Nieuwe Box 3-belasting op crypto vanaf 2028 in Nederland: wat verandert er en wat betekent het voor jou?

Vanaf 1 januari 2028 verandert de manier waarop vermogen in Nederland in Box 3 wordt belast. Het bestaande systeem waarbij wordt gekeken naar fictief rendement wordt vervangen door een belasting op werkelijk rendement, inclusief ongerealiseerde rendementen. Dit is een fundamentele verandering voor Nederlandse traditionele beleggers en crypto-beleggers.

In dit artikel leggen we uitgebreid uit wat dit voor jou betekent en hoeveel je mogelijk gaat betalen, met duidelijke voorbeelden. Let op: dit artikel is geschreven op basis van de informatie die op dit moment beschikbaar is. Er is veel kritiek op het voorstel en het plan moet nog worden behandeld door de Eerste Kamer. Het is mogelijk dat er nog aanpassingen worden doorgevoerd. Minister Eelco Heinen (Financiën) heeft op 25 februari laten weten dat zij terug naar de tekentafel gaan om het wetsvoorstel te herzien.

Wat valt er onder Box 3?

Box 3 is de belastingbox voor privévermogen. Het gaat hierbij niet om inkomen uit werk (Box 1) of inkomen uit een eigen BV (Box 2), maar om vermogen dat je als particulier aanhoudt.

Onder Box 3 vallen onder andere:

• Cryptovaluta
• Aandelen en ETF’s
• Obligaties
• Beleggingsfondsen
• Spaargeld
• Tweede woningen (niet je eigen woning)
• Vorderingen (zoals uitgeleend geld)

Schulden mogen onder voorwaarden in mindering worden gebracht op het belastbare vermogen. Daarnaast geldt er een heffingsvrij vermogen per persoon. Alleen het vermogen boven deze vrijstelling wordt belast.

Waarschuwing: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vormt geen financieel of fiscaal advies. Hoewel de inhoud met zorg is samengesteld en gebaseerd is op diverse bronnen, kan onjuistheid of verkeerde interpretatie niet worden uitgesloten. Doe altijd uw eigen onderzoek en raadpleeg een financieel adviseur of belastingadviseur voordat u investeringsbeslissingen neemt. Investeren in crypto-activa brengt risico op verlies met zich mee.

Wat verandert er in Box 3?

Om goed te begrijpen wat er in Box 3 gaat veranderen, brengen we de huidige situatie voor beleggers goed in kaart.

De huidige situatie (t/m 31 december 2027)

Tot en met 2027 wordt vermogen in Box 3 belast op basis van een fictief rendement (5,88% voor beleggingen in 2025). Dat betekent dat de overheid niet kijkt naar wat jij daadwerkelijk hebt verdiend, maar uitgaat van een verondersteld percentage rendement op je vermogen.

Of je crypto nu in waarde is gestegen, gedaald of gelijk gebleven: voor de belasting maakt dat in principe niet uit. De Belastingdienst rekent met vaste rendementen per vermogenscategorie. In het geval van beleggingen is dat 5,88% in 2025. Vervolgens is het belastingtarief in Box 3 in 2025 en 2026 36%.

Normaal gesproken wordt in Box 3 eerst het heffingsvrij vermogen afgetrokken en worden eventuele schulden in mindering gebracht op het belastbare vermogen.

Het heffingsvrij vermogen in het huidige systeem

In 2026 bedraagt het heffingsvrij vermogen €59.357 per persoon (€118.714 voor fiscale partners samen).

Dat betekent dat eerst dit bedrag van je totale Box 3-vermogen wordt afgetrokken. Alleen het vermogen boven deze grens telt mee voor de belastingberekening.

De systematiek tot en met 2027 is dus:

Totale bezittingen – schulden – heffingsvrij vermogen = belastbare grondslag

Over die belastbare grondslag wordt vervolgens een fictief rendement berekend, waarover 36% belasting wordt betaald. Je betaalt in het huidige systeem dus indirect belasting over je vermogen, niet over je werkelijke winst.

Stel:

• Je bezit €60.000 spaargeld.
• Je bezit €100.000 aan crypto.
• Geen schulden.
• Heffingsvrij vermogen: €59.357.

Hoe werkt het nu?

Onderstaand het proces van het huidige systeem t/m eind 2027 in de praktijk uitgelegd.

Stap 1: Totale vermogen bepalen

Je hebt €60.000 spaargeld en €100.000 in crypto. Dan is je totale vermogen €160.000. Dit bedrag wordt gezien als jouw “totale Box 3-vermogen”.

Stap 2: Heffingsvrij vermogen aftrekken

Het heffingsvrij vermogen is €59.357. Dit bedrag moet je aftrekken van je totale vermogen. In dit voorbeeld zou dat dus inhouden: €160.000 – €59.357 = €100.643. Oftewel je houdt €100.643 belastbare grondslag over.

Stap 3: Fictief rendement berekenen (beleggingsdeel)

Voor het gemak kijken we alleen naar het fictieve beleggingsrendement van 5,88%. 5,88% van €100.643 is €5.917,81. Dit bedrag wordt gezien als jouw “belastbare rendement”. Je belastbare rendement is het daadwerkelijke bedrag dat belast wordt door de Belastingdienst.

Stap 4: Belasting berekenen

De laatste stap is het berekenen van de te betalen belasting. Het huidige belastingtarief in Box 3 is 36%. 36% van €5.917,81 is €2.130,41. Je betaalt dus ongeveer €2.130 belasting, ongeacht of je crypto daadwerkelijk winst hebt gemaakt.

Nieuwe situatie (vanaf 2028)

Vanaf 1 januari 2028 stapt Nederland over op een zogenoemde vermogensaanwasbelasting in Box 3.

Let op, het nieuwe stelsel is nog in ontwikkeling: Het nieuwe Box 3-stelsel is aangenomen door de Tweede Kamer en staat gepland voor invoering per 1 januari 2028. De exacte uitwerking kan echter nog wijzigen via het Belastingplan 2028. Daarnaast is er kritiek op de uitvoerbaarheid en op het belasten van ongerealiseerde winst, met name bij volatiele beleggingen zoals crypto. De bedragen en systematiek in dit artikel zijn gebaseerd op het huidige wetsvoorstel. Definitieve regels kunnen nog worden aangepast.

Wat verandert er met het heffingsvrij vermogen?

Volgens het huidige wetsvoorstel wordt het heffingsvrij vermogen afgeschaft. In plaats daarvan komt er een zogenoemd heffingsvrij resultaat (zoals het nu eruit ziet) van ongeveer €1.800 per persoon per jaar.

Dat betekent dat niet je vermogen deels wordt vrijgesteld, maar een deel van je jaarlijkse rendement. Dit is een fundamentele wijziging in de systematiek.

Er wordt hierbij niet meer gekeken naar het fictieve rendement, maar naar het werkelijk behaalde rendement op je vermogen in een kalenderjaar. Voor crypto-investeerders is dit een fundamentele systeemwijziging met een grote impact op hun beleggingen.

Wat wordt precies belast?

De Belastingdienst kijkt vanaf 2028 naar alles wat jouw vermogen in een kalenderjaar beïnvloedt. Voor crypto betekent dit dat het totale jaarlijkse resultaat wordt berekend op basis van:

1. Koersstijgingen (waardeverandering gedurende het jaar)
2. Koersdalingen (negatief rendement)
3. Directe opbrengsten zoals staking rewards
4. Overige voordelen uit crypto (bijvoorbeeld lending-opbrengsten)

Dit geldt niet alleen voor crypto, maar voor al het vermogen in Box 3, zoals aandelen, ETF’s, spaargeld en een tweede woning. Je eigen woning valt niet in Box 3, maar in Box 1.

De grootste verandering: ongerealiseerde winst wordt belast

De belangrijkste en meest ingrijpende wijziging voor crypto-investeerders is dat ook ongerealiseerde winst wordt belast.

Ongerealiseerde winst betekent dat je crypto in waarde stijgt zonder dat je verkoopt. Onder het oude systeem maakte het weinig uit of je verkocht of niet, omdat er met fictieve rendementen werd gewerkt. Vanaf 2028 verandert dat fundamenteel.

Het belastingmoment verschuift naar de jaarlijkse waardeverandering. Verkoop is fiscaal niet langer doorslaggevend. De waardestijging zelf is het belastbare feit.

Hoe wordt het rendement berekend?

De Belastingdienst kijkt naar alle vermogensbestanddelen binnen Box 3. Dat betekent:

• Crypto
• Aandelen en ETF’s
• Spaargeld (uitsluitend rente op spaargeld, niet waardevermeerdering door extra inleg)
• Beleggingsfondsen
• Een tweede woning
• Andere beleggingen

Schulden mogen onder voorwaarden in mindering worden gebracht op het Box 3-vermogen.

Per vermogensbestanddeel wordt het rendement berekend:

Eindwaarde – beginwaarde + ontvangen opbrengsten = rendement per onderdeel

Daarna worden alle positieve en negatieve rendementen binnen Box 3 bij elkaar opgeteld. Van dit totale rendement wordt het heffingsvrije resultaat van circa €1.800 per persoon afgetrokken. Alleen over het resterende bedrag betaal je belasting tegen 36%. Om de berekeningen wat tastbaarder te maken, volgen hier concrete voorbeelden voor crypto-investeerders met verschillende scenario’s:

Hoe werkt het nieuwe Box-3 stelsel?

Onderstaand benoemen wij drie voorbeelden van hoe het nieuwe Box-3 stelsel eruit ziet in de praktijk.

Voorbeeld 1 – Alleen koersstijging

In het nieuwe stelsel kijkt de Belastingdienst alleen naar de op 'papier' gerealiseerde winst, ongeacht of je het hebt laten uitbetalen of niet. Het kan dus in theorie zo zijn dat jij belasting moet betalen over geld dat je zelf nog niet hebt. Dit is dan ook een van de redenen dat er ophef over is.

Nu het voorbeeld, stel je hebt:

• Crypto ter waarde van €100.000 op 1 januari
• De waarde is op 31 december gestegen naar €140.000 (op papier dus 40% winst)
• Je hebt nog niks verkocht en je doet ook niet aan staking

De waardemeerdering is dus €40.000, er geldt een heffingsvrij resultaat van €1.800 per persoon. Het heffingsvrij resultaat mag je aftrekken van de waardemeerdering, waardoor je belastbaar rendement in dit voorbeeld €38.200 is. Over dit bedrag moet je 36% belasting betalen wat neerkomt op €13.752. Je betaalt dus €13.752 belasting, ook al heb je niets verkocht. Stel dat je geen €13.752 op je spaarrekening hebt staan, dan dien je dus je posities te verkopen, puur en alleen om de belasting te kunnen betalen.

Voorbeeld 2 – Koersstijging + staking

In het nieuwe stelsel kijkt de Belastingdienst naar het totale werkelijke rendement. Dat betekent dat niet alleen de waardestijging van je crypto meetelt, maar ook eventuele inkomsten zoals staking rewards. Ook deze inkomsten worden belast, ongeacht of je ze hebt omgezet naar euro’s of niet.

Nu het voorbeeld, stel je hebt:

• Crypto ter waarde van €100.000 op 1 januari
• De waarde is op 31 december gestegen naar €130.000
• Je hebt daarnaast €5.000 aan staking rewards ontvangen
• Je hebt niets verkocht

De waardemeerdering is €30.000. Tel je daar de ontvangen staking rewards van €5.000 bij op, dan komt het totale rendement uit op €35.000. Er geldt een heffingsvrij resultaat van €1.800 per persoon. Het heffingsvrij resultaat mag je aftrekken van het totale rendement, waardoor je belastbaar rendement in dit voorbeeld €33.200 is.

Over dit bedrag moet je 36% belasting betalen, wat neerkomt op €11.952. Je betaalt dus €11.952 belasting, ook al heb je niets verkocht. Ook hier geldt dat je mogelijk (een deel van) je positie moet verkopen als je niet voldoende liquide middelen hebt om de belasting te betalen.

Voorbeeld 3 – Koersdaling

In het nieuwe stelsel wordt gekeken naar het werkelijke rendement. Dat betekent dat niet alleen winst wordt belast, maar dat een verlies ook daadwerkelijk als negatief rendement wordt meegenomen.

Nu het voorbeeld, stel je hebt:

• Crypto ter waarde van €100.000 op 1 januari
• De waarde is op 31 december gedaald naar €75.000
• Je hebt geen overige opbrengsten (zoals staking)

Na het aftrekken van de eindwaarde van de beginwaarde blijft er een waardevermindering van €25.000 over. Je totale rendement komt daarmee uit op – €25.000.

Omdat het totale rendement negatief is, betaal je in dit jaar geen belasting in box 3. Daarnaast kan een negatief box 3-resultaat volgens het wetsvoorstel onder voorwaarden worden verrekend met toekomstige positieve rendementen. Dat betekent dat je dit verlies mogelijk kunt gebruiken om in latere jaren minder belasting te betalen, wanneer je weer een positief rendement behaalt.

Wat gebeurt er bij sterke volatiliteit?

Crypto staat bekend om grote prijsschommelingen. In het nieuwe Box 3-systeem is het cruciaal om te begrijpen dat de Belastingdienst per kalenderjaar kijkt naar je rendement. Elk jaar wordt afzonderlijk belast. Er wordt dus niet gekeken naar je totale winst over meerdere jaren, maar naar de waardeverandering binnen één jaar (1 januari tot en met 31 december).

De impact van volatiliteit

Om een duidelijk voorbeeld te geven van hoe volatiliteit in samenwerking met het nieuwe box 3 stelsel grote impact kan hebben op je vermogen, hebben wij onderstaand een voorbeeld uitgeschreven:

Jaar 1 – Sterke stijging

In het eerste jaar is er sprake van een forse koersstijging.

Stel je hebt:

• Crypto ter waarde van €200.000 op 1 januari
• De waarde is op 31 december gestegen naar €350.000
• Je hebt niets verkocht en geen overige opbrengsten

De waardemeerdering bedraagt €150.000. Er geldt een heffingsvrij resultaat van €1.800 per persoon. Dit bedrag mag je aftrekken van het rendement, waardoor het belastbaar rendement uitkomt op €148.200. Over dit bedrag moet je 36% belasting betalen: 36% × €148.200 = €53.352

Je betaalt dus €53.352 belasting over dat jaar, ook al heb je niets verkocht. Wanneer je deze belasting niet uit andere middelen kunt betalen, zul je (een deel van) je positie moeten verkopen om aan je belastingverplichting te voldoen.

Jaar 2 – Daling

In het tweede jaar slaat de markt om en daalt de waarde van je vermogen fors. Dit laat zien hoe volatiliteit in combinatie met jaarlijkse belastingheffing grote impact kan hebben.

Stel je hebt:

• Crypto ter waarde van €350.000 op 1 januari
• De waarde is op 31 december gedaald naar €210.000
• Je hebt geen overige opbrengsten

De waardevermindering bedraagt dus €140.000. Je totale rendement over dit jaar komt daarmee uit op – €140.000. Omdat het rendement negatief is, betaal je in dit jaar geen box 3-belasting. Er wordt immers alleen belasting geheven over positief rendement.

Volgens het wetsvoorstel kan een negatief box 3-resultaat onder voorwaarden worden verrekend met toekomstige positieve rendementen. Dit betekent dat je het verlies mogelijk mag gebruiken om in latere jaren minder belasting te betalen. Het leidt echter niet tot een teruggaaf van de €53.352 die je in jaar 1 hebt betaald.

Wat betekent dit over twee jaar?

Wanneer we niet naar één afzonderlijk jaar kijken, maar naar het totaalbeeld over twee jaar, wordt het effect van volatiliteit in combinatie met jaarlijkse belastingheffing pas echt duidelijk.

Als we de cijfers naast elkaar zetten:

• Waarde begin jaar 1: €200.000
• Waarde eind jaar 2: €210.000
• Totale stijging over twee jaar: €10.000

Op papier lijkt het alsof je in twee jaar tijd €10.000 winst hebt gemaakt.

Maar in jaar 1 heb je €53.352 belasting betaald over de toen gerealiseerde papieren winst. In jaar 2 betaal je geen belasting, omdat het rendement negatief was. Je krijgt de eerder betaalde belasting echter niet terug.

Je netto-positie na twee jaar is dan:

€210.000 – €53.352 = €156.648

Je begon met €200.000.

Ondanks dat je portefeuille op papier €10.000 hoger staat dan twee jaar eerder, heb je door de eerdere belastingbetaling feitelijk €43.352 minder vermogen dan je startkapitaal.

Natuurlijk is dit een extreem voorbeeld, maar het laat zien wat voor impact het nieuwe belastingsysteem kan hebben op investeringen in volatiele markten.

Hoe zit het met een BV?

Wanneer je crypto privé aanhoudt, valt dit vanaf 2028 onder Box 3 en wordt het jaarlijks belast op basis van werkelijke waardeveranderingen.

Houd je crypto aan via een besloten vennootschap (BV), dan valt dit niet onder Box 3 maar onder de vennootschapsbelasting (vpb). Dat betekent dat niet je vermogen wordt belast, maar de winst van de onderneming. Dat is een wezenlijk ander uitgangspunt.

Hoe wordt winst in een BV vastgesteld?

In een BV wordt de winst vastgesteld volgens fiscale en boekhoudkundige regels. Dit gebeurt via de jaarlijkse jaarrekening, die onder meer bestaat uit de balans en de winst- en verliesrekening.

In de jaarrekening wordt inzichtelijk gemaakt welke bezittingen de BV heeft, welke verplichtingen daar tegenover staan en welk resultaat in het boekjaar is behaald. Bezittingen worden gewaardeerd volgens specifieke regels. Denk aan waarderingsregels voor investeringen, voorraden of voorzieningen. Deze regels bepalen op welk moment en tegen welke waarde posten in de administratie worden opgenomen.

Belangrijk is dat niet iedere waardestijging automatisch leidt tot belastbare winst. In veel gevallen geldt het realisatiebeginsel: winst wordt pas belast wanneer deze daadwerkelijk wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld bij verkoop.

Dat betekent:

• Stijgt crypto in waarde maar wordt er niet verkocht, dan ontstaat er vaak nog geen belastbare winst.
• Wordt crypto verkocht met winst, dan wordt die winst onderdeel van de fiscale jaarwinst.

Bij actieve handel kan waardering tegen marktwaarde verplicht zijn, waardoor ongerealiseerde winst wél in het resultaat kan vallen. De fiscale behandeling hangt dus af van hoe de BV feitelijk opereert.

Tarieven vennootschapsbelasting

Een BV betaalt vennootschapsbelasting over haar fiscale jaarwinst (momenteel 19% tot €200.000 en 25,8% daarboven).

Dat is een andere systematiek dan de 36% heffing over het Box 3-rendement. Het verschil zit niet alleen in het tarief, maar vooral in het moment waarop winst ontstaat en belast wordt.

Extra kosten en verplichtingen van een BV

Het aanhouden van crypto via een BV brengt naast andere belastingregels ook extra verplichtingen en kosten met zich mee. Zo moet een BV een administratie bijhouden, jaarlijks een jaarrekening opstellen en aangifte vennootschapsbelasting doen. Vaak schakel je hiervoor een boekhouder of accountant in.

Ben je zelf eigenaar en bestuurder van de BV, dan moet je jezelf meestal ook een verplicht minimumsalaris uitkeren. Deze terugkerende kosten en verplichtingen hebben invloed op wat je uiteindelijk netto overhoudt. Een BV is daardoor niet in iedere situatie voordeliger dan crypto privé aanhouden.

Kan ik mijn crypto via mijn BV aanhouden?

Ja, je kunt crypto via jouw BV aanhouden.

Wanneer je crypto direct via je BV koopt en aanhoudt:

• Valt de crypto niet onder Box 3.
• Wordt winst belast via de vennootschapsbelasting (vpb).
• Betaal je privé pas belasting wanneer winst wordt uitgekeerd (Box 2).

Dat betekent dat belastingheffing in veel gevallen plaatsvindt bij realisatie en niet automatisch jaarlijks op basis van waardeveranderingen zoals in Box 3.

Zolang winsten binnen de BV blijven, worden ze niet privé belast. Pas bij dividenduitkering volgt heffing in Box 2.

Overweeg je een zakelijk crypto-account?

Bij Finst kun je een zakelijk account openen met je BV, MKB-bedrijf of family office, maar ook als vermogensbeheerder. Hiermee kun je crypto aanhouden binnen je bedrijfsstructuur in een omgeving die is ingericht op institutioneel gebruik. Bekijk hier hoe je een zakelijk account bij Finst kunt openen.

Conclusie

De invoering van het nieuwe Box 3-stelsel per 1 januari 2028 betekent een fundamentele wijziging in de manier waarop vermogen in Nederland wordt belast. Waar tot en met 2027 werd gewerkt met een fictief rendement, wordt vanaf 2028 gekeken naar het werkelijke rendement, inclusief ongerealiseerde waardestijgingen.

Voor crypto-investeerders heeft dit grote gevolgen. Koersstijgingen worden jaarlijks belast, ook als er geen verkoop plaatsvindt. Tegelijkertijd tellen koersdalingen en opbrengsten zoals staking rewards mee in het totale Box 3-resultaat. Omdat per kalenderjaar wordt afgerekend, kunnen sterke schommelingen direct fiscale impact hebben.

Het nieuwe systeem maakt duidelijk dat niet langer verkoop het belastingmoment bepaalt, maar de jaarlijkse waardeontwikkeling van je totale vermogen. Voor beleggers betekent dit dat rendement niet alleen financieel, maar ook fiscaal per jaar moet worden bekeken. Goede administratie en inzicht in je totale Box 3-positie worden daarmee belangrijker dan ooit.