconden neerkomt op ongeveer 24 uur.

Arbitrum Nova gebruikt dezelfde Nitro-technologie, maar werd met een andere aanpak voor de beschikbaarheid van transactiedata ontworpen. Dat verschil komt verderop uitgebreider aan bod.

Arbitrum (ARB) overzicht

Hoe werken optimistic rollups bij Arbitrum?

Arbitrum One is een optimistic rollup. Het woord 'optimistic' verwijst naar de manier waarop het netwerk omgaat met claims over de toestand van de blockchain. Zo'n toestandclaim wordt in eerste instantie als correct behandeld, tenzij iemand deze aanvecht.

Een toestandclaim beschrijft wat de nieuwe toestand van Arbitrum One zou moeten zijn nadat een reeks transacties is uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan gewijzigde tegoeden en veranderingen in smart contracts.

De benodigde transactiedata wordt op Ethereum gepubliceerd. Daardoor kunnen onafhankelijke partijen de transacties opnieuw uitvoeren en controleren of de toestandclaim klopt.

Denkt een validator dat een claim onjuist is, dan kan deze via het BoLD-protocol worden betwist. BoLD gebruikt hiervoor interactieve fraud proofs. De betrokken partijen hoeven niet meteen de volledige berekening op Ethereum te laten controleren. In plaats daarvan wordt het geschil stap voor stap verkleind totdat duidelijk is over welk specifiek onderdeel van de berekening zij het oneens zijn.

Uiteindelijk hoeft Ethereum alleen een klein deel van de berekening zelf te controleren om vast te stellen welke kant correct is. Dit bespaart rekenwerk op Ethereum.

Het systeem gaat ervan uit dat er minstens één eerlijke en actieve partij is die een foutieve claim opmerkt en betwist. Met BoLD is validatie op Arbitrum One permissionless. Een partij hoeft dus geen speciale toestemming te hebben om aan dit proces deel te nemen.

Op Arbitrum One duurt de challengeperiode momenteel ongeveer 6,4 dagen. Als binnen die periode niemand een toestandclaim betwist, kan deze worden bevestigd. Ontstaat er wel een geschil, dan is BoLD zo ontworpen dat dit geschil binnen een begrensde periode wordt afgehandeld.

Deze wachttijd is ook belangrijk bij een reguliere opname van Arbitrum One naar Ethereum. De toestand waarop de opname is gebaseerd moet eerst definitief worden bevestigd voordat de opname op Ethereum kan worden afgerond.

Arbitrum One en Arbitrum Nova zijn oorspronkelijk met verschillende modellen voor data-beschikbaarheid opgezet. Arbitrum One gebruikt het Rollup-model en plaatst de benodigde transactiedata op Ethereum.

Nova werd gebouwd als AnyTrust-chain. Bij dit model kon een Data Availability Committee de transactiedata bewaren en beschikbaar stellen. Hierdoor hoefde niet alle data standaard op Ethereum te worden geplaatst, wat de kosten verder kon verlagen. Daar stond tegenover dat gebruikers erop moesten vertrouwen dat voldoende leden van deze commissie de data beschikbaar hielden.

Sinds september 2026 staat Arbitrum Nova in een geminimaliseerde modus. Nieuwe transactiedata wordt rechtstreeks in blobs op Ethereum geplaatst en de Data Availability Committee is dormant. De oorspronkelijke AnyTrust-technologie bestaat dus nog, maar de actieve commissie wordt momenteel niet gebruikt voor nieuwe transactiedata.

Waarvoor wordt ARB gebruikt binnen Arbitrum?

ARB is de governance-token van de ArbitrumDAO. Houders kunnen ARB gebruiken om te stemmen over voorstellen die invloed hebben op Arbitrum One, Arbitrum Nova en andere onderdelen die door de DAO worden beheerd.

Stemmen gebeurt tokengewogen. Hoe meer ARB-stemrecht een wallet vertegenwoordigt, hoe zwaarder de stem meetelt. ARB-houders kunnen hun stemrecht ook delegeren aan een andere crypto wallet, zonder hun ARB-tokens zelf over te dragen.

De DAO kan onder meer besluiten nemen over protocolupgrades, het gebruik van middelen uit de DAO-treasury en onderdelen van de governance, waaronder de Security Council. ARB is daarmee vooral bedoeld voor bestuur en besluitvorming binnen het Arbitrum-ecosysteem.

ARB wordt niet gebruikt om gas fees op Arbitrum One te betalen. Daarvoor wordt ETH gebruikt. ARB wordt ook niet gebruikt als standaard bond voor validators op Arbitrum One. Binnen het huidige BoLD-systeem wordt daarvoor WETH gebruikt.

ARB had bij de lancering een initiële voorraad van 10 miljard tokens. Er is geen vaste maximale voorraad. De ArbitrumDAO kan via een constitutioneel voorstel nieuwe ARB laten minten. Daarbij mag de voorraad met maximaal 2% per jaar worden verhoogd.

Wat is het verschil tussen Arbitrum en andere Layer 2-netwerken?

Layer 2-netwerken zijn allemaal bedoeld om een onderliggende blockchain zoals Ethereum te helpen opschalen, maar ze kunnen technisch sterk van elkaar verschillen.

Een belangrijk verschil is de manier waarop een netwerk controleert of transacties correct zijn uitgevoerd.

Arbitrum One is een optimistic rollup. Daarbij worden toestandclaims eerst als geldig behandeld en krijgen andere partijen vervolgens tijd om een foutieve claim aan te vechten. Arbitrum gebruikt hiervoor BoLD en interactieve fraud proofs.

ZK-rollups kiezen een andere aanpak. Zij produceren cryptografische geldigheidsbewijzen waarmee wordt aangetoond dat de uitvoering correct is. Ze zijn daardoor niet afhankelijk van hetzelfde soort challengeperiode als een optimistic rollup.

Arbitrum Nitro gebruikt delen van Geth, de veelgebruikte software voor de uitvoeringslaag van Ethereum. Daardoor sluit de uitvoeringsomgeving nauw aan op de Ethereum Virtual Machine. Ontwikkelaars kunnen hierdoor veel Ethereum-compatibele smart contracts en ontwikkeltools ook op Arbitrum gebruiken.

Andere Layer 2-netwerken kunnen weer andere keuzes maken voor hun bewijssysteem, de opslag van transactiedata, de sequencer en de manier waarop transacties uiteindelijk op Ethereum worden afgehandeld.

Die verschillen hebben invloed op onder meer transactiekosten, snelheid, opnametijden en de partijen of systemen waarop gebruikers moeten vertrouwen. Je kunt daarom niet alleen op basis van het label 'Layer 2', 'optimistic rollup' of 'ZK-rollup' bepalen welk netwerk altijd sneller, goedkoper of veiliger is.

Hoe is Arbitrum ontstaan?

Arbitrum kwam voort uit onderzoek naar schaalbaarheid van Ethereum en werd verder ontwikkeld door Offchain Labs. Dit bedrijf werd opgericht door Ed Felten, Steven Goldfeder en Harry Kalodner.

Arbitrum One werd op 31 augustus 2021 publiek toegankelijk op mainnet. Een jaar later, op 31 augustus 2022, verhuisde het netwerk van de eerdere Arbitrum Classic-technologie naar Nitro. De bestaande toestand van de blockchain bleef bij deze upgrade behouden. Gebruikers en applicaties hoefden daardoor niet naar een nieuwe chain te verhuizen.

In maart 2023 werd de governance van Arbitrum verder gedecentraliseerd met de introductie van de ArbitrumDAO, de Arbitrum Foundation en ARB als governance-token.

De publieke airdrop van ARB kon vanaf 23 maart 2023 worden geclaimd. Via deze airdrop werden ARB-tokens verdeeld onder onder meer gebruikers die eerder actief waren geweest op Arbitrum One en Arbitrum Nova.

Wat zijn de voordelen van Arbitrum?

Een belangrijk voordeel van Arbitrum One zijn de lagere transactiekosten ten opzichte van Ethereum Mainnet. Veel transacties worden op Arbitrum uitgevoerd en de bijbehorende transactiedata wordt samen en gecomprimeerd op Ethereum gepubliceerd. Daardoor kunnen de kosten van Ethereum over veel Layer 2-transacties worden verdeeld.

Arbitrum One gebruikt Ethereum voor settlement en data-beschikbaarheid, maar voert transacties zelf buiten Ethereum uit. Settlement betekent hier dat Ethereum uiteindelijk wordt gebruikt om vast te stellen welke toestand van Arbitrum geldig is als daar een geschil over ontstaat.

Arbitrum Nitro sluit daarnaast nauw aan op Ethereum. Het gebruikt onderdelen van Geth, waardoor ontwikkelaars veel Ethereum-compatibele smart contracts en ontwikkeltools ook op Arbitrum kunnen gebruiken.

BoLD maakt permissionless validatie op Arbitrum One mogelijk. Partijen hebben geen voorafgaande toestemming nodig om toestandclaims te plaatsen en te betwisten. Het systeem is zo ontworpen dat één eerlijke deelnemer een foutieve toestandclaim kan bestrijden, ook als andere partijen onjuiste claims indienen.

Ook de Delayed Inbox beperkt de afhankelijkheid van de sequencer. Als de sequencer niet beschikbaar is of een transactie niet wil opnemen, bestaat er een route via Ethereum waarmee de transactie uiteindelijk alsnog kan worden opgenomen.

Lagere transactiekosten zijn geen vaste garantie. Een deel van de kosten op Arbitrum One hangt samen met het publiceren van transactiedata op Ethereum. Als het duurder wordt om data op Ethereum te plaatsen of het gebruik van Arbitrum sterk toeneemt, kunnen de kosten op Arbitrum One ook stijgen.

Wat zijn de nadelen en risico's van Arbitrum?

Arbitrum One gebruikt momenteel een gecentraliseerde sequencer voor het verzamelen en ordenen van transacties. Deze sequencer kan invloed hebben op de volgorde waarin transacties worden verwerkt en kan transacties tijdelijk vertragen. De sequencer kan echter niet zelfstandig een ongeldige toestand van Arbitrum definitief maken.

Een reguliere opname van Arbitrum One naar Ethereum is ook niet direct afgerond. Toestandclaims hebben een challengeperiode van ongeveer 6,4 dagen. Deze wachttijd is onderdeel van het optimistic rollup-model en geeft validators tijd om een foutieve claim aan te vechten.

Het beveiligingsmodel gaat er daarnaast vanuit dat minstens één eerlijke en actieve partij een onjuiste toestandclaim opmerkt en betwist. Als niemand een foutieve claim aanvecht, werkt deze bescherming niet zoals bedoeld.

Transactiekosten op Arbitrum One betaal je in ETH. Die kosten bestaan onder meer uit de uitvoering van de transactie op Arbitrum en het publiceren van transactiedata op Ethereum. Stijgen de kosten voor het plaatsen van data op Ethereum, dan kan dat ook doorwerken in de kosten voor gebruikers van Arbitrum One.

Ook governance brengt een afweging mee. De ArbitrumDAO gebruikt tokengewogen stemmen. Een wallet met meer ARB-stemrecht heeft daardoor meer invloed op voorstellen dan een wallet met minder ARB. Stemrecht kan bovendien worden gedelegeerd, waardoor een groot aantal stemmen bij een kleiner aantal delegates terecht kan komen.

Arbitrum omvat daarnaast meerdere chains die niet precies hetzelfde beveiligingsmodel of dezelfde instellingen hoeven te gebruiken. De eigenschappen van Arbitrum One gelden daarom niet automatisch voor iedere blockchain die met Arbitrum-technologie is gebouwd.

Nova is daar een voorbeeld van. Deze chain werd oorspronkelijk gebouwd met het AnyTrust-model en een Data Availability Committee. Sinds september 2026 wordt nieuwe transactiedata rechtstreeks op Ethereum geplaatst en is deze commissie niet actief, maar de technische opzet en geschiedenis van Nova verschillen nog steeds van die van Arbitrum One.

Conclusie

Arbitrum is een platform voor het opschalen van Ethereum. Het omvat verschillende chains en technologie waarmee ontwikkelaars ook eigen Arbitrum-chains kunnen bouwen.

De bekendste chain is Arbitrum One. Deze Layer 2 voert transacties buiten Ethereum uit en publiceert de benodigde transactiedata gebundeld en gecomprimeerd op Ethereum. Daardoor kan Arbitrum One transacties doorgaans goedkoper verwerken dan wanneer dezelfde handeling rechtstreeks op Ethereum Mainnet wordt uitgevoerd.

Arbitrum One gebruikt een optimistic rollup-model. Toestandclaims worden eerst als correct behandeld, maar kunnen via BoLD worden betwist. Ethereum speelt uiteindelijk een belangrijke rol bij de afhandeling van een geschil. Het systeem gaat daarbij uit van minstens één eerlijke en actieve partij die een foutieve claim aanvecht.

ARB is de governance-token van de ArbitrumDAO. Houders kunnen ermee stemmen of hun stemrecht delegeren. Voor transactiekosten op Arbitrum One wordt ETH gebruikt, niet ARB.

Daar staan ook risico's en beperkingen tegenover. Arbitrum One gebruikt momenteel een gecentraliseerde sequencer, reguliere opnames naar Ethereum hebben een wachttijd en het fraud-proofmodel is afhankelijk van actieve validators. Daarnaast kunnen verschillende Arbitrum-chains andere technische keuzes maken.

Het is daarom vooral belangrijk om onderscheid te maken tussen Arbitrum als platform, Arbitrum One als Layer 2-netwerk en ARB als governance-token.