Wat zijn SPL Tokens en hoe werken ze op Solana?

Wat zijn SPL Tokens?

SPL Tokens zijn tokens die op de Solana-blockchain worden uitgegeven en beheerd volgens de tokenstandaard van Solana. SPL staat voor Solana Program Library, een verzameling standaardprogramma's die functies op Solana uitvoeren.

Een token kan bijvoorbeeld een betaalmiddel, puntensysteem, digitaal verzamelobject of ander recht binnen een applicatie vertegenwoordigen. Op Solana worden zulke tokens niet als los object in een crypto wallet opgeslagen. De blockchain houdt ze bij in speciale accounts die onder de regels van een tokenprogramma vallen.

De belangrijkste registratie is de mint account. Dit is het unieke technische dossier van een token. De mint account legt onder meer vast:

• hoeveel tokens er in totaal bestaan;
• hoeveel decimalen de token gebruikt;
• wie nieuwe tokens mag uitgeven;
• of iemand token accounts kan bevriezen.

Iedere mint account heeft een eigen mint-adres. Dit adres is de enige betrouwbare technische identificatie van een token. Een naam of tickersymbool kan namelijk door meerdere tokens worden gebruikt.

Voorbeeld: Twee tokens kunnen allebei dezelfde naam en ticker tonen in een crypto wallet. Toch zijn het verschillende tokens wanneer hun mint-adressen verschillen. Controleer daarom altijd het mint-adres voordat je een token ontvangt, verstuurt of gebruikt.

Een naam, ticker en afbeelding zitten niet standaard in de mint account. Deze gegevens heten metadata: aanvullende informatie die een token leesbaarder maakt voor gebruikers. Metadata kunnen bijvoorbeeld in een afzonderlijke account via Metaplex worden toegevoegd.

Korte samenvatting

• SPL Tokens zijn tokens op de Solana-blockchain.
• De mint account is het unieke technische dossier van een token.
• Het mint-adres is de betrouwbare unieke identificatie van een token.
• Een crypto wallet houdt SPL Tokens bij via afzonderlijke token accounts.
• Namen, tickers en afbeeldingen zijn metadata en staan niet standaard in een mint account.

Hoe werken SPL Tokens op Solana?

SPL Tokens werken via mint accounts en token accounts die door een tokenprogramma volgens vaste regels worden beheerd. Solana heeft hiervoor twee belangrijke programma's: het oorspronkelijke Token Program en het Token Extension Program, ook Token-2022 genoemd.

Het oorspronkelijke Token Program biedt de basisfuncties voor tokens. Token-2022 bevat dezelfde kernfuncties en kan extra eigenschappen toevoegen, zoals transfer fees, metadata of niet-overdraagbare tokens.

De mint account beschrijft de token als geheel. Een token account registreert vervolgens hoeveel een bepaalde eigenaar van die ene token bezit. Een token account kan maar één mint bevatten en heeft één eigenaar.

Een crypto wallet kan dus meerdere token accounts hebben. Ook kan één wallet meerdere token accounts voor dezelfde mint bezitten, al is dat meestal niet nodig.

Voor de gebruikelijke combinatie van één wallet en één mint bestaat een associated token account, vaak afgekort als ATA. Dit is het standaard token account dat voorspelbaar wordt afgeleid uit het wallet-adres en het mint-adres. Daardoor kan een applicatie het gebruikelijke ontvangstadres voor een specifieke token vinden.

Bij een overdracht verplaatst het tokenprogramma een saldo van het token account van de verzender naar het token account van de ontvanger. Beide accounts moeten bij dezelfde mint horen. Heeft de ontvanger nog geen ATA voor die token, dan kan dat account in dezelfde transactie worden aangemaakt.

Een mint-adres is dus geen ontvangstadres. Wie SPL Tokens wil ontvangen, gebruikt normaal gesproken het wallet-adres zodat de juiste ATA kan worden bepaald, of gebruikt rechtstreeks het juiste token account. Een overdracht naar de mint account zelf mislukt.

Welke soorten SPL Tokens bestaan er?

SPL Tokens kunnen fungibel of non-fungibel zijn, maar deze tweedeling beschrijft niet alle mogelijkheden op Solana. De eigenschappen van een specifieke mint, zoals de supply, decimalen, metadata, authorities en eventuele extensies, bepalen uiteindelijk hoe de token zich gedraagt.

Naast gewone fungibele tokens en NFT's bestaan er ook programmeerbare of semi-fungibele vormen. Token-2022 kan daarnaast eigenschappen toevoegen die het overdragen of gebruiken van een token veranderen, zoals transfer fees of een regel die overdrachten beperkt.

Wat zijn fungibele SPL Tokens?

Fungibele SPL Tokens bestaan uit onderling uitwisselbare eenheden van dezelfde mint. Eén eenheid heeft op protocolniveau dezelfde eigenschappen als iedere andere eenheid van die mint.

Dit lijkt op euro's: een euro is in beginsel uitwisselbaar voor een andere euro. Bij een fungibele token is het niet belangrijk welke specifieke eenheid je ontvangt, maar hoeveel eenheden je bezit.

De mint account bepaalt onder meer de supply en het aantal decimalen. Decimalen bepalen hoe de kleinste eenheden voor gebruikers worden weergegeven. Een token kan bijvoorbeeld in hele aantallen worden getoond, maar ook in kleinere delen.

Fungibele tokens kunnen onder meer worden gemint, overgedragen, gedelegeerd en verbrand. Delegeren betekent dat de eigenaar een andere partij een beperkte toestemming geeft om tokens namens hem te gebruiken. Verbranden betekent dat tokens definitief uit de supply worden verwijderd.

Wanneer een mint een freeze authority heeft, kan de bevoegde partij een specifiek token account bevriezen of weer vrijgeven. Een bevroren account kan geen tokens ontvangen, versturen of verbranden.

Fungibele SPL Tokens kunnen worden gebruikt als valuta, punten of tokens die in een AMM-pool worden geruild. Een AMM is een systeem dat token-swaps uitvoert via een pool met tokens, in plaats van via een traditionele orderlijst met kopers en verkopers.

Fungibel betekent niet automatisch dat een token vrij overdraagbaar is of geen extra kosten heeft. Een Token-2022-mint kan bijvoorbeeld transfer fees of aanvullende regels voor een overdracht bevatten.

Wat zijn non-fungibele SPL Tokens?

Non-fungibele SPL Tokens zijn SPL-gebaseerde tokens waarvan een exemplaar als uniek kan worden behandeld. Een bekende toepassing is een NFT, een token dat meestal een uniek digitaal item of bewijs vertegenwoordigt.

Een traditionele SPL-gebaseerde NFT kan technisch worden gemaakt met een mint die nul decimalen heeft, waarvan één eenheid wordt gemint en waarvan vervolgens de mint authority wordt verwijderd. Metadata en een toepasselijke tokenstandaard zorgen ervoor dat wallets en marktplaatsen de token als NFT herkennen. De mint authority is de bevoegdheid om nieuwe eenheden te maken. Na het verwijderen ervan kan de supply niet meer worden verhoogd.

NFT's gebruiken doorgaans metadata voor informatie zoals een naam, afbeelding, beschrijving, makers, collectie en tokenstandaard. Die informatie maakt duidelijk welk digitaal item de token moet voorstellen.

Er bestaan meerdere NFT-vormen. Gewone non-fungible tokens, programmeerbare NFT's en NFT-edities kunnen elk andere regels hebben. Programmeerbare NFT's kunnen bijvoorbeeld regels afdwingen voor overdracht, vergrendeling of verbranding.

Token-2022 kan eveneens NFT-achtige tokens ondersteunen, bijvoorbeeld met nul decimalen, ingebouwde metadata of een instelling waardoor een token niet overdraagbaar is. Niet iedere non-fungible asset op Solana is echter een SPL-token, omdat er ook afzonderlijke assetmodellen bestaan.

Waarvoor worden SPL Tokens gebruikt?

SPL Tokens worden gebruikt om digitale eigendomsrechten en andere soorten waarde of rechten op Solana te representeren. Tokenisatie betekent hierbij dat een recht of item in een digitale tokenvorm wordt vastgelegd.

Fungibele tokens kunnen bijvoorbeeld dienen als betaalmiddel, punten of andere overdraagbare eenheden binnen een applicatie. Gebruikers houden deze tokens in token accounts en kunnen ze naar andere gebruikers versturen.

SPL Tokens vormen ook een basis voor DeFi, de verzamelnaam voor financiële toepassingen op een blockchain. In een AMM-pool kunnen gebruikers bijvoorbeeld de ene token ruilen voor een andere token.

NFT-achtige SPL-assets kunnen digitale verzamelobjecten, limited editions of game-items voorstellen. Een niet-overdraagbare token kan ook dienen als bewijs van een achievement of referral-beloning, omdat de ontvanger deze niet eenvoudig kan doorsturen.

Token-2022 maakt extra toepassingen mogelijk. Denk aan tokens met transfer fees, verplichte metadata, token-gated toegang of confidential transfers. Bij token-gated toegang bepaalt het bezit van een bepaalde token of iemand toegang krijgt tot een functie of omgeving. Confidential transfers zijn overdrachten waarbij bepaalde transactiegegevens afgeschermd kunnen worden.

Dat een token technisch een activum of recht kan voorstellen, betekent niet automatisch dat de bezitter juridisch eigenaar is, een vaste inwisselbaarheid heeft of recht heeft op opbrengsten. Dat hangt af van de partij die de token uitgeeft, de voorwaarden en de toepasselijke wetgeving.

Hoe maak en beheer je een SPL Token?

Een SPL Token maken begint met het aanmaken en initialiseren van een mint account onder het gekozen tokenprogramma. De keuzes die je daarbij maakt zijn belangrijk, omdat zij bepalen hoe de token later kan worden gebruikt en beheerd.

1. Kies het tokenprogramma Kies tussen het oorspronkelijke Token Program en Token-2022. Het oorspronkelijke programma biedt de standaardfuncties. Token-2022 is geschikt wanneer je vooraf extra eigenschappen nodig hebt, zoals ingebouwde metadata, transfer fees of niet-overdraagbaarheid.

2. Maak de mint account aan De mint account wordt het unieke technische dossier van de token. Een nieuwe mint start met een supply van nul tokens.

3. Bepaal de instellingen Stel het aantal decimalen in en bepaal wie de mint authority krijgt. Je kunt ook een freeze authority instellen. Deze keuzes bepalen onder meer of nieuwe tokens kunnen worden uitgegeven en of token accounts kunnen worden bevroren.

4. Kies extensies vooraf bij Token-2022 Bij Token-2022 moet je vooraf bepalen welke extensies accountruimte nodig hebben en welke vóór het initialiseren van de mint moeten worden ingesteld. Sommige extensies kunnen niet later worden toegevoegd, terwijl andere extensies of hun instellingen onder bepaalde voorwaarden nog kunnen worden toegevoegd of aangepast. De mogelijkheden verschillen per extensie.

5. Voeg leesbare metadata toe Voor een naam, ticker en afbeelding kun je Metaplex Token Metadata gebruiken. Bij Token-2022 kan ook de ingebouwde TokenMetadata-extensie worden gebruikt. Bepaal ook wie metadata later mag aanpassen.

6. Mint en verspreid tokens Alleen de mint authority kan nieuwe eenheden maken. Tokens worden naar token accounts gemint en kunnen daarna naar token accounts van andere gebruikers worden overgedragen.

7. Beheer bevoegdheden zorgvuldig Je kunt een beperkte delegate instellen, een delegate intrekken, authorities aanpassen, tokens verbranden en lege token accounts sluiten. Het verwijderen van een authority is in de basis permanent. Controleer instellingen daarom vóór je een transactie ondertekent.

Een aanwezige mint authority kan de supply verhogen. Een aanwezige freeze authority kan accounts blokkeren. Deze bevoegdheden zijn functioneel, maar geven de houder ervan ook veel invloed op de token.

Welke rol speelt de Solana Token Program?

De Solana Token Program regelt de standaardhandelingen voor SPL Tokens, maar technisch bestaan er twee afzonderlijke tokenprogramma's. Het oorspronkelijke Token Program biedt de bekende basisfuncties, terwijl Token-2022 dezelfde kernfuncties combineert met uitbreidingen.

Deze programma's controleren onder meer het aanmaken van mints en token accounts, minten, overdragen, delegeren, verbranden, sluiten van accounts en het beheren van authorities. Zij zorgen er dus voor dat tokenacties volgens de vaste regels van de gekozen mint worden uitgevoerd.

Solana-programma's kunnen het tokenprogramma ook aanroepen om tokenhandelingen vanuit een applicatie uit te voeren. Zo kan een applicatie bijvoorbeeld een tokenoverdracht laten uitvoeren, terwijl het tokenprogramma controleert of de betrokken accounts en bevoegdheden kloppen.

Token-2022 voegt onder meer transfer fees, transfer hooks, metadata, non-transferable gedrag, confidential transfers, interest-bearing mints, pauzeren en token-groepen toe. Een transfer hook is een extra regel die tijdens een overdracht aanvullende logica kan laten uitvoeren.

Het tokenprogramma controleert de technische regels van een token. Het beoordeelt niet zelfstandig of een token economische waarde heeft, betrouwbaar is of juridische claims waarmaakt.

Welke wallets ondersteunen SPL Tokens?

Phantom en Solflare ondersteunen SPL Tokens op Solana, maar de precieze ondersteuning kan per token en functie verschillen. Een crypto wallet moet de relevante token accounts kunnen verwerken om een token te ontvangen, tonen of versturen.

Ondersteunde tokens kunnen in Phantom automatisch verschijnen zodra de ontvangsttransactie op de blockchain is bevestigd. Solflare biedt eveneens functies om SPL Tokens te ontvangen en te versturen.

Voor Token-2022 is aanvullende ondersteuning nodig, omdat de wallet transacties met Token-2022-mints moet kunnen verwerken. Ook wanneer een crypto wallet een token kan ontvangen, kunnen de weergave van metadata, swaps, NFT-galerijen en individuele extensies verschillen per wallet of dApp.

Een token dat niet zichtbaar is in de interface van een crypto wallet is niet automatisch verloren. De zichtbaarheid van een token, tokenverificatie en ondersteuning voor swaps zijn afzonderlijke functies. Controleer eerst het mint-adres en het on-chain token account voordat je conclusies trekt.

Wat zijn de voordelen en beperkingen van SPL Tokens?

SPL Tokens bieden een gestandaardiseerde manier om tokens op Solana uit te geven en te gebruiken, maar de gekozen mintconfiguratie en authorities kunnen belangrijke gevolgen hebben. De standaard maakt veel toepassingen mogelijk, zonder dat iedere applicatie eigen basisregels voor tokens hoeft te bouwen.

De belangrijkste voordelen zijn:

• Gestandaardiseerde tokenhandelingen: Mint accounts, token accounts, transfers en authorities werken via vaste regels van de tokenprogramma's.
• Voorspelbare ontvangstadressen: Een associated token account biedt een vast standaardadres voor de combinatie van één wallet en één mint.
• Uitbreidbaarheid via Token-2022: Een mint kan aanvullende functies krijgen, zoals metadata, transfer fees, transfer hooks, confidential transfers of niet-overdraagbaarheid.
• Breed inzetbaar: Tokens kunnen worden gebruikt voor betaalmiddelen, punten, token-swaps, digitale verzamelobjecten en toegangsregels.

Er zijn ook beperkingen en risico's:

• Metadata zit niet standaard in iedere mint: Een gewone SPL-mint bewaart geen naam, symbool of afbeelding in de basisgegevens. Daarvoor is aanvullende metadata nodig.
• Authorities kunnen centrale macht geven: Een mint authority kan extra supply creëren. Een freeze authority kan token accounts blokkeren voor ontvangen, versturen en verbranden.
• Transacties kosten SOL: Voor iedere transactie is SOL nodig voor netwerkkosten. Het aanmaken van een nieuw token account kan bovendien rent-exempt lamports vereisen. Dit zijn lamports die in het account moeten blijven staan om het account actief te houden.
• Token-2022 vraagt om vooruitdenken: Extensies moeten bij het maken van de mint worden gekozen en kunnen daarna niet meer voor diezelfde mint worden aangepast.
• Ondersteuning verschilt per product: Niet iedere crypto wallet of dApp ondersteunt alle metadata, Token-2022-extensies of extra tokenfuncties.

Een transfer fee of transfer hook geldt nooit automatisch voor alle SPL Tokens. Het zijn eigenschappen van een specifieke Token-2022-mint. Controleer daarom per token de mintconfiguratie en de aanwezige authorities.

Conclusie

SPL Tokens zijn de tokens van Solana en worden technisch beheerd via mint accounts, token accounts en tokenprogramma's. De mint account bepaalt de kernregels van een token, zoals de supply, decimalen en belangrijke bevoegdheden. Token accounts registreren vervolgens hoeveel tokens een specifieke eigenaar bezit.

Het oorspronkelijke Token Program biedt de standaardfuncties voor uitgifte, overdracht en beheer. Token-2022 bouwt hierop voort met extra mogelijkheden, waaronder metadata, transfer fees en niet-overdraagbare tokens. Daardoor kunnen SPL Tokens worden gebruikt voor eenvoudige betaalmiddelen, punten, DeFi-toepassingen en unieke digitale items.

Voor gebruikers is het mint-adres het belangrijkste controlemiddel: namen en tickers zijn niet uniek. Voor makers zijn de gekozen authorities en extensies cruciaal, omdat zij invloed hebben op de supply, overdraagbaarheid en het toekomstige beheer van een token.