Wat is de Bitcoin Foundation en welke rol speelt het binnen Bitcoin?

Wat is de Bitcoin Foundation?

De Bitcoin Foundation was een Amerikaanse ledenorganisatie zonder winstoogmerk die zich bezighield met Bitcoin. De organisatie werd in 2012 opgericht om mensen en bedrijven binnen het Bitcoin-ecosysteem samen te brengen en zich bezig te houden met onder meer softwareontwikkeling, voorlichting en contact met beleidsmakers.

De Bitcoin Foundation was geen eigenaar of bestuurder van Bitcoin. Dat onderscheid is belangrijk, omdat Bitcoin geen centrale organisatie heeft die zelfstandig de regels van het netwerk kan bepalen. De Foundation kon dus niet besluiten hoe het Bitcoin-protocol moest werken of wijzigingen opleggen aan gebruikers van het netwerk.

De organisatie kon wel ontwikkelaars financieel ondersteunen, informatie over Bitcoin verspreiden en namens haar eigen leden deelnemen aan gesprekken met bedrijven, toezichthouders en overheden.

In de Verenigde Staten viel de Bitcoin Foundation onder de zogenoemde 501(c)(6)-categorie. Dat is een fiscale categorie voor onder meer brancheverenigingen en andere ledenorganisaties die gemeenschappelijke zakelijke belangen vertegenwoordigen. De Foundation was dus geen goed doel in de gebruikelijke betekenis van het woord.

De invloed van de Bitcoin Foundation nam vanaf 2014 sterk af. Verschillende bestuurders raakten betrokken bij controverses, leden verlieten de organisatie en de inkomsten uit lidmaatschappen en andere financiering liepen terug. Tegelijkertijd ontstond binnen de organisatie discussie over de koers en de manier waarop geld werd besteed.

In 2015 werden de financiële problemen ernstig. De Foundation schrapte een groot deel van haar activiteiten en ontsloeg veel medewerkers. Eind dat jaar waarschuwde voorzitter Brock Pierce dat de organisatie bijna geen geld meer had. De Foundation bleef daarna nog bestaan en kreeg in 2016 zelfs opnieuw een executive director, maar speelde niet meer de prominente rol die zij in de eerste jaren van Bitcoin had.

De Amerikaanse belastingdienst trok uiteindelijk op 15 mei 2022 de belastingvrije 501(c)(6)-status van de organisatie in. De website bitcoinfoundation.org die tegenwoordig online staat, hoort niet bij de historische Bitcoin Foundation. Het domein is van eigenaar veranderd en wordt nu gebruikt als onafhankelijk redactioneel platform over Bitcoin en crypto.

Korte samenvatting

• De Bitcoin Foundation was een Amerikaanse ledenorganisatie rond Bitcoin.
• De organisatie bezat Bitcoin niet en bepaalde de regels van het netwerk niet.
• Zij richtte zich onder meer op ontwikkeling, voorlichting en contact met overheden.
• De stichting werd publiek gelanceerd in 2012.
• Het huidige domein met deze naam is niet verbonden aan de historische organisatie.

Hoe is de Bitcoin Foundation ontstaan?

De Bitcoin Foundation werd in september 2012 publiek gelanceerd om de ontwikkeling en groei van Bitcoin te ondersteunen. Het idee was om een organisatie te creëren waarin ontwikkelaars, bedrijven en andere betrokkenen rond Bitcoin konden samenwerken.

De initiatiefnemers vergeleken de opzet met organisaties rond andere opensourcprojecten, zoals de Linux Foundation en het Tor Project. Opensource betekent dat de softwarecode openbaar is en dat ontwikkelaars van over de hele wereld eraan kunnen bijdragen.

Bij de lancering stonden verschillende plannen centraal. De Foundation wilde Bitcoin Core-ontwikkeling financieel ondersteunen, technische infrastructuur helpen financieren, best practices voor bedrijven opstellen en vragen van media en bedrijven beantwoorden. Ook wilde de organisatie jaarlijks een Bitcoin-conferentie organiseren.

Het eerste bestuur bestond uit Gavin Andresen, Mark Karpelès, Jon Matonis, Patrick Murck, Charlie Shrem en Peter Vessenes. In de oorspronkelijke statuten stond daarnaast een aparte lijst met founding members, waaronder Roger Ver en zelfs Satoshi Nakamoto.

Wat waren de doelstellingen van de Bitcoin Foundation?

De kernmissie van de Bitcoin Foundation werd samengevat als het standaardiseren, beschermen en promoten van Bitcoin. Simpel gezegd wilde de organisatie helpen om de techniek achter Bitcoin verder te ontwikkelen, Bitcoin beter uit te leggen en het gebruik ervan te ondersteunen.

Daar hoorde een aantal doelen bij:

• Bitcoin-software en de technische infrastructuur ondersteunen.
• Ontwikkelaars financieel ondersteunen.
• Uitleg geven aan het publiek, bedrijven en media.
• In gesprek gaan met beleidsmakers en toezichthouders over Bitcoin.
• Best practices ontwikkelen voor bedrijven die Bitcoin wilden gebruiken.

Met standaardiseren bedoelde de organisatie niet dat zij zelf de regels van Bitcoin kon bepalen. Bitcoin werkt anders. Deelnemers aan het netwerk kiezen zelf welke software en regels ze accepteren. Veranderingen krijgen pas breed effect als deelnemers in het netwerk ervoor kiezen software te gebruiken die deze regels ondersteunt.

De Foundation had dus een rol in ondersteuning en coördinatie, maar geen zeggenschap over de consensusregels. Consensusregels zijn de gezamenlijke spelregels waarmee computers in het Bitcoin-netwerk bepalen welke transacties en blocks geldig zijn.

Welke activiteiten en projecten voerde de Bitcoin Foundation uit?

De Bitcoin Foundation hield zich vooral in de eerste jaren bezig met technische infrastructuur, financiering van ontwikkelaars, communicatie, beleidscontacten en conferenties.

Een deel van het geld ging naar technische projecten. De Foundation financierde in 2013 bijvoorbeeld projecten voor een Bitcoin-testnet en een bijbehorende DNS seed. Een testnet is een apart netwerk waarop ontwikkelaars Bitcoin-software kunnen testen zonder echte BTC te gebruiken. Een DNS seed helpt nieuwe nodes om andere computers in het netwerk te vinden wanneer ze voor het eerst verbinding maken.

De Foundation financierde daarnaast verschillende ontwikkelaars die aan Bitcoin Core werkten. Bitcoin Core is veelgebruikte software waarmee je een Bitcoin-node kunt draaien. Met zo'n node kun je zelfstandig controleren of transacties en blocks aan de Bitcoin-regels voldoen.

Ook organiseerde de Foundation conferenties. Bitcoin 2014 vond van 15 tot en met 17 mei 2014 plaats in de Passenger Terminal Amsterdam. Tijdens deze conferentie kwamen onderwerpen aan bod zoals Bitcoin-ontwikkeling, regelgeving en het gebruik van Bitcoin door bedrijven.

De organisatie zocht daarnaast actief contact met beleidsmakers. Patrick Murck vertegenwoordigde de Bitcoin Foundation in november 2013 bijvoorbeeld tijdens hoorzittingen van de Amerikaanse Senaat over Bitcoin en andere virtuele valuta.

Toen de financiële positie van de Foundation verslechterde, kon zij de ondersteuning van Bitcoin Core-ontwikkelaars niet blijven financieren. Gavin Andresen, Wladimir van der Laan en Cory Fields gingen daarom in 2015 verder bij de Digital Currency Initiative van het MIT Media Lab. MIT wilde hun daarmee een stabiele omgeving bieden waarin ze hun werk aan Bitcoin Core konden voortzetten.

In 2016 maakte MIT bekend dat het daarnaast 900.000 dollar had opgehaald voor een Bitcoin Developer Fund. Daarmee werd de financiering van Bitcoin-ontwikkeling verder losgekoppeld van de Bitcoin Foundation.

Er zijn geen betrouwbare actuele aanwijzingen dat de historische Bitcoin Foundation tegenwoordig nog uitvoerende projecten of een vergelijkbare rol binnen Bitcoin heeft.

Welke rol speelde de Bitcoin Foundation binnen Bitcoin?

De Bitcoin Foundation had vooral een ondersteunende en vertegenwoordigende rol rond Bitcoin. Ze hielp historisch met financiering, voorlichting en contact met bedrijven en overheden, maar bestuurde het Bitcoin-netwerk niet en kon de regels niet zelfstandig veranderen.

Dat werkt bij Bitcoin anders dan bij een bedrijf of stichting. Ontwikkelaars kunnen nieuwe software schrijven en wijzigingen voorstellen, maar gebruikers en node-operators kiezen zelf welke software ze draaien. Een organisatie kan een nieuwe versie dus aanbieden, maar niemand is verplicht die versie te gebruiken.

Voorbeeld: Stel dat een organisatie een aangepaste versie van Bitcoin-software uitbrengt waarin andere consensusregels staan. Die nieuwe regels worden niet automatisch onderdeel van Bitcoin. Andere deelnemers moeten de software vrijwillig accepteren en gebruiken voordat zo'n verandering breed effect kan hebben.

Ook Bitcoin Core werkt op die manier. De ontwikkelaars onderhouden en publiceren software, maar kunnen gebruikers niet dwingen een nieuwe versie te installeren. Bitcoin Core heeft daarom bijvoorbeeld geen automatische updatefunctie waarmee nieuwe regels zomaar bij alle gebruikers kunnen worden doorgevoerd.

De Bitcoin Foundation had dus geen speciale macht over het netwerk. Haar historische waarde zat vooral in het financieren van Bitcoin Core-ontwikkelaars, het organiseren van activiteiten en het optreden als aanspreekpunt voor media, bedrijven en beleidsmakers die meer wilden weten over Bitcoin en crypto.

Wat is de huidige relevantie van de Bitcoin Foundation?

De historische Bitcoin Foundation speelt tegenwoordig geen bekende belangrijke operationele rol meer bij de ontwikkeling, financiering of het bestuur van Bitcoin. De organisatie verloor vanaf 2014 en 2015 veel invloed en kampte met financiële problemen. Haar Amerikaanse belastingvrije status werd uiteindelijk in 2022 ingetrokken.

Dat betekent niet dat de ontwikkeling van Bitcoin is gestopt. Bitcoin Core wordt nog steeds actief ontwikkeld als onafhankelijk opensourceproject. Ontwikkelaars van over de hele wereld kunnen code schrijven, controleren, testen en voorstellen doen.

Ook de financiering van Bitcoin-ontwikkeling is tegenwoordig verdeeld over verschillende organisaties, bedrijven en programma's. Er is dus geen opvolger van de Bitcoin Foundation die centraal bepaalt welke richting Bitcoin opgaat.

De Bitcoin Foundation is nu vooral relevant als onderdeel van de geschiedenis van Bitcoin. De organisatie laat zien hoe de vroege Bitcoin-gemeenschap probeerde ontwikkeling, financiering, voorlichting en contact met overheden beter te organiseren, zonder daarmee eigenaar of bestuurder van Bitcoin te worden.

Verwar de historische Bitcoin Foundation daarom niet met Bitcoin Core, bitcoin.org of andere projecten die vandaag rond Bitcoin actief zijn. Ook bitcoin.org is geen officiële website van Bitcoin en Bitcoin Core is geen organisatie die het netwerk centraal bestuurt.

Conclusie

De Bitcoin Foundation was een vroege ledenorganisatie die de groei van Bitcoin probeerde te ondersteunen met financiering, technische projecten, voorlichting, conferenties en contact met beleidsmakers.

Vooral in de eerste jaren speelde de organisatie een zichtbare rol. Ze financierde onder meer Bitcoin Core-ontwikkelaars en probeerde een aanspreekpunt te zijn voor partijen die meer over Bitcoin wilden weten. Vanaf 2014 en 2015 verloor de Foundation echter steeds meer invloed door interne problemen, reputatieschade en financiële tekorten.

De Foundation was nooit de eigenaar of bestuurder van Bitcoin. Ontwikkelaars kunnen wijzigingen aan Bitcoin-software voorstellen, maar gebruikers en node-operators bepalen zelf welke software en regels zij accepteren. Geen enkele stichting kan die keuze voor het hele netwerk afdwingen.

De Bitcoin Foundation is daarom tegenwoordig vooral een historisch onderdeel van de ontwikkeling van Bitcoin en geen centrale instelling die de richting van het netwerk bepaalt.