Czym jest impermanent loss?

Czym jest impermanent loss?

Impermanent loss (IL) to różnica wartości między:

• Ulokowaniem kryptowaluty w puli płynności
• Po prostu trzymaniem tej samej kryptowaluty w portfelu (HODL)

Jeśli dostarczanie płynności pozostawia Cię z niższą wartością niż zwykłe trzymanie aktywów, masz do czynienia z impermanent loss.

Ważne: nie jest to „strata” w klasycznym znaczeniu. Łączna wartość nadal może rosnąć. Impermanent loss oznacza jedynie, że wypadasz relatywnie gorzej, niż gdybyś nic nie zrobił. Różnica wynika ze zmieniającego się stosunku cen między dwoma tokenami w puli. Im bardziej ten stosunek oddala się od momentu wejścia, tym większa staje się różnica.

Najważniejsze informacje

• Impermanent loss (IL) to różnica stopy zwrotu między dostarczaniem płynności a zwykłym HODLowaniem.
• IL wynika ze zmian stosunku cen między dwoma tokenami w puli płynności.
• Nazywa się go „impermanent”, ponieważ różnica staje się ostateczna dopiero wtedy, gdy wycofasz płynność z puli.
• IL występuje zarówno przy wzrostach, jak i spadkach cen i nie rośnie liniowo, lecz przyspiesza przy dużych ruchach cenowych.
• Opłaty transakcyjne i nagrody mogą zniwelować, a nawet przewyższyć impermanent loss.

Dlaczego nazywa się to „impermanent”?

Dopóki nie wycofasz swojej płynności z puli, różnica nie jest ostateczna. Jeśli ceny wrócą dokładnie do poziomu początkowego, impermanent loss znika automatycznie.

Ale: w momencie wyjścia, gdy stosunek cen uległ zmianie, różnica staje się trwała. To często wtedy ludzie po raz pierwszy uświadamiają sobie, co tak naprawdę się stało.

Jak AMM-y powodują to zjawisko (bez technicznego żargonu)

Pule płynności działają w oparciu o Automated Market Makers (AMM). Zamiast dopasowywać kupujących i sprzedających, cena jest ustalana przez wzór matematyczny na podstawie proporcji między dwoma tokenami.

W większości pul jest to podział 50/50 w wartości dolarowej.

Gdy tylko ktoś kupuje lub sprzedaje token:

• Zmienia się saldo w puli
• Cena w puli ulega przesunięciu
• Do gry wchodzą traderzy arbitrażowi

Ci traderzy arbitrażowi dbają o to, aby cena w puli pozostała zbliżona do ceny rynkowej. Ten mechanizm sprawia, że Ty, jako dostawca płynności, automatycznie:

• Otrzymujesz więcej aktywa, którego cena względnie spadła (lub wzrosła mniej)
• Otrzymujesz mniej aktywa, które względnie zyskało na wartości

Ta względna różnica względem HODLowania to impermanent loss.

Przykład impermanent loss

Załóżmy, że wpłacasz do puli 1 ETH i 100 USDC. ETH kosztuje w tym momencie 100$. Twój łączny depozyt wynosi 200$.

Pula zawiera łącznie:

• 10 ETH
• 1 000 USDC

Posiadasz 10% puli.

Kilka tygodni później ETH jest notowane po 400$. Pula nie po prostu „trzyma” Twojego ETH. Traderzy kupują ETH z puli tak długo, jak jest tańsze niż na rynku, a USDC wraca do puli.

Po tym arbitrażu pula wygląda mniej więcej tak (po zaokrągleniu):

• ~5 ETH
• ~2 000 USDC

Jeśli teraz wycofasz płynność, otrzymasz swoją 10% część:

• ~0,5 ETH
• ~200 USDC

Łączna wartość:

• 0,5 ETH x 400$ = 200$
• 200 USDC = 200$

Razem: 400$

Twoja wartość się więc podwoiła.

Ale gdybyś nic nie zrobił i po prostu trzymał 1 ETH + 100 USDC:

• 1 ETH x 400$ = 400$
• 100 USDC = 100$

Razem: 500$

Różnica 100$ to impermanent loss.

Nie oznacza to, że straciłeś 100$. Tak naprawdę zarobiłeś 200$ zysku. Impermanent loss pokazuje jedynie, że zarobiłeś o 100$ mniej w porównaniu z HODLowaniem.

Czy opłaty wpływają na impermanent loss?

W poprzednim przykładzie założyliśmy zerowe opłaty transakcyjne. W praktyce jako dostawca płynności zarabiasz część każdej wymiany. Przy odpowiednio dużym wolumenie może to dać znaczące przychody.

Czasami takie opłaty są:

• Wystarczające, aby w pełni zniwelować impermanent loss
• Albo nawet pozwalają osiągnąć lepszy wynik niż przy HODLowaniu

Dlatego nigdy nie należy analizować impermanent loss w oderwaniu od reszty. Zawsze chodzi o równowagę między impermanent loss a zyskami.

Czy impermanent loss występuje tylko podczas bessy?

Nie. Częstym błędnym przekonaniem jest to, że impermanent loss pojawia się tylko wtedy, gdy ceny spadają. To nieprawda.

Liczy się wyłącznie to, jak bardzo zmienia się stosunek cen. Niezależnie od tego, czy ETH spada z 100$ do 50$, czy rośnie do 400$, impermanent loss występuje w obu przypadkach. Im większe odchylenie od ceny początkowej, tym większa różnica względem strategii HODL.

Jak szybko rośnie impermanent loss?

Impermanent loss nie rośnie liniowo. Im bardziej cena się oddala, tym szybciej zwiększa się różnica.

Dla standardowej puli 50/50 bez opłat wygląda to mniej więcej tak:

Przy bardzo zmiennych altcoinach może to rosnąć znacząco, nawet wtedy, gdy ceny idą w górę.

Wzór na impermanent loss

Dla standardowego AMM-a o stałym iloczynie 50/50:

Impermanent loss = (2 × √stosunek cen) / (1 + stosunek cen) - 1

Gdzie stosunek cen = nowa cena / stara cena

W praktyce większość osób korzysta z kalkulatora online. To szybsze, dokładniejsze i mniej podatne na błędy.

Dlaczego ludzie nadal wybierają pule płynności?

Bo dostarczanie płynności to coś więcej niż tylko ruchy cenowe. Możesz zarabiać na:

• Opłatach transakcyjnych
• Nagrodach z yield farmingu
• Czasami na airdropach lub tokenach governance

Przy odpowiednim wolumenie i dobrych zachętach dostarczanie płynności może być bardziej opłacalne niż HODLowanie, nawet z uwzględnieniem impermanent loss.

Kiedy impermanent loss jest szczególnie ryzykowny?

Ryzyko jest szczególnie wysokie w przypadku:

• Nowych lub napędzanych hype’em altcoinów
• Par kryptowalut o niskiej płynności
• AMM-ów bez sprawdzonej historii działania
• Pul, z których możesz potrzebować szybko wyjść

Postawienie wszystkiego na jedną pulę również znacząco zwiększa ryzyko.

Jak ograniczyć ryzyko impermanent loss?

Nie da się całkowicie wyeliminować impermanent loss, ale można nim zarządzać:

• Wybieraj niższą zmienność: ETH/stablecoin często jest stabilniejsze niż alt/alt
• Pary ze stablecoinami: minimalny impermanent loss, ale trzeba uważać na odpięcie od kursu
• Alternatywne struktury pul: modele takie jak 80/20 lub 95/5 zmniejszają ryzyko
• Zacznij od małej kwoty: przetestuj strategię na kwocie, na której utratę możesz sobie pozwolić
• Rozłóż płynność na kilka pul
• Bądź sceptyczny wobec bardzo wysokich APY: wysokie zyski niemal zawsze oznaczają dodatkowe ryzyko

Czy istnieje ochrona przed impermanent loss?

Tak, niektóre protokoły DeFi oferują ochronę przed impermanent loss. Często działa to jak forma ubezpieczenia, w ramach której część straty jest rekompensowana, zwykle w zależności od tego, jak długo Twoja płynność pozostaje w puli.

Są też wady:

• Mniejsza elastyczność z powodu okresów blokady
• Niższe zyski niż w zwykłych pulach
• Dodatkowe warunki, które nie zawsze są dla Ciebie korzystne

Dlatego nie traktuj ochrony przed impermanent loss jako darmowej siatki bezpieczeństwa, lecz jako świadomy kompromis między zyskiem, elastycznością i bezpieczeństwem.

Podsumowanie

Impermanent loss nie jest błędem ani ukrytym kosztem, lecz naturalnym mechanizmem pul płynności korzystających z automated market makers. Nie oznacza, że tracisz pieniądze, ale że Twoje zyski różnią się od zwykłego trzymania aktywów. Dlatego atrakcyjność dostarczania płynności nigdy nie zależy wyłącznie od impermanent loss, lecz zawsze od pełnego obrazu: ruchów cen, opłat, zachęt i ryzyk. Osoby, które dobrze to rozumieją i świadomie wybierają odpowiednie pule, mogą zarządzać impermanent loss i korzystać z dostarczania płynności strategicznie, zamiast dać się zaskoczyć.