Czym jest compounding i jak działa procent składany w krypto?

Czym jest compounding?

Compounding to procent składany: pozostawiasz zysk przy swoim istniejącym saldzie, dzięki czemu później otrzymujesz zysk także od wcześniejszych zysków. Mówiąc prościej, rośnie nie tylko Twój początkowy wkład, ale też to, co zarobiłeś po drodze.

Załóżmy, że masz 100 tokenów i otrzymujesz od nich 5% zysku. Po pierwszym okresie masz 105 tokenów. Jeśli zostawisz te 5 dodatkowych tokenów, kolejny zysk zostanie obliczony od 105 tokenów zamiast od 100. Przy dodatnim i niezmiennym zwrocie saldo rośnie więc coraz szybciej. Nazywa się to wzrostem wykładniczym.

W krypto określenie „procent składany” jest wygodne, ale czasem upraszcza temat. Zysk może na przykład pochodzić z nagród za staking, lendingu lub token incentives. To, czy taki zysk jest automatycznie reinwestowany, zależy od protokołu i produktu.

Najważniejsze informacje

• Compounding oznacza, że zysk pozostaje przy Twoim saldzie.
• Dzięki temu później możesz otrzymywać zysk także od wcześniej wypracowanego zysku.
• Przy dodatnim, stałym zwrocie liczba tokenów rośnie szybciej niż przy samym wypłacaniu zysku.
• Zyski w krypto mogą pochodzić ze stakingu, lendingu lub token incentives.
• Automatyczne ponowne inwestowanie nie jest rozwiązane tak samo w każdym produkcie krypto.

Jak działa compounding?

Compounding działa w powtarzalnym cyklu: zaczynasz od salda, zarabiasz zysk, dodajesz go do salda, a następnie zarabiasz zysk od wyższej kwoty.

Przykład: Blokujesz 100 tokenów przy rocznym zysku 10%. Po pierwszym roku masz więc 110 tokenów. Jeśli te 10 dodatkowych tokenów pozostanie na miejscu, w drugim roku otrzymasz 10% od 110 tokenów. Na końcu będziesz mieć 121 tokenów. Masz więc więcej tokenów, niż gdybyś nie korzystał z compounding.

Takie ponowne inwestowanie może przebiegać na dwa sposoby:

• Automatycznie: protokół sam zwiększa Twoją pozycję, saldo tokenów lub wartość pozycji.
• Ręcznie: samodzielnie odbierasz nagrody, a potem ponownie wykorzystujesz je do stakingu, lendingu lub w vault.

Im częściej zysk jest dodawany, tym wyższa będzie wartość końcowa w przykładzie obliczeniowym przy tej samej stałej rocznej stopie zwrotu. Na rynku krypto zyski są jednak często zmienne. Stała stopa, na przykład 5%, jest więc przede wszystkim pomocna do zrozumienia samego mechanizmu, a nie jako prognoza tego, ile naprawdę zarobisz.

Ważne jest też to, że automatyczny wzrost nie zawsze oznacza, iż protokół dokładnie stosuje klasyczny wzór procentu składanego. Dlatego zawsze sprawdzaj, jak konkretny produkt przetwarza zysk.

Jak oblicza się compounding?

Przy stałej rocznej stopie zwrotu compounding można obliczyć za pomocą tego wzoru:

A = P × (1 + r/n)^(n × t)

Może wyglądać skomplikowanie, ale jego elementy są dość proste:

• A to wartość końcowa.
• P to Twój początkowy wkład.
• r to roczna stopa zwrotu zapisana jako liczba dziesiętna. Czyli 10% zapisujesz jako 0,10.
• n to liczba razy w roku, kiedy zysk jest dodawany.
• t to liczba lat.

Jeśli zysk jest dodawany raz w roku, wzór jest prostszy:

A = P × (1 + r)^t

Załóżmy, że inwestujesz 1 000 tokenów przy stałym rocznym zysku 10% i rocznym compounding. Po dwóch latach obliczenie wygląda tak:

1 000 × (1 + 0,10)^2 = 1 210 tokenów

W ten sposób wypracowujesz 210 tokenów zysku. Twój początkowy wkład 1 000 tokenów nie jest do tego doliczany.

W krypto często spotkasz też APR i APY. APR to nominalna stopa procentowa i nie uwzględnia automatycznie efektu compounding. APY już tak: pokazuje, jaki byłby roczny zwrot, gdyby zyski w tym roku były ponownie dodawane do salda.

Traktuj ten wzór przede wszystkim jako scenariusz. W krypto stopy mogą się zmieniać, schematy nagród mogą zostać zmodyfikowane, a opłaty sieciowe mogą wzrosnąć. Może też spaść kurs tokena. Dlatego warto patrzeć nie tylko na liczbę tokenów, ale też na ich wartość w euro.

Jaka jest różnica między compounding a prostymi odsetkami?

Przy prostych odsetkach otrzymujesz zysk wyłącznie od początkowego wkładu. Przy compounding otrzymujesz też zysk od wcześniej naliczonego zysku.

Przy 1 000 tokenów i stałym zwrocie 10% rocznie wygląda to po dwóch latach tak:

• Proste odsetki: co roku 100 tokenów zysku. Po dwóch latach masz 1 200 tokenów.
• Compounding: po pierwszym roku masz 1 100 tokenów. W drugim roku otrzymujesz 10% od 1 100 tokenów, więc kończysz z 1 210 tokenami.

Po dwóch latach różnica wynosi jeszcze tylko 10 tokenów. Im dłużej jednak ponownie inwestujesz zyski, tym większy może być efekt, o ile zwrot pozostaje dodatni. Wyższy zysk i częstsze reinwestowanie również zwiększają tę różnicę.

Ten przykład dotyczy wyłącznie liczby tokenów przy hipotetycznym stałym zwrocie. Nie mówi nic o zmianach kursu, kosztach ani o Twoim końcowym wyniku w euro.

Jak compounding jest stosowany w krypto?

W krypto compounding może wyglądać bardzo różnie. Czasem saldo rośnie automatycznie, czasem liczba tokenów pozostaje taka sama, ale rośnie wartość pozycji, a czasem trzeba samodzielnie ponownie zainwestować środki.

W przypadku proof-of-stake walidatorzy mogą otrzymywać nagrody za swoją rolę w sieci. Walidator sprawdza nowe bloki i pomaga utrzymać bezpieczeństwo sieci. Na Ethereum walidatorzy z Type 2-withdrawal credentials mogą uwzględniać nagrody w swoim efektywnym saldzie, do maksymalnie 2 048 ETH. Dzięki temu rośnie ich waga walidatora, a przyszłe nagrody mogą być wyższe.

W przypadku liquid staking często spotkasz jeden z dwóch modeli:

• Rebasing token regularnie dostosowuje Twoje saldo. W przypadku stETH liczba tokenów w Twoim portfelu może więc rosnąć.
• Token może zachowywać tę samą liczbę jednostek, podczas gdy rośnie kurs wymiany. W przypadku wstETH liczba Twoich wstETH pozostaje taka sama, ale z czasem reprezentuje ona więcej stETH.

Podobnie działa to w DeFi lendingu. Jeśli dodasz krypto do puli pożyczkowej, możesz otrzymać token pozycji. Na Aave salda aTokenów rosną automatycznie wraz z aktualną stopą supply rate. Zależy ona między innymi od tego, jak duża część puli pożyczkowej jest w danym momencie wykorzystywana.

Compound V2 działa inaczej z cTokenami. Liczba Twoich cTokenów zasadniczo pozostaje taka sama, ale kurs wymiany względem aktywa bazowego rośnie, gdy odsetki są naliczane na rynku.

Ręczny compounding wymaga nieco więcej pracy. Najpierw odbierasz nagrody, a potem ponownie je inwestujesz. Czasem trzeba do tego zamienić tokeny lub wpłacić je do vault. Może to wiązać się z opłatami sieciowymi, więc przy niewielkich nagrodach szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy ponowne inwestowanie w ogóle się opłaca.

Jak działa compounding w Finst?

W przypadku stakingu w Finst nagrody za staking są automatycznie ponownie stakowane. Nie musisz więc samodzielnie reinwestować otrzymanych nagród, aby korzystać z compounding.

Nagrody za staking są obliczane codziennie na podstawie liczby posiadanych tokenów i obowiązującego APY. W każdy poniedziałek naliczone nagrody są wypłacane w krypto. Następnie te tokeny są automatycznie uwzględniane w stakingu.

Załóżmy na przykład, że stakujesz 100 tokenów i po pewnym czasie otrzymujesz 2 tokeny nagrody za staking. Po wypłacie te 2 dodatkowe tokeny mogą zostać uwzględnione przy obliczaniu przyszłych nagród za staking. Zarabiasz więc nie tylko od swoich początkowych 100 tokenów, ale też od wcześniej otrzymanych nagród.

Nazywa się to również auto-compounding. Rzeczywisty zwrot nie jest stały: APY może się zmieniać, a kurs stakowanego krypto również może rosnąć lub spadać.

W Finst staking jest elastyczny. Nie ma okresu blokady, a nagrody za staking są wypłacane co tydzień.

Staking aktywów krypto wiąże się z ryzykiem straty. Usługa stakingu świadczona przez Finst B.V. nie jest obecnie regulowana w ramach MiCAR. Oznacza to, że zabezpieczenia mające zastosowanie do regulowanych usług związanych z kryptoaktywami mogą nie mieć zastosowania do tej usługi. Więcej informacji znajdziesz w naszym Oświadczeniu o ryzyku.

Jakie są zalety compounding?

Największą możliwą zaletą compounding jest prosta zasada: wcześniej wypracowany zysk może sam generować kolejny zysk. Dzięki temu liczba tokenów może rosnąć szybciej przy dodatnim zwrocie niż wtedy, gdy wszystko jest za każdym razem wypłacane.

Compounding może być też wygodny. Jeśli token pozycji, rebase lub rosnący kurs wymiany automatycznie uwzględnia zysk, rzadziej musisz samodzielnie odbierać nagrody i reinwestować je ponownie. Oznacza to mniej czynności i może też zmniejszyć opłaty sieciowe.

W przypadku niektórych walidatorów Ethereum Type 2 istnieje jeszcze jedna korzyść techniczna. Nagrody mogą, w ramach protokołowego limitu 2 048 ETH, zwiększać efektywne saldo. Wyższe efektywne saldo oznacza większą wagę walidatora i potencjalnie wyższe przyszłe nagrody.

Czas odgrywa tu dużą rolę. Im dłużej zyski pozostają dostępne do ponownego wzrostu, tym silniejszy w teorii staje się efekt procentu składanego. Działa to jednak tylko wtedy, gdy zyski pozostają dodatnie, a koszty lub spadki kursu nie niwelują wyniku.

Jakie są ryzyka i ograniczenia compounding?

Compounding nie sprawia, że krypto staje się mniej ryzykowne. Może zwiększyć liczbę tokenów, ale jeśli kurs tego tokena mocno spadnie, wartość w euro i tak może być niższa, nawet jeśli udało Ci się zdobyć więcej monet. Krypto może silnie wahać się cenowo, a token może nawet stracić całą wartość.

Ryzyka różnią się w zależności od sposobu korzystania z compounding:

• Ryzyko cenowe: więcej tokenów nie oznacza automatycznie większej wartości w euro. Jeśli otrzymujesz nagrody w innym tokenie, dochodzi też dodatkowe ryzyko cenowe i możliwe koszty przewalutowania.
• Ryzyko protokołu: w DeFi lendingu lub liquid stakingu ufasz zasadom i technologii protokołu. Problem w jego działaniu może wpłynąć na Twoją pozycję.
• Ryzyko strony trzeciej: jeśli korzystasz z usługi stakingu lub firmy krypto, częściowo zależysz od tej strony. Błędy techniczne i upadłość mogą wiązać się z ryzykiem.
• Ryzyko płynności: czasem nie możesz wyjść z pozycji od razu. W skrajnych warunkach lub przy wielu jednoczesnych wypłatach płynność rynku dla stETH może na przykład wyschnąć, a kolejka wypłat może się wydłużyć.
• Ryzyko kosztów: przy ręcznym odbieraniu nagród, swapach i ponownym inwestowaniu często płacisz opłaty sieciowe. Małe nagrody mogą przez to w dużej mierze zniknąć.

Także staking nie jest wolny od ryzyka. Walidatorzy na Ethereum mogą otrzymywać nagrody, ale w określonych sytuacjach ponoszą też sankcje. Przy szkodliwym zachowaniu walidator może zostać zeslashowany, co oznacza utratę części stawki.

Ponadto stopy w DeFi lendingu są zwykle zmienne. Zysk na Aave zmienia się na przykład wraz z poziomem wykorzystania puli pożyczkowej i innymi ustawieniami protokołu. Atrakcyjne APY z dziś nie jest więc obietnicą na jutro.

Na koniec warto pamiętać, że ochrona w krypto jest ograniczona i zależy od produktu. DeFi zasadniczo nie podlega nadzorowi, choć sytuacja może się różnić w zależności od produktu. Dlatego nie patrz tylko na wysokie APY, ale też na to, skąd pochodzi zysk, jakie ryzyka podejmujesz i jakie koszty się z tym wiążą.

Podsumowanie

Compounding oznacza, że pozwalasz swojemu zyskowi rosnąć ponownie. Zamiast otrzymywać zwrot wyłącznie od pierwszego wkładu, otrzymujesz też zwrot od wcześniej wypracowanych tokenów. W dłuższym okresie może to zrobić wyraźną różnicę.

W krypto działa to w różnych formach, takich jak staking, liquid staking i DeFi lending. Czasem odbywa się automatycznie, a czasem trzeba samodzielnie odebrać nagrody i ponownie je zainwestować. Klasyczny wzór pomaga zrozumieć zasadę działania, ale nie jest wiarygodną prognozą dla zwrotów w krypto.

Najważniejsze jest więc, aby patrzeć szerzej niż tylko na pokazany zwrot. Sprawdź, czy zyski są rzeczywiście ponownie inwestowane, czy stopa jest zmienna, jakie opłaty płacisz oraz jakie ryzyko cenowe, protokołu i płynności ponosisz.