Czym jest hedge fund i jak działa ta strategia inwestycyjna?

Czym jest hedge fund?

Hedge fund to rodzaj alternatywnego funduszu inwestycyjnego, w którym kapitał inwestorów jest łączony i zarządzany zgodnie z określoną strategią inwestycyjną. Taki fundusz może inwestować na różnych rynkach i w różne instrumenty inwestycyjne, często z większą swobodą niż tradycyjny fundusz.

Nazwa jest trochę myląca. Hedging oznacza zabezpieczanie ryzyka, ale hedge fund nie zabezpiecza automatycznie przed stratami. Niektóre fundusze próbują wręcz ograniczać ryzyko, jednocześnie grając na wzrost i spadek cen. Inne świadomie zajmują wyraźne stanowisko i spekulują na przykład na wzrost lub spadek rynku.

Hedge fund nie jest więc jedną stałą strategią. To przede wszystkim rodzaj alternatywnego funduszu z relatywnie elastycznym mandatem. W tym mandacie określa się na przykład, w co fundusz może inwestować, jakie ryzyko może podejmować oraz czy może używać pozycji short, instrumentów pochodnych lub dźwigni.

Najważniejsze informacje

• Hedge fund łączy pieniądze wielu inwestorów i zarządza nimi zgodnie z ustalonym mandatem.
• Nazwa nie oznacza, że fundusz automatycznie zabezpiecza przed stratami.
• Hedge funds mogą stosować różne strategie, w tym long, short, arbitraż i makro.
• Często mogą inwestować bardziej elastycznie niż tradycyjne fundusze, ale może to też zwiększać ryzyko.
• Warunki dotyczące kosztów, ryzyka i wyjścia z inwestycji różnią się znacząco w zależności od funduszu.

Jak działa hedge fund?

Hedge fund działa w ten sposób, że inwestorzy wpłacają kapitał do funduszu, a następnie zarządzający inwestuje zgromadzone środki zgodnie z ustalonymi warunkami funduszu. Nie wybierasz więc samodzielnie każdej pozycji. Robi to zarządzający funduszem w imieniu wszystkich uczestników.

Te warunki są ważne. Określają między innymi, na jakich rynkach fundusz może handlować, jakie instrumenty inwestycyjne są dozwolone, jakie ryzyko fundusz może podejmować oraz jak wyceniane są inwestycje. Zawierają też informacje o tym, jak można przystąpić do funduszu i kiedy można wypłacić swoje pieniądze.

Zarządzający często otrzymuje dwa rodzaje wynagrodzenia:

• Management fee: stała roczna opłata od aktywów zarządzanych przez fundusz.
• Performance fee: opłata od wypracowanego zysku. W hedge funds często spotyka się management fee na poziomie około 1 do 2% oraz performance fee na poziomie 15 do 20%. Nie są to jednak stałe wartości, a koszty różnią się w zależności od funduszu. Niektóre fundusze stosują także high-water mark. Oznacza to, że zarządzający otrzymuje performance fee dopiero wtedy, gdy wcześniejsze straty zostaną w pełni odrobione.

Fundusz może też stosować hurdle rate. Jest to z góry ustalony minimalny poziom zwrotu. Dopiero gdy fundusz osiągnie wynik wyższy niż ten próg, można naliczyć performance fee.

Jeszcze jedna ważna kwestia: w hedge fundzie często nie można wyjść z inwestycji od razu. Mogą obowiązywać stałe terminy odkupu, okres lock-up albo dodatkowe opłaty za wcześniejsze wyjście. W trudnych warunkach rynkowych fundusz może czasowo wstrzymać wypłaty. Twoje pieniądze mogą więc być zamrożone dłużej niż w wielu funduszach open-end.

Jakie strategie inwestycyjne stosuje hedge fund?

Hedge fund może łączyć kilka strategii, aby szukać zysku na rynkach rosnących, spadających lub poruszających się bocznie. To, jakie podejście wybierze fundusz, zależy od mandatu i doświadczenia zarządzającego.

Do najczęściej stosowanych strategii należą:

• Long/short: zajmowanie pozycji, które mogą zyskiwać zarówno na wzrostach, jak i na spadkach cen.
• Relative value lub arbitrage: próba wykorzystania różnic cenowych między podobnymi rynkami lub produktami.
• Macro: handel w oparciu o duże zjawiska gospodarcze, takie jak stopy procentowe, waluty czy surowce.
• Multi-strategy: łączenie kilku strategii równolegle.

W arbitrażu fundusz często niemal jednocześnie kupuje i sprzedaje dwie powiązane pozycje. Założenie jest takie, że różnica cen z czasem się zmniejszy. Nie jest to jednak darmowy zysk. Różnica może się wręcz powiększyć, a pozycję może być trudno zamknąć z powodu niskiej płynności, kosztów finansowania lub problemów po stronie kontrahenta.

Jak działają pozycje long i short?

Pozycja long to najprościej pozycja, na której zyskujesz, gdy cena rośnie. Jeśli fundusz kupi na przykład akcję lub token, a potem cena wzrośnie, wartość tej pozycji long rośnie.

Pozycja short działa odwrotnie. Fundusz sprzedaje wtedy instrument, którego nie posiada, z zamiarem odkupienia go później taniej. Jeśli cena rzeczywiście spadnie, fundusz może osiągnąć zysk. Jeśli jednak cena wzrośnie, pojawia się strata.

Przykład: Fundusz kupuje akcję A za 100 € i jednocześnie zajmuje pozycję short na podobnej akcji B za 100 €. Jeśli A rośnie do 110 €, a B spada do 90 €, obie pozycje działają na korzyść funduszu. Jeśli jednak cena B mocno wzrośnie, pozycja short może przynieść znaczną stratę.

Podejście long/short może potencjalnie obniżyć ogólne ryzyko rynkowe, ale go nie eliminuje. Obie pozycje mogą zachowywać się inaczej, niż oczekiwano. Pozycja short może też teoretycznie generować coraz większą stratę, jeśli cena nadal mocno rośnie.

Dodatkowo przy pozycjach short mogą pojawić się opłaty za pożyczkę, wymogi margin i przymusowe zamknięcia. Margin to zabezpieczenie, które trzeba utrzymywać dla pozycji. Jeśli platforma handlowa zażąda dodatkowego zabezpieczenia, a fundusz nie wpłaci go wystarczająco szybko, pozycja może zostać zamknięta przymusowo.

Jaką rolę odgrywają dźwignia i instrumenty pochodne?

Dźwignia oznacza, że hedge fund kontroluje większą pozycję rynkową przy stosunkowo niewielkim własnym kapitale. Może to robić za pomocą pożyczonych środków, margin lub instrumentów pochodnych. W efekcie zarówno potencjalne zyski, jak i potencjalne straty rosną.

Załóżmy, że fundusz angażuje 1 mln € własnego kapitału w pozycję o wartości 5 mln €. Oznacza to pięciokrotnie większą ekspozycję niż wniesiona kwota. Jeśli taka pozycja poruszy się o 10% w niekorzystnym kierunku, strata nie wyniesie 10% własnego kapitału, lecz może mieć znacznie silniejszy wpływ.

Instrumenty pochodne to kontrakty, których wartość zależy od czegoś innego, na przykład akcji, stóp procentowych, indeksu lub krypto. Futures, opcje i swapy to znane przykłady. Fundusz może używać instrumentów pochodnych do zabezpieczania ryzyka, zajmowania pozycji short, szybszego uzyskania ekspozycji rynkowej lub wykorzystywania różnic cenowych.

W przypadku futures niekorzystny ruch może prowadzić do margin call. Fundusz musi wtedy wpłacić dodatkowe zabezpieczenie. Jeśli nie jest to możliwe, pozycja może zostać zamknięta w niekorzystnym momencie.

Instrumenty pochodne nie są automatycznie spekulacyjne ani złe. Mogą też być przydatne do ograniczania ryzyka. Wiążą się jednak z dodatkowymi zagrożeniami, takimi jak problemy z wyceną, niska płynność, błędy wykonania oraz ryzyko, że kontrahent nie wywiąże się ze swoich zobowiązań.

Jaka jest rola hedge funds w krypto?

Hedge funds pełnią w krypto podobną rolę jak na innych rynkach: łączą kapitał i realizują wyspecjalizowane strategie handlowe oraz inwestycyjne. Fundusz, który pozyskuje środki od wielu inwestorów, aby inwestować w krypto zgodnie z ustaloną polityką, może pod pewnymi warunkami zostać uznany za alternatywną instytucję inwestycyjną.

Na rynku krypto takie fundusze mogą na przykład wybrać strategię long-only, w której głównie kupują i trzymają krypto lub tokeny. Inne fundusze łączą pozycje long i short, korzystają z modeli ilościowych albo dzielą kapitał między kilka strategii.

Podejście market-neutral stara się być mniej zależne od ogólnego kierunku rynku krypto. Może to być na przykład arbitraż między różnymi rynkami, pair trading albo pozycja, w której fundusz posiada token i jednocześnie zajmuje przeciwną pozycję na instrumentach pochodnych. Celem jest wtedy zarabianie przede wszystkim na różnicy cen, a nie na ogólnym wzroście krypto.

Nawet market-neutral nie oznacza jednak braku ryzyka. W krypto na wynik mogą wpływać koszty finansowania, różnice cen między rynkami, niska płynność i problemy z margin. Dochodzą też dodatkowe ryzyka związane z giełdą kryptowalut, przechowywaniem krypto, atakami hakerskimi oraz upadkiem lub zniknięciem platformy handlowej. Sposób przechowywania krypto przez fundusz oraz to, z jakiego custodian lub rozwiązania wallet korzysta, jest więc ważnym elementem zarządzania ryzykiem.

Jakie są zalety i ryzyka hedge funds?

Największą potencjalną zaletą hedge fundu jest elastyczność. W zależności od mandatu fundusz może inwestować na wielu rynkach, zajmować pozycje short, korzystać z instrumentów pochodnych i łączyć różne strategie. Daje to możliwości, które dla indywidualnego inwestora są często trudne do zrealizowania.

Możliwe zalety to:

• Profesjonalny zespół może realizować złożone strategie, takie jak arbitraż czy handel instrumentami pochodnymi.
• Strategie long/short i market-neutral mogą potencjalnie zmniejszać zależność od rosnącego rynku.
• Fundusz może rozpraszać ryzyko między wiele pozycji i strategii.
• Zarządzający może reagować zarówno na wzrosty, jak i spadki rynków.

W zamian pojawiają się istotne ryzyka. Dźwignia może szybko zwiększać straty. Pozycje short mogą przynosić duże straty, jeśli cena gwałtownie rośnie. Instrumenty pochodne dodają też poza ryzykiem rynkowym ryzyko płynności, wyceny, operacyjne i ryzyko kontrahenta.

Warto też zwrócić uwagę na koszty. Management fee i performance fee obniżają ostateczny zwrot, który pozostaje dla uczestników. Performance fee może dodatkowo skłaniać zarządzającego do podejmowania większego ryzyka, choć high-water mark i hurdle rate mogą to częściowo ograniczać.

Na koniec ważna jest płynność. W wielu hedge funds nie można wyjść z inwestycji w dowolnym momencie. Jeśli aktywa są trudne do sprzedaży albo rynki są pod presją, fundusz może czasowo odroczyć wypłaty. Trzeba więc patrzeć nie tylko na potencjalny zysk, ale też na to, jak długo pieniądze mogą pozostać zamrożone.

Czym różni się hedge fund od tradycyjnego funduszu inwestycyjnego?

Hedge fund zwykle ma większą swobodę w podejmowaniu ryzyka niż tradycyjny fundusz inwestycyjny, podczas gdy tradycyjne fundusze często podlegają surowszym zasadom dotyczącym inwestycji, zadłużenia i płynności. Porównanie zawsze zależy jednak od konkretnego funduszu. Termin tradycyjny fundusz inwestycyjny nie jest bowiem ścisłą kategorią prawną.

W Europie przez tradycyjny fundusz często rozumie się UCITS. Jest to fundusz, który zbiorowo inwestuje pieniądze publiczności w papiery wartościowe lub inne płynne aktywa finansowe, z zasadami dotyczącymi dywersyfikacji ryzyka i wypłat dla uczestników.

Różnice często wyglądają następująco:

Hedge fund w Unii Europejskiej nie jest po prostu nieregulowany. Wiele hedge funds kwalifikuje się jako alternatywna instytucja inwestycyjna (AIF), a zarządzający może podlegać europejskiemu reżimowi AIFMD oraz właściwym przepisom krajowym. Nadzór i ochrona mogą jednak różnić się od tych w funduszu UCITS, a w przypadku niektórych zarządzających obowiązują mniej rozbudowane wymogi.

Krótko mówiąc: tradycyjny fundusz jest często prostszy, bardziej płynny i silniej standaryzowany. Hedge fund daje większą swobodę, ale ta swoboda może też oznaczać większą złożoność i wyższe ryzyko.

Podsumowanie

Hedge fund to alternatywny fundusz inwestycyjny, który łączy pieniądze wielu inwestorów i przy elastycznym mandacie próbuje osiągać zysk. Może to robić poprzez zwykłe pozycje long, ale też za pomocą pozycji short, arbitrażu, instrumentów pochodnych i dźwigni.

Taka elastyczność może być przydatna, zwłaszcza gdy fundusz chce być mniej zależny wyłącznie od rosnących rynków. Jednocześnie sprawia to, że hedge funds są bardziej złożone. Koszty, dźwignia, ograniczone możliwości wyjścia oraz ryzyka związane z pozycjami short lub instrumentami pochodnymi mogą mieć duży wpływ na wynik.

Szczególnie w przypadku hedge fundu w krypto ważne jest, aby rozumieć, jaką strategię stosuje fundusz, gdzie przechowywane są krypto, jak duża dźwignia jest możliwa i kiedy można wyjść z inwestycji. Sama nazwa hedge fund nie mówi bowiem wszystkiego. Ostatecznie to warunki i ryzyka konkretnego funduszu robią prawdziwą różnicę.