Czym jest order book i jak działa?

Czym jest order book?

Order book to aktualny, cyfrowy rejestr wszystkich aktywnych zleceń kupna i sprzedaży na rynku dla konkretnego aktywa, takiego jak kryptowaluta, akcja lub ETF. Traderzy korzystają z order booka jako narzędzia na platformach handlowych, takich jak giełdy kryptowalut czy giełdy papierów wartościowych.

W order booku popyt i podaż są łączone przez pośrednika, zwykle giełdę lub brokera, takiego jak Finst. W praktyce order book pozwala Ci sprawdzić, czy na danym aktywie istnieje popyt i podaż oraz po jakich cenach traderzy są gotowi kupować lub sprzedawać aktywa takie jak Bitcoin i Ethereum.

Najważniejsze informacje:

• Order book to cyfrowy rejestr wszystkich aktywnych zleceń kupna i sprzedaży dla konkretnego aktywa, takiego jak kryptowaluta lub akcja.
• Łączy popyt i podaż za pośrednictwem giełdy lub brokera i pokazuje ceny, po których traderzy są gotowi kupować lub sprzedawać.
• Zlecenia bid (kupno) i ask (sprzedaż) są wyraźnie widoczne, wraz z poziomami cen i dostępnymi wolumenami.
• Głębokość rynku daje wgląd w to, gdzie występuje silna presja kupna lub sprzedaży, i może pomóc przewidywać ruchy cen.
• Order book pomaga traderom lepiej zrozumieć popyt, podaż, płynność i potencjalne zmiany cen.

Jak działa order book?

Order book to zapis w czasie rzeczywistym wszystkich aktywnych zleceń dla konkretnego aktywa, takiego jak Bitcoin, obejmujący zarówno zlecenia Bid (zlecenia kupna), jak i Ask (zlecenia sprzedaży). Po stronie Bid (zwykle zaznaczonej na zielono) widzisz ceny, które kupujący są gotowi zapłacić, wraz z liczbą zleceń kupna na każdym poziomie cenowym. Widać tam także łączną ilość aktywa, jakiej szukają kupujący. Po drugiej stronie, w zleceniach Ask (często oznaczonych na czerwono), pokazana jest ilość aktywa wystawiona na sprzedaż na każdym poziomie cenowym.

Krótko mówiąc, order book pokazuje głębokość rynku. Traderzy mogą dzięki temu zyskać wgląd w to, na których poziomach cenowych prawdopodobnie pojawią się duże wolumeny, co pomaga podejmować bardziej świadome decyzje inwestycyjne.

Krótkie omówienie najważniejszych pojęć:

• Zlecenia kupna (Bid) – Najwyższe ceny, jakie kupujący są gotowi zapłacić za aktywo.
• Zlecenia sprzedaży (Ask) – Najniższe ceny, jakie sprzedający są gotowi zaakceptować za swoje aktywo.
• Głębokość rynku – Na podstawie ilości dostępnej na każdym poziomie cenowym traderzy mogą ocenić, gdzie występuje silna presja kupna lub sprzedaży. Może to sygnalizować potencjalne ruchy cen.

Jak głębokość rynku pokazuje płynność kryptowaluty

Głębokość rynku w order booku pokazuje płynność danej kryptowaluty na platformie handlowej. Gdy aktywnych zleceń kupna i sprzedaży jest dużo, oznacza to wysoką płynność, a więc łatwiejsze kupno lub sprzedaż konkretnej kryptowaluty. Jeśli tak nie jest, może być konieczne kupowanie lub sprzedawanie krypto etapami albo handel może być utrudniony. Taka sytuacja oznacza rynek o niskiej płynności.

Niska płynność może prowadzić do większego slippage, czyli sytuacji, w której faktyczna cena realizacji różni się od oczekiwanego poziomu ceny. Slippage często występuje, gdy rynek porusza się szybko lub gdy brakuje kupujących albo sprzedających.

Głębokość rynku jest wizualizowana za pomocą tzw. „wykresu głębokości”, który omawiamy szerzej w sekcji dotyczącej Volume Order Book.

Rodzaje order booków

Istnieją różne rodzaje order booków, z których każdy służy nieco innemu celowi. Najczęściej spotykane to Volume Order Book, Price Order Book oraz Aggregated Order Book. Oto ich omówienie:

Price Order Book

Price Order Book to najczęściej spotykana forma na giełdach. Pokazuje dokładne poziomy cenowe, po których oferowane jest dane aktywo (czerwone zlecenia sprzedaży), oraz ceny, które kupujący są gotowi zapłacić (zielone zlecenia kupna). Na platformach handlowych są one prezentowane dla konkretnej pary handlowej, takiej jak ETH/USDC, jako bids (zlecenia kupna) i asks (zlecenia sprzedaży).

Volume Order Book

Volume Order Book podkreśla głębokość rynku i stanowi uzupełnienie Price Order Book. Na platformach handlowych jest to często pokazywane jako „wykres głębokości”. Wizualizuje skumulowany wolumen zleceń kupna i sprzedaży na różnych poziomach cenowych, dzięki czemu łatwiej zobaczyć, jak duży jest popyt i podaż.

Czasami duże zlecenia kupna lub sprzedaży tworzą w order booku „ścianę”. Ściana kupna (zielona ściana) to duża koncentracja zleceń kupna na określonym poziomie cenowym, a ściana sprzedaży (czerwona ściana) pokazuje wiele zleceń sprzedaży po danej cenie.

Traderzy często korzystają z wykresu głębokości, aby ocenić, czy dominuje presja kupna czy sprzedaży, co może pomóc przewidywać potencjalne ruchy cen. Większa koncentracja zleceń kupna na niższym poziomie może wskazywać wsparcie, natomiast ściana sprzedaży w pobliżu określonej ceny może działać jako opór.

Aggregated Order Book

Aggregated Order Book jest często spotykany w sektorze DeFi. dApps (zdecentralizowane aplikacje) takie jak 1Inch i Jito oferują agregowane order booki. Łączą one popyt i podaż z wielu platform, co jest szczególnie przydatne dla traderów, którzy chcą sprawdzić popularność danej kryptowaluty na różnych platformach — oraz znaleźć najlepszą dostępną cenę przy minimalnych opłatach.

Niektóre scentralizowane platformy również korzystają z konstrukcji agregowanego order booka, w tym Finst. W order booku Finst zlecenia z wielu miejsc handlu są agregowane, aby zapewnić traderom lepszą płynność i bardziej konkurencyjne ceny.

Praca z order bookiem

W świecie tradingu różne rodzaje zleceń mogą pomóc Ci strategicznie reagować na okazje zidentyfikowane w order booku:

Zlecenia limit

Zlecenie limit pozwala określić cenę, po której chcesz kupić lub sprzedać krypto. Na większości giełd po złożeniu zlecenia limit pojawia się ono w order booku, gdzie mogą je zobaczyć inni traderzy. Limit buy order pojawia się po stronie bid, a limit sell order po stronie ask.

Zlecenia stop loss

Jako trader kryptowalut możesz ustawić zlecenie stop loss, aby chronić kapitał przed gwałtownymi spadkami. Jeśli cena spadnie poniżej określonego poziomu, automatycznie uruchamia się zlecenie rynkowe. W przeciwieństwie do zlecenia limit, zlecenie stop loss na większości giełd pojawia się w order booku dopiero po osiągnięciu progu cenowego.

Zlecenia market

Zlecenie market kupuje krypto po najlepszej dostępnej cenie ask lub sprzedaje po najlepszej cenie bid. Choć zlecenia market są realizowane szybko, istnieje ryzyko, że zapłacisz więcej (przy zakupie) lub otrzymasz mniej (przy sprzedaży) niż zakładałeś, zwłaszcza przy dużych kwotach. Jeśli ilość, którą chcesz sprzedać lub kupić, przekracza dostępny wolumen po aktualnej cenie, system rozłoży Twoje zlecenie na kilka poziomów cenowych.

Zlecenia iceberg

Zlecenie iceberg to duże zlecenie kupna lub sprzedaży podzielone na mniejsze części, aby ukryć jego rzeczywistą wielkość. Profesjonalni traderzy używają zleceń iceberg, aby nie niepokoić rynku i nie zdradzać swojej strategii.

Przykład: Trader chce sprzedać 1 000 ETH, ale jednocześnie pokazuje tylko 50 ETH. Gdy 50 ETH zostanie sprzedane, ujawniane jest kolejne 50 ETH i tak dalej.

Podobnie jak prawdziwa góra lodowa, większość zlecenia pozostaje ukryta pod powierzchnią.

Zlecenia trailing stop

Zlecenie trailing stop to dynamiczny stop loss, który automatycznie dostosowuje się wraz ze wzrostem ceny aktywa. To sprytny sposób na zabezpieczenie zysków przy jednoczesnej ochronie przed odwróceniem trendu. Po aktywacji platforma automatycznie realizuje Twoje zlecenie.

Przykład: Ustawiasz trailing stop na poziomie 80 000€ za BTC. Jeśli cena wzrośnie do 82 000€, stop przesuwa się do 81 000€. Jeśli następnie cena spadnie poniżej 81 000€, Twoje zlecenie zostanie zrealizowane.

Podobnie jak zwykły stop loss, trailing stop staje się widoczny w order booku dopiero po aktywacji.

Kim są market makerzy?

Podczas poznawania tematu tradingu możesz spotkać się z pojęciem market makerów, nazywanych też dostawcami płynności. Zwykle są to firmy lub grupy profesjonalnych firm tradingowych, które zapewniają płynność dla określonych par handlowych, stale umieszczając w order booku nowe zlecenia kupna (bid) i sprzedaży (ask). Dzięki market makerom traderzy mogą łatwiej realizować transakcje bez czekania na naturalnych kupujących lub sprzedających.

Market makerzy zazwyczaj zarabiają na spreadzie, czyli różnicy między najwyższą ceną kupna a najniższą ceną sprzedaży.

Dlaczego market makerzy są ważni dla order booków?

• Zapewniają płynność: Utrzymują order book wypełniony aktywnymi zleceniami kupna i sprzedaży, dzięki czemu zawsze jest ktoś, kto może dopasować się do Twojej transakcji.
• Zmniejszają spready: Im aktywniejsi market makerzy, tym mniejsza różnica między cenami kupna i sprzedaży, a więc niższy koszt handlu.
• Stabilizują ceny: Ich stała aktywność ogranicza ryzyko gwałtownych wahań cen.
• Przyspieszają realizację zleceń: Dzięki ich obecności transakcje są realizowane szybciej.

Dlaczego traderzy kryptowalut korzystają z order booków w swoich strategiach?

Order book na pierwszy rzut oka może wydawać się skomplikowany, ale szczególnie dla day traderów, którzy chcą wykorzystać krótkoterminowe ruchy cen, jest to kluczowe narzędzie. Zapewnia wgląd w zmienność, popyt i podaż danej kryptowaluty, co może pomóc traderom określić najlepszy moment na wejście lub wyjście z pozycji.

Dla swing traderów (osób utrzymujących pozycje przez kilka dni lub tygodni) bardzo przydatne może być łączenie wykresów świecowych z danymi z order booka. Wykresy świecowe to zaawansowane wykresy pokazujące ruch ceny pary handlowej w określonym przedziale czasowym. W zależności od ustawienia (np. co 5 minut albo co godzinę) tworzona jest nowa świeca. Każda świeca pokazuje ceny otwarcia, maksimum, minimum i zamknięcia. Zielona świeca oznacza wyższą cenę zamknięcia niż poprzednia świeca, a czerwona świeca oznacza niższe zamknięcie.

Łącząc wykresy świecowe z danymi z Volume Order Book, traderzy mogą identyfikować potencjalne poziomy wsparcia lub oporu dzięki „ścianom” i lepiej przewidywać kierunek rynku.

Podsumowanie

Order book to potężne narzędzie pozwalające zrozumieć dynamikę popytu i podaży na rynku krypto. Zapewnia przejrzystość poziomów cen i wolumenów handlu. Dzięki temu możesz podejmować rozsądniejsze decyzje inwestycyjne. Niezależnie od tego, czy jesteś day traderem szukającym idealnego momentu wejścia, czy długoterminowym inwestorem czekającym na odpowiednią cenę, order book pomaga lepiej zrozumieć mechanikę rynku i skutecznie oraz przejrzyście stosować strategie tradingowe.

Zastrzeżenie: Informacje zawarte w tym artykule mają wyłącznie charakter informacyjny i nie powinny być traktowane jako porada finansowa. Przed podjęciem decyzji inwestycyjnych zawsze przeprowadź własny research.