Czym jest rug pull i jak możesz go uniknąć?

Czym jest rug pull?

Rug pull ma miejsce wtedy, gdy założyciele kryptowaluty nagle wycofują całą płynność i znikają, powodując załamanie ceny i pozostawiając inwestorów z bezwartościowymi tokenami.

Jako inwestor możesz mieć wrażenie, że podejmujesz rozsądną decyzję, że szybko się wzbogacisz, a potem nagle zespół stojący za projektem znika i zostajesz z kryptowalutami, które nic nie są warte. Niestety to częsty problem na rynkach finansowych.

Przykład: Załóżmy, że kupujesz tokeny nowego projektu, który twierdzi, że jest „przyszłością DeFi”. Wszystko wygląda profesjonalnie, jest ładna strona internetowa i obiecywane są bardzo wysokie zyski. Inwestujesz 1 000€. Tydzień później cały projekt znika z sieci, media społecznościowe przestają działać, a Twoje tokeny są bezwartościowe. Padłeś ofiarą rug pulla. W praktyce ukradli Twoje pieniądze i uciekli. Policja nie może Ci pomóc, a rząd pracuje obecnie nad ramami prawnymi, które mają przeciwdziałać tego typu praktykom. Właśnie dlatego chcemy chronić Cię przed rug pullem.

Najważniejsze informacje

• Rug pull to kryptowalutowe oszustwo, w którym założyciele znikają z pieniędzmi.
• Często odbywa się to przez wycofanie płynności, honeypoty albo wyprzedaż po nakręceniu hype’u.
• Typowe sygnały ostrzegawcze to anonimowe zespoły, sprytne pułapki w kodzie i przesadzone obietnice.
• Pump and dump to nie to samo co rug pull, ale również jest wprowadzające w błąd i ryzykowne.
• Rug pullom możesz zapobiegać, robiąc dokładny research i myśląc krytycznie.

Jak wygląda rug pull?

Nie każdy rug pull wygląda tak samo. Czasem projekt znika z dnia na dzień (tzw. „hard” rug pull), a czasem wszystko przeciąga się na kilka tygodni albo miesięcy, podczas gdy twórcy udają, że wszystko jest w porządku (tzw. „soft” rug pull).

Oto kilka znanych wariantów:

Kradzież płynności

Twórcy nagle wypłacają całą płynność z puli płynności na przykład na Uniswapie. W efekcie nie możesz już sprzedać swoich tokenów, a cena spada do zera. Dzieje się tak głównie w DeFi (zdecentralizowanych finansach), gdzie jest dużo swobody, ale też dużo ryzyka.

Przykład: Kupiłeś tokeny, którymi można handlować tylko na określonym DEX-ie (na przykład na Uniswapie). Twórcy wycofują z puli cały ETH i nagle nikt nie chce już kupować Twoich tokenów — albo po prostu nie może tego zrobić.

Monety typu honeypot (ograniczenie zleceń sprzedaży)

W tym przypadku oszuści piszą smart kontrakt tak, że tylko oni mogą sprzedawać tokeny. Ty możesz kupić, ale gdy próbujesz sprzedać, transakcja nie przechodzi. Nazywamy to honeypotem.

Przykład: Kupujesz nową monetę, która jest na topie na Twitterze. Gdy później próbujesz ją sprzedać, pojawia się komunikat o błędzie. Tymczasem twórcy po cichu realizują zyski.

Wyprzedaż po nakręceniu hype’u (dumping)

Programiści trzymają duży pakiet tokenów. Budują hype za pomocą influencerów lub mediów społecznościowych, pozwalają cenie rosnąć, bo wszyscy kupują, a potem zrzucają cały pakiet naraz. Cena spada, a Ty zostajesz z pakietem bezwartościowych tokenów.

Przykład: Znany YouTuber promuje monetę, wchodzisz w nią i widzisz wzrost wartości. Godzinę później wszystko już się załamało. Co się stało? Programiści właśnie sprzedali wszystko.

Smart kontrakty, sprytni oszuści (oszustwo oparte na smart kontrakcie)

Oszuści tworzą smart kontrakty, w których umieszczają backdoory. Na przykład Ty nie możesz sprzedać, ale oni mogą. Często mają już gotową wymówkę: „Pracujemy nad poprawką błędu”, „Wkrótce pojawi się aktualizacja” i tak dalej. Ale w tym czasie powoli wysysają z Ciebie środki.

Niesławny przykład: Squid Game Token. Cena wzrosła z kilku centów do tysięcy dolarów. Wszyscy myśleli, że się wzbogacą. Aż okazało się, że nikt nie może sprzedać... oprócz twórców. Zniknęli z milionami.

Jaka jest różnica między rug pullem a pump and dump?

Pump and dump to coś innego, choć również dalekie od uczciwości. Chodzi o to, że grupa osób (często sami założyciele) po cichu skupuje daną monetę. W ustalonym momencie krzyczą: „KUP TERAZ!”, a potem wszyscy rzucają się do zakupów. Cena wystrzeliwuje, a dokładnie wtedy oni sprzedają wszystko.

Przykład: Jesteś na grupie Telegrama, gdzie napisano, że w piątek o 20:00 tajna moneta poleci „na Księżyc”. Kupujesz od razu, gdy nadchodzi moment. Ale po kilku sekundach cena zaczyna spadać. Dlaczego? Bo insiderzy sprzedają wszystko dokładnie wtedy, gdy Ty wszedłeś do gry.

Jak rozpoznać rug pull?

Na szczęście możesz dość skutecznie chronić się przed rug pullem. Oto kilka wskazówek:

• Zrób research: Kto stoi za projektem? Czy to prawdziwe osoby z profilami na LinkedIn? A może widzisz tylko niejasne pseudonimy i zdjęcia stockowe?
• Sprawdź audyty: Czy projekt przeszedł niezależny audyt? Jeśli nie, to dodatkowe ryzyko.
• Przyjrzyj się społeczności: Czy społeczność jest aktywna (na Discordzie, Telegramie, Reddicie)? A może to tylko boty krzyczące „na Księżyc”?
• Uważaj na czerwone flagi: Sformułowania typu „1000% zysku w tydzień”, „ekskluzywna przedsprzedaż” albo „kup teraz, zanim przegapisz okazję” często wskazują na oszustwo. Podobnie jak przesadzony marketing.
• Uważaj na influencerów: Influencerzy często dostają monety w zamian za promocję, a gdy cena rośnie, sprzedają je. Zdarza się też, że sami nie rozumieją rynku i nie wiedzą, w co się pakują.

Kilka znanych rug pulli

Na koniec przedstawiamy kilka oszustw, które możesz znać albo łatwo wygooglować:

• OneCoin – Nie był to prawdziwy blockchain, ale mimo to zebrał miliardy.
• Thodex – Turecka giełda kryptowalut, której założyciel nagle zniknął z pieniędzmi tysięcy klientów.
• Squid Game Token – Jak wspomniano wyżej, klasyczny przykład tego, jak wykorzystuje się FOMO i hype.
• AnubisDAO i Uranium Finance – Bardziej złożone projekty DeFi, które ostatecznie okazały się zwykłymi oszustwami.
• BitConnect – BitConnect zwabił inwestorów fałszywymi zyskami, a potem zniknął, zostawiając ich z bezwartościowymi tokenami.

Podsumowanie

Krypto może być fascynujące, ale też niebezpieczne, jeśli nie zachowasz ostrożności. Dopóki można na tym zarobić, zawsze znajdą się ludzie próbujący to ukraść. Dlatego zawsze zachowuj czujność, kieruj się intuicją i jeśli coś brzmi zbyt dobrze, żeby było prawdziwe, to najpewniej tak właśnie jest.