Czym jest Sui (SUI) i jak działa?

Czym jest Sui (SUI)?

Sui to permissionless blockchain Layer 1. Oznacza to, że jest to samodzielna sieć, na której deweloperzy mogą budować smart contracts i aplikacje on-chain. Można więc traktować ją jako osobny blockchain, podobnie jak na przykład Ethereum. Nie potrzebujesz zgody centralnej strony, aby korzystać z sieci, a platforma została zaprojektowana tak, by szybko i bezpiecznie realizować transakcje.

Sui przechowuje aktywa, zasoby i inne dane jako obiekty. Taki obiekt można traktować jak cyfrowy element z własnymi danymi, właścicielem i historią zmian. Ten model obiektowy jest ważnym elementem sposobu, w jaki Sui przetwarza transakcje.

SUI jest natywnym tokenem sieci. Używa się go między innymi do płacenia opłat transakcyjnych. Ponadto SUI można delegować do validatorów w ramach stakingu, a token daje prawo głosu w zarządzaniu on-chain, na przykład przy propozycjach aktualizacji protokołu.

Sui Mainnet został publicznie uruchomiony 3 maja 2023 roku.

Najważniejsze informacje

• Sui to blockchain Layer 1 dla smart contracts i aplikacji on-chain.
• SUI to token służący do opłat, stakingu i zarządzania on-chain.
• Sieć traktuje aktywa i dane jako obiekty z jasno określonym właścicielem i wersją.
• Niezależne transakcje mogą być przetwarzane równolegle.
• Transakcje dotyczące tego samego współdzielonego obiektu muszą być uporządkowane przez konsensus.

Jak działa Sui?

Sui wykorzystuje delegated proof of stake. W tym modelu walidatorzy pomagają sieci weryfikować i przetwarzać transakcje. Walidatorzy blokują SUI jako zabezpieczenie. Posiadacze SUI mogą też delegować swoje tokeny do walidatora. Waga głosu walidatora zależy od łącznego stake przypisanego do tego walidatora.

Walidatorzy tworzą razem komisję. Taka komisja nie zmienia się w trakcie epoki, czyli stałego okresu, który na Sui Mainnet trwa około 24 godzin. Do podjęcia ważnych decyzji potrzebne jest ponad dwie trzecie łącznej wagi głosu. Nazywa się to quorum.

Gdy wysyłasz transakcję, najpierw podpisujesz ją w swoim wallet. Następnie przez full node trafia ona do walidatorów. Sprawdzają oni między innymi podpis, użyte obiekty, to, czy masz uprawnienia do korzystania z tych obiektów, oraz to, czy masz wystarczający budżet gas. Gas to opłata za wykonanie transakcji.

Do konsensusu Sui używa Mysticeti. Jest to protokół konsensusu oparty na DAG. DAG to tutaj struktura, w której walidatorzy mogą składać wiele propozycji równolegle, zamiast przetwarzać wszystko ściśle po kolei.

Zaakceptowane transakcje są wykonywane przez walidatorów w ten sam, z góry określony sposób. Transakcja albo kończy się sukcesem, albo zostaje przerwana. Jeśli zostanie przerwana, mogą zostać pobrane użyte opłaty gas.

Transakcja staje się ostateczna, gdy jej skutki zostaną poświadczone przez quorum walidatorów albo gdy transakcja znajdzie się w poświadczonym checkpointcie. Mówiąc prościej: sieć potwierdziła już wystarczająco, że wynik jest ostateczny.

Sui (SUI) w skrócie

Na czym polega model obiektowy Sui?

Obiekt jest podstawową jednostką przechowywania w Sui. Można myśleć o nim jak o tokenie, cyfrowym aktywie lub innych danych na blockchainie. Każdy obiekt ma globalnie unikalny identyfikator, właściciela, numer wersji oraz informacje o ostatniej transakcji, która użyła tego obiektu.

Ten numer wersji zmienia się przy każdej modyfikacji. Dzięki temu nadawca i walidatorzy mogą odwoływać się dokładnie do tej samej wersji obiektu. Transakcja zawiera w tym celu referencję do obiektu z identyfikatorem, wersją i hashem. Hash to unikalna cyfrowa wartość kontrolna danych.

Sui rozróżnia kilka rodzajów obiektów:

• Obiekty należące do adresu: należą do jednego konkretnego adresu. Tylko ten adres może używać ich w transakcjach.
• Obiekty współdzielone: są dostępne dla wszystkich. Jeśli ktoś chce je zmienić, konsensus musi ustalić kolejność zmian.
• Obiekty niezmienne: nie mają właściciela i nie można ich modyfikować, przenosić ani usuwać.

Smart contracts na Sui są pisane jako pakiety Move. Taki pakiet może tworzyć obiekty i nimi manipulować zgodnie z zapisanymi w nim zasadami. Opublikowany obiekt pakietu jest niezmienny i nie można go usunąć.

Ważna jest praktyczna różnica: w przypadku obiektu immutable nie można później usunąć ani zmniejszyć danych. Z tego powodu nie można też otrzymać za taki obiekt storage rebate. Storage rebate to częściowy zwrot wcześniej zapłaconych kosztów przechowywania.

Jak Sui przetwarza transakcje równolegle?

W transakcji Sui wcześniej musi być jasne, które obiekty wejściowe są używane. Dzięki temu sieć może sprawdzić, które transakcje są od siebie niezależne, a które konkurują o ten sam obiekt.

Jeśli dwie transakcje używają różnych obiektów, mogą być planowane i wykonywane równolegle. Można to porównać do dwóch osób, które jednocześnie robią coś ze swoimi własnymi rzeczami: nie muszą na siebie czekać.

W przypadku obiektów należących do adresu nie jest potrzebna globalna kolejność konsensusu, jeśli transakcje są niezależne. To pozwala przetwarzać takie transakcje obok siebie.

Inaczej wygląda to wtedy, gdy wiele transakcji chce zmienić ten sam shared object. Wtedy konsensus musi najpierw ustalić, która transakcja ma pierwszeństwo i jaka będzie następna wersja tego obiektu. Gdy wymagane wersje zostaną ustalone, transakcje Move mogą być ponownie wykonywane równolegle, także na wielu rdzeniach.

Równoległe przetwarzanie nie oznacza więc, że każda transakcja zawsze kończy się równie szybko. Wiele transakcji dotyczących tego samego shared object ma wspólną zależność i dlatego musi zostać najpierw uporządkowanych.

Problemy mogą też powodować transakcje konfliktujące dotyczące tego samego obiektu należącego do adresu. Taka transakcja może zostać odrzucona albo obiekt może być tymczasowo niedostępny do następnej epoki.

Kto założył Sui?

Pierwsze elementy Sui zostały zaprojektowane w 2021 roku przez Evana Chenga, Adeniyi Abioduna, Sama Blacksheara, George’a Danezisa i Kostasa Chalkiasa. Pomysł opierał się na badaniach, nad którymi wcześniej pracowali w Meta przy projekcie Diem, który wcześniej nosił nazwę Libra.

Cała piątka jest również współzałożycielami Mysten Labs. Mysten Labs opracowało oryginalny kod Sui i było pierwszym współtwórcą sieci.

Evan Cheng jest współzałożycielem i CEO Mysten Labs. Sam Blackshear jest współzałożycielem i CTO. Adeniyi Abiodun jest współzałożycielem i CPO, Kostas Chalkias jest współzałożycielem i Chief Cryptographer, a George Danezis jest współzałożycielem i Chief Scientist.

Sui samo w sobie jest siecią permissionless, a nie firmą. Role w Mysten Labs nie oznaczają więc, że te osoby są właścicielami obecnej sieci lub nią zarządzają.

Jakie są zalety Sui?

Sui ma kilka cech, które warto znać:

• Równoległe przetwarzanie niezależnych transakcji. Ponieważ transakcje jawnie wskazują swoje obiekty wejściowe, sieć może sprawdzić, które transakcje mogą działać niezależnie.
• Jasny stan obiektu. Obiekty mają unikalny identyfikator i numer wersji. Dzięki temu transakcje odnoszą się do konkretnego stanu obiektu.
• Jawny model własności. Obiekt może być własnością prywatną, może być współdzielony albo niezmienny. To jasno pokazuje, jak można go używać.
• Move dla obiektów on-chain. Move jest przeznaczony dla pakietów, które manipulują obiektami na blockchainie.
• Stała maksymalna podaż. Maksymalnie może istnieć 10 miliardów SUI.
• Delegated staking. Możesz delegować SUI do walidatora bez przekazywania mu swoich private keys ani bezpośredniej własności tokenów.
• Częściowy storage rebate. Przy usuwaniu lub zmniejszaniu danych, które można usunąć, część wcześniej zapłaconych kosztów przechowywania może wrócić.

Jakie są wady Sui?

Projekt Sui wiąże się też z wyraźnymi kompromisami:

• Shared objecty wymagają konsensusu. Jeśli wiele transakcji chce zmienić ten sam shared object, nie mogą być one w pełni przetwarzane niezależnie.
• Konflikty wokół obiektów należących do adresu. Wiele konfliktujących transakcji dotyczących tego samego obiektu może zostać odrzuconych albo sprawić, że obiekt będzie niedostępny do następnej epoki.
• Przechowywanie kosztuje. Oprócz execution gas płacisz też koszty przechowywania, gdy tworzysz lub zmieniasz obiekty z danymi na blockchainie.
• Nie wszystkie koszty przechowywania wracają. Przy późniejszym usuwaniu danych można odzyskać tylko część kosztów przechowywania.
• Obiekty niezmienne są trwałe. Nie można ich zmieniać ani usuwać i nie dają storage rebate.
• Waga głosu zależy od stake. W ramach delegated proof of stake wpływ walidatorów zależy od stake delegowanego do nich.
• Przechowywanie historii wymaga miejsca. Full nodes, które przechowują pełną historię obiektów i transakcji, potrzebują znacznie większej pojemności niż walidatorzy lub pruning nodes.

Podsumowanie

Sui to blockchain Layer 1 dla smart contracts i aplikacji on-chain. Token SUI służy do opłat transakcyjnych, stakingu i zarządzania.

Rdzeniem Sui jest model obiektowy. Aktywa i dane są traktowane jako obiekty z właścicielem, wersją i unikalnym identyfikatorem. Dzięki temu sieć może wcześniej sprawdzić, które transakcje są niezależne, i przetwarzać je równolegle.

Nie działa to jednak dla wszystkiego jednocześnie. Transakcje, które chcą zmienić ten sam shared object, muszą zostać uporządkowane przez konsensus. Praca z obiektami on-chain wiąże się też z kosztami przechowywania i możliwymi konfliktami wokół tego samego obiektu. Sui łączy więc równoległe przetwarzanie tam, gdzie to możliwe, z konsensusem tam, gdzie wielu użytkowników chce zmieniać te same dane.