Wat is de Relative Strength Index (RSI)?

Wat is de Relative Strength Index (RSI)?

De RSI (Relative Strength Index) is een technische analyse-indicator die wordt gebruikt om te bepalen of een cryptocurrency (of aandeel) is overgekocht of oververkocht. De RSI helpt beleggers en traders bij het inschatten van mogelijke trendomkeringen en goede instapmomenten. Zo gebruiken beleggers de RSI binnen technische analyse om inzicht te krijgen in het momentum van een koers en om te beoordelen of een financieel instrument mogelijk overbought of oversold is.

De Relative Strength Index werd in 1978 ontwikkeld door de Amerikaanse ingenieur J. Welles Wilder en is sindsdien uitgegroeid tot een van de bekendste en meest gebruikte technische indicatoren.

Korte samenvatting

• De Relative Strength Index (RSI) is een technische indicator die het momentum van een koers meet en helpt bij het herkennen van overbought- en oversold-situaties.
• De RSI beweegt tussen 0 en 100 en wordt meestal berekend over een periode van 14 dagen.
• Waarden boven de 70 kunnen wijzen op overbought en waarden onder de 30 op oversold, vooral in zijwaartse markten.
• In sterk trendende markten kan de RSI langere tijd extreme waarden laten zien, wat tot valse signalen kan leiden.
• De RSI wordt het meest effectief gebruikt in combinatie met andere vormen van technische analyse.

Hoe werkt de RSI?

De Relative Strength Index is een zogenoemde oscillator. Dat betekent dat de indicator beweegt binnen een vaste schaal, namelijk tussen 0 en 100. De RSI vergelijkt de gemiddelde stijgingen van de koers met de gemiddelde dalingen over een vooraf bepaalde periode, meestal veertien dagen.

Wanneer de koers in die periode vaker of sterker stijgt dan daalt, zal de RSI boven de 50 liggen. Als de dalingen juist overheersen, komt de RSI onder de 50 terecht. RSI-waarden boven de 70 worden doorgaans gezien als overbought, terwijl waarden onder de 30 als oversold worden geïnterpreteerd. De RSI wordt meestal weergegeven als een aparte grafiek onder de koersgrafiek, zodat het momentum los van de prijsontwikkeling kan worden geanalyseerd.

Wat zijn overbought en oversold bij RSI?

Met de RSI kunnen overbought- en oversold-situaties worden gesignaleerd. Dit zijn momenten waarop een financieel instrument relatief veel is gekocht of verkocht in een korte periode.

• Een RSI boven de 70 wordt vaak gezien als overbought. Dit betekent dat de koers sterk is gestegen en dat het opwaartse momentum mogelijk begint af te nemen. In zo'n situatie kan een correctie of tijdelijke terugval volgen.
• Een RSI onder de 30 wordt meestal geïnterpreteerd als oversold. De koers is dan sterk gedaald, wat kan wijzen op paniekverkopen of overdreven pessimisme. Dit kan leiden tot een herstelbeweging.

Deze niveaus worden ook wel triggerlijnen genoemd. Wanneer de RSI deze grenzen doorbreekt, is dat geen garantie voor een koersomkering, maar het kan voor beleggers wel een signaal zijn dat een bepaalde munt oversold of overbought is, en het misschien verstandig is om in te stappen of uit te stappen.

Voorbeeld:
Stel dat de RSI van Bitcoin op de daggrafiek stijgt naar 75. Dit betekent dat de koers in korte tijd sterk is gestegen en zich in het overbought-gebied bevindt. Dit is geen directe reden om te verkopen, maar het kan wel een signaal zijn om extra alert te worden. Beleggers kijken in zo'n situatie vaak of het momentum begint af te nemen of dat er andere signalen zijn, zoals weerstandsniveaus of een daling van de RSI, die kunnen wijzen op een mogelijke correctie.

Aan de andere kant, wanneer de RSI daalt tot onder de 30, kan dit betekenen dat de koers te sterk is gedaald. In sommige gevallen volgt hierop een herstel, vooral wanneer de verkoopdruk afneemt en de RSI weer begint te stijgen.

Hoe gebruik je de RSI in verschillende marktomstandigheden?

De standaardniveaus van 30 en 70 werken vooral goed in zijwaartse markten. Dit zijn markten waarin de koers langere tijd binnen een bepaalde bandbreedte beweegt. In deze omstandigheden kan de RSI duidelijke signalen geven voor mogelijke correcties of herstelbewegingen.

In sterk stijgende of dalende markten werkt de RSI anders. In een bull market kan de RSI langdurig boven de 70 blijven zonder dat de koers direct daalt. In een bear market kan de RSI juist langere tijd onder de 30 blijven terwijl de koers verder zakt. Dit betekent niet dat je direct moet kopen wanneer een munt oversold is, of meteen moet verkopen wanneer een munt overbought is. Gebruik de RSI altijd in combinatie met andere indicatoren en maak je eigen afweging.

Om dit te ondervangen passen sommige beleggers de RSI-niveaus aan. In een bull market worden bijvoorbeeld grenzen van 40 en 90 gebruikt en in een bear market juist niveaus van 20 en 60. Hierdoor sluit de RSI beter aan bij de heersende trend.

Welke RSI-periode gebruik je?

De standaardinstelling van de RSI is een periode van veertien dagen, maar dit is geen vaste regel. Kortere periodes, zoals vijf tot negen dagen, maken de RSI gevoeliger. Dit levert meer signalen op, maar ook meer ruis.

Langere periodes, zoals 21 of 30 dagen, zorgen voor een rustiger RSI met minder schommelingen en minder signalen. Ze worden vaak gebruikt door beleggers met een langere tijdshorizon. Welke periode het meest geschikt is, hangt af van de volatiliteit van de markt, de gewenste gevoeligheid en de gekozen strategie

Hoe wordt de RSI berekend?

De RSI wordt berekend op basis van slotkoersen. Over de gekozen periode wordt gekeken naar de gemiddelde stijging en de gemiddelde daling van de koers. Met deze gegevens wordt de volgende formule gebruikt:

RSI = 100 − (100 / (1 + RS))

Waarbij RS staat voor de gemiddelde stijging gedeeld door de gemiddelde daling.

De uitkomst is altijd een waarde tussen 0 en 100 en geeft het momentum van de koers weer.

Wat betekent een divergentie tussen koers en RSI?

Naast vaste niveaus kijken beleggers ook naar divergenties tussen de koers en de RSI (dit betekent dat de koers en de indicator niet dezelfde richting op bewegen)

Bij een positieve divergentie maakt de koers een lagere bodem, terwijl de RSI een hogere bodem vormt (de koers daalt nog, maar het negatieve momentum neemt af). Dit kan wijzen op afnemende neerwaartse kracht en een mogelijke trendverandering

Bij een negatieve divergentie maakt de koers hogere toppen, terwijl de RSI lagere toppen laat zien (de koers stijgt nog, maar het opwaartse momentum verzwakt). Dit kan duiden op verzwakkend opwaarts momentum

Divergenties kunnen waardevolle signalen geven, maar zijn minder betrouwbaar in sterke bull- of bear markets. Daarom worden ze vaak gecombineerd met andere analyses

Het belang van het 50-niveau

Het 50-niveau van de RSI wordt vaak gebruikt als een neutrale scheidslijn.

• Boven de 50 overheerst meestal positief momentum.
• Onder de 50 is het neerwaartse momentum sterker.

Een doorbraak boven of onder dit niveau kan worden gezien als bevestiging van een verandering in kracht. Deze methode wordt vaak toegepast binnen trendvolgende strategieën.

RSI-patronen: failure swings en swing rejections

Sommige beleggers letten op specifieke patronen in de RSI-grafiek. Een bekend voorbeeld is de failure swing. Hierbij vormt de RSI een W-patroon bij mogelijke stijgingen of een M-patroon bij mogelijke dalingen, zonder dat de RSI per se de 30- of 70-grens hoeft te doorbreken.

Een andere methode is de swing rejection. Hierbij komt de RSI eerst in het overbought- of oversold-gebied en beweegt daarna weer terug. Vervolgens probeert de RSI nog één keer terug te keren naar dat gebied, maar slaagt hier niet in. Daarna beweegt de RSI verder in de tegenovergestelde richting.

Hoe gebruik je de Relative Strength Index (RSI)?

De RSI wordt meestal niet op zichzelf gebruikt. Veel beleggers combineren de indicator met andere vormen van technische analyse, zoals voortschrijdende gemiddelden, steun- en weerstandsniveaus of indicatoren zoals de MACD. Door meerdere indicatoren te combineren ontstaat een completer en beter onderbouwd beeld van de markt.

Beperkingen van de RSI

De RSI heeft, net als andere technische indicatoren, beperkingen. Zo houdt de indicator geen rekening met handelsvolume en kan hij in sterke trends langdurig extreme waarden laten zien. Daarnaast is de RSI gebaseerd op historische data en biedt deze geen garantie voor toekomstige koersbewegingen.

Veelgemaakte fouten bij het gebruik van de RSI

Een veelgemaakte fout is het te snel trekken van conclusies. Beleggers reageren soms direct op een hoge of lage RSI-waarde, zonder te wachten op bevestiging. Een RSI boven de 70 of onder de 30 is vooral een waarschuwing en geen direct koop- of verkoopsignaal.

Daarnaast wordt de RSI soms op meerdere tijdsframes tegelijk gebruikt, wat kan leiden tot tegenstrijdige signalen. Het is daarom belangrijk om vooraf te bepalen welk tijdsframe en welke instellingen worden gebruikt.

Ook wordt de RSI regelmatig toegepast zonder rekening te houden met de trend. In sterke opwaartse of neerwaartse markten kan de RSI langdurig extreme waarden laten zien. Wie hier blind op handelt, loopt het risico om te vroeg tegen de trend in te stappen.

Tot slot is het belangrijk te beseffen dat geen enkele indicator perfect is. De RSI is een hulpmiddel en geen zekerheid. Door de RSI te gebruiken als ondersteuning binnen een bredere analyse kan deze indicator effectiever en bewuster worden ingezet.

Conclusie

De Relative Strength Index is een toegankelijke en veelgebruikte indicator die waardevolle inzichten kan geven in het momentum en mogelijke keerpunten van een koers. Door de RSI altijd te interpreteren binnen de bredere marktomgeving en te combineren met andere analysemethoden, kunnen beleggers beter onderbouwde beslissingen nemen en het risico op misleidende signalen verkleinen.