Wszystko, co musisz wiedzieć o tokenach niewymiennych

Czym jest niewymienny token (NFT)?

Niewymienne tokeny (NFT) to aktywa, takie jak cyfrowa sztuka lub treści cyfrowe, które są tokenizowane za pośrednictwem blockchaina. Tokeny mają unikalny identyfikator i są tworzone na podstawie metadanych. Następnie są przechowywane na blockchainie. Możesz więc traktować NFT jak cyfrową kolekcję.

Większość kryptowalut jest wymienna, co oznacza, że można ją dzielić na bardzo małe części. Na przykład możesz kupić lub sprzedać 0.003245 Bitcoina. NFT z kolei niemal zawsze jest jedyny w swoim rodzaju. Zazwyczaj nie da się więc kupić ani sprzedać połowy NFT.

Kryptowaluty są podobne do NFT, ponieważ obie te klasy aktywów są zabezpieczone w sieciach blockchain. Główna różnica polega na tym, że kryptowaluty są wymienne lub podlegają wymianie. O ile nie ma istotnej różnicy między jednym bitcoinem a drugim, o tyle nie istnieją dwa identyczne NFT.

Najważniejsze informacje

• NFT oznacza non-fungible token: unikalny cyfrowy dowód własności.
• NFT działają na blockchainach i są często wykorzystywane w cyfrowej sztuce, kolekcjonerstwie i grach.
• NFT możesz kupić, sprzedać lub trzymać, zwykle za kryptowaluty takie jak Ethereum.
• Wartość zależy od rzadkości, popularności, społeczności i użyteczności.
• Są popularne, ale też spekulacyjne i ryzykowne — zachowaj ostrożność.

Historia tokenów niewymiennych (NFT)

NFT mogą istnieć dłużej, niż myślisz. Pierwsze NFT sprzedano w 2014 roku. Zostało ono zaprojektowane przez Kevina McKoya. Zostało oficjalnie stworzone na blockchainie Namecoin, a później ponownie wybite na Ethereum.

Większość NFT na Ethereum korzysta ze standardu ERC-721. Standard ten określa między innymi, jak przekazywana jest własność, jak potwierdzane są transakcje oraz jak aplikacje powinny obsługiwać bezpieczne transfery. Później wprowadzono również standard ERC-1155. Pozwala on łączyć wiele NFT w jeden smart kontrakt, co obniża koszty transakcji.

Osoby, które od dłuższego czasu działają na rynku kryptowalut, mogą pamiętać CryptoKitties. Był to jeden z pierwszych naprawdę popularnych projektów NFT, zbudowany na blockchainie Ethereum. Były to obrazy cyfrowych kotów o określonych cechach — niektóre miały bardzo rzadkie właściwości, więc naturalnie były więcej warte. Koty mogły się nawet rozmnażać, co pozwalało tworzyć kolejne nowe koty z nowymi cechami. NFT stały się tak popularne, że w trakcie jednego tygodnia wielkanocnego obracano milionami w Ethereum.

W 2017 roku pojawił się kolejny taki hype. Mowa o Decentraland — grze, w której można było kupować i sprzedawać fragmenty cyfrowej ziemi. Byłeś więc właścicielem takiego kawałka gruntu, podobnie jak w realnym świecie jesteś właścicielem domu. Dla jednych brzmiało to bardzo dziwnie, ale dla wielu inwestorów było to interesujące nowe zjawisko.

Po sukcesie pierwszych NFT na Ethereum także inne blockchainy zaczęły rozwijać własne protokoły NFT. Dziś NFT zostają z nami na dłużej. Na różnych blockchainach istnieją tysiące projektów NFT i liczba ta rośnie każdego dnia.

Jak działają NFT

NFT są tworzone w procesie zwanym mintingiem, w którym informacje o przedmiocie są szyfrowane i zapisywane na blockchainie. Mówiąc ogólnie, proces mintingu polega na utworzeniu nowego bloku, sprawdzeniu informacji o NFT przez walidator i zamknięciu bloku. Ten proces często wykorzystuje smart kontrakty, które przypisują własność i kontrolują transfer NFT. Gdy kupujesz NFT, w praktyce otrzymujesz rodzaj cyfrowego certyfikatu własności.

Gdy tokeny są mintowane, otrzymują unikalny identyfikator bezpośrednio powiązany z adresem blockchain. Każdy token ma właściciela, a informacje o własności (czyli adres, pod którym znajduje się wybity token) są publiczne. Nawet jeśli wybijesz 10 000 NFT dokładnie tego samego przedmiotu (na przykład biletów do kina), każdy token ma unikalny identyfikator i można go odróżnić od pozostałych.

Wiele blockchainów może tworzyć NFT, ale mogą one mieć inną nazwę. Na przykład na blockchainie Bitcoina nazywają się Ordinals. Podobnie jak NFT oparte na Ethereum, Bitcoin Ordinal można kupować, sprzedawać i wymieniać. Różnica polega na tym, że Ethereum tworzy tokeny dla aktywa, podczas gdy Ordinals mają numery seryjne (zwane identyfikatorami) przypisane do satoshich (najmniejszej jednostki bitcoina). NFT są więc wykorzystywane głównie na Ethereum lub innych protokołach warstwy 2.

Blockchain i wymienność

Podobnie jak gotówkę, większość kryptowalut możesz po prostu wymieniać jedna za drugą; jeden bitcoin jest na giełdzie wart tyle samo co inny bitcoin. Z NFT działa to jednak inaczej. Na przykład jedno NFT może kosztować 10€, podczas gdy inne, nieco rzadsze, może być warte 100€.

W praktyce możesz myśleć o NFT jak o rodzaju cyfrowego paszportu dla unikalnego przedmiotu. Każde NFT jest inne i ma własną tożsamość, której nie da się po prostu skopiować ani przenieść. Czasem można nawet połączyć dwa NFT, aby stworzyć nowe, unikalne NFT. W świecie krypto nazywa się to „breeding”.

Przykłady NFT

Duża część rynku NFT koncentruje się na cyfrowej sztuce i kolekcjonerstwie, ale rynek NFT dojrzał i dziś możliwości jest znacznie więcej. Poniżej znajdziesz kilka kategorii:

• Fotografia: Fotografowie mogą tokenizować swoje prace i oferować własność całości lub jej części.
• Sport: Kolekcje cyfrowej sztuki oparte na celebrytach i osobowościach sportowych.
• Karty kolekcjonerskie: Tokenizowane cyfrowe karty kolekcjonerskie. Niektóre są przedmiotami kolekcjonerskimi, a inne można wykorzystywać w grach wideo (pomyśl o rzadkich przedmiotach).
• Członkostwo: NFT, które mogą reprezentować członkostwo lub zapewniać dostęp do określonych treści.
• Wirtualne światy: NFT do gier pozwalają posiadać wszystko — od ubrań awatara po cyfrową nieruchomość (np. Decentraland).
• Sztuka: Ogólna kategoria NFT obejmująca wszystko — od pixel artu po abstrakcyjną sztukę cyfrową.
• Kolekcjonalia: Bored Ape Yacht Club, Crypto Punks i Pudgy Panda to przykłady NFT z tej kategorii.
• Nazwy domen: NFT reprezentujące własność nazw domen dla Twojej strony internetowej / stron internetowych.
• Muzyka: artyści mogą tokenizować swoją muzykę i przekazywać kupującym wybrane przez siebie prawa.

Zalety NFT

Zaletą NFT jest to, że pozwalają tokenizować własność bez udziału osoby trzeciej lub pośrednika. Dzięki temu możesz zdigitalizować swój majątek i handlować nim bezpośrednio. NFT mogą więc reprezentować cyfrowe lub fizyczne dzieła sztuki, a także posiadanie czegoś takiego jak bilet na festiwal czy wejściówka. Jako artysta, twórca lub trader możesz więc łatwo i bezpośrednio dotrzeć do swojej grupy docelowej bez udziału pośredników.

Inwestowanie

NFT można również wykorzystać do uproszczenia inwestycji. Na przykład firma doradcza Ernst & Young opracowała rozwiązanie NFT dla jednego ze swoich inwestorów w segmencie ekskluzywnych win, przechowując wino w bezpiecznym środowisku i wykorzystując NFT do ochrony pochodzenia.

Istnieją też podmioty, które tokenizują nieruchomości. Na przykład nieruchomość można podzielić na kilka części albo cały budynek sprzedać jako NFT. Oczywiście nie jest to jeszcze powszechne na rynku mieszkaniowym, ale dziś istnieją rozwiązania, które to umożliwiają. Na przykład holenderski przedsiębiorca sprzedał swój dom za 21 bitcoinów (wówczas wartych około 40 000$ każdy). Handel nieruchomościami (a także związana z nim biurokracja) może być wtedy uproszczony dzięki dodaniu odpowiednich metadanych do unikalnego NFT powiązanego wyłącznie z daną częścią nieruchomości.

NFT mogą też potwierdzać, że jesteś właścicielem (części) spółki, podobnie jak w przypadku akcji. Zwykle akcje są już zapisane w rejestrach zawierających informacje takie jak właściciel, data emisji, numer certyfikatu oraz liczba akcji. Blockchain działa w praktyce jak taki rejestr, ale cyfrowo, w sposób rozproszony i dobrze zabezpieczony. Jeśli więc wykorzystujesz NFT do reprezentowania akcji, robisz w zasadzie to samo. Duża zaleta? Dzięki smart kontraktom cały proces przenoszenia własności może odbywać się automatycznie. Gdy tylko ktoś sprzeda takie NFT reprezentujące akcję, blockchain zajmuje się resztą. Prosto i wygodnie.

Bezpieczeństwo

NFT są też bardzo wygodne, jeśli chodzi o bezpieczeństwo tożsamości. Jeśli zapiszesz dane osobowe na blockchainie, nikt nie będzie mógł ich zmienić. Informacje są rejestrowane na blockchainie, więc dopóki sam blockchain jest bezpieczny, można też ufać danym w nim zapisanym.

Dodatkowo NFT ułatwiają wspólne inwestowanie. Na przykład możesz podzielić drogocenne dzieło sztuki na mniejsze części poprzez tokenizację. Wtedy nie musisz kupować całego obrazu samodzielnie — możesz posiadać tylko jego część. W ten sposób kilka osób może zostać współwłaścicielami fizycznego obiektu.

Wady NFT

NFT mogą brzmieć jak panaceum, ale mają też swoje wady. Jednym z największych wyzwań jest to, że wartość NFT często mocno się waha. To, co dziś jest bardzo cenne, za kilka miesięcy lub lat może być warte znacznie mniej. Oczywiście odwrotna sytuacja też jest możliwa, ale trzeba to brać pod uwagę. Rynek jest wciąż młody i dość spekulacyjny, więc trudno ocenić, ile NFT naprawdę będzie warte w dłuższym terminie.

Przechowywanie NFT

Kolejnym problemem jest to, że choć NFT technicznie znajdują się na blockchainie, pliki, które naprawdę mają znaczenie (takie jak obraz, wideo czy certyfikat), zwykle są przechowywane gdzie indziej. Jeśli odbywa się to za pośrednictwem scentralizowanych podmiotów, może to powodować problemy. Jeśli więc zewnętrzne miejsce przechowywania zniknie lub przestanie działać, nadal będziesz posiadać dowód własności, ale bez powiązanej treści. To tak, jakby mieć bilet na koncert, który nigdy się nie odbędzie. Istnieją oczywiście zdecentralizowane sposoby rozwiązania tego problemu, jednak nie każdy projekt NFT z nich korzysta.

Zrównoważony rozwój

Pojawiają się też pytania związane ze zrównoważonym rozwojem. Wiele blockchainów obsługujących NFT (takich jak Ethereum) zużywa dużo energii. Choć podejmowane są działania, aby to poprawić, dla wielu osób nadal pozostaje to istotnym zarzutem.

Oszustwa i scam

Na koniec pozostaje ryzyko oszustw i scamów. Ponieważ jest to stosunkowo nowy obszar, a każdy może łatwo samodzielnie tworzyć i sprzedawać NFT, działa tu również wielu oszustów. Zawsze zwracaj więc szczególną uwagę przed zakupem NFT. Czy można zaufać drugiej stronie? Czy handlujesz na wiarygodnej platformie i czy wierzysz w jej przyszłość? To są pytania, które powinieneś sobie zadać przed podjęciem decyzji inwestycyjnej.

NFT z pewnością oferują możliwości, ale nadal warto dobrze się z nimi zapoznać, zanim zaczniesz handlować NFT.

Generatywne NFT

Generatywne NFT to szczególny rodzaj NFT, które są automatycznie generowane za pomocą kodu. Zamiast tworzyć każdy projekt ręcznie, artysta używa algorytmu do stworzenia tysięcy unikalnych wariantów na podstawie szeregu wcześniej zdefiniowanych elementów. Pomyśl o takich rzeczach jak kolor tła, akcesoria, wyraz twarzy, ubrania, przedmioty i tak dalej. Artysta tworzy więc wszystkie używane elementy, a sam proces ich łączenia wykonuje algorytm. Dodatkowo do tych elementów często przypisane są procenty — na przykład konkretne okulary przeciwsłoneczne mogą mieć 1% szansy na wylosowanie, podczas gdy inna para ma 16% szansy na wylosowanie. W ten sposób otrzymujesz unikalne NFT, a jednocześnie powstaje system, który gwarantuje wycenę.

Dobrym przykładem jest Bored Ape Yacht Club (BAYC). To obrazki małp, ale każda małpa wygląda nieco inaczej. Niektóre mają okulary przeciwsłoneczne, inne kapelusz albo cygaro. Łącznie wygenerowano 10 000 takich małp i wszystkie są unikalne. Im rzadsze połączenie cech, tym zwykle bardziej wartościowa jest małpa.

Bored Apes stały się niezwykle popularne. Niektóre NFT z tej kolekcji sprzedawano za setki tysięcy dolarów, a w szczytowym okresie małpy osiągały nawet ceny powyżej miliona dolarów. Do hype’u dołączyły też znane osoby, takie jak Eminem, Snoop Dogg i Neymar, które kupiły własne egzemplarze.

Pomysł stojący za generatywnymi NFT jest więc prosty: używasz sprytnego oprogramowania, aby stworzyć ogromną kolekcję unikalnych cyfrowych obiektów, a następnie możesz sprzedawać je jako NFT. Często oferują też dodatkowe korzyści, takie jak dostęp do ekskluzywnych klubów online, wydarzeń czy prawa głosu w społeczności.

Generatywne NFT sprytnie łączą technologię, sztukę i społeczność — ale jak w całym świecie NFT: wartość może się znacząco zmieniać i nie każda kolekcja generatywna odniesie sukces.

Znane platformy do handlu NFT.

Jeśli chcesz kupić lub sprzedać NFT, musisz skorzystać z marketplace’u NFT. Istnieją setki platform, na których można to robić, a wybór zależy też od blockchaina, na którym działasz. Zawsze więc sprawdź popularne platformy do handlu NFT, zanim zaczniesz. Nie wszystkie obsługują bowiem Ethereum, a inne wspierają Solanę lub Bitcoina. Poniżej znajdziesz przegląd największych i najlepiej znanych marketplace’ów NFT, oparty na wolumenie obrotu i popularności.

1. Magic Eden

Obsługiwane: Solana (SOL), Ethereum (ETH), Base (BASE), Arbitrum (ARB), Polygon (POL), Apecoin (APE), Bitcoin (BTC), sieć sei (SEI), Binance Smart Chain (BSC), Berachain (BERA), Abstract (ABS).
Dlaczego popularna: dużo ofert, szybkość i łatwość obsługi

Magic Eden zaczynało jako platforma NFT na blockchainie Solana, ale dziś obsługuje także inne blockchainy, takie jak Ethereum, a nawet Bitcoin. To szybka aplikacja, z której łatwo korzystać.

2. Blur

Obsługiwane: Ethereum
Dlaczego popularna: stworzona z myślą o zaawansowanych traderach

Blur to platforma stworzona dla Ethereum. Odpowiada za dużą część dziennego wolumenu w sieci Ethereum, dlatego jest skierowana do poważnych traderów NFT.

3. OpenSea

Obsługiwane: Ethereum, Polygon, Klaytn, Arbitrum, Optimism, Avalanche, Zora Network, Base, Blast, Sei, B3, Berachain, Flow, ApeChain, Soneium, Shape, Unichain, Ronin i Abstract.
Dlaczego popularna: największy wybór, łatwość obsługi i jedna z pierwszych platform NFT na rynku.

OpenSea to jedna z najstarszych i najlepiej znanych platform. Znajdziesz tu wszystko: sztukę, kolekcjonalia, przedmioty z gier — dosłownie wszystko. To świetne miejsce na start, zwłaszcza jeśli kupujesz lub sprzedajesz NFT na Ethereum albo Polygon.

4. Tensor

Obsługiwane: Solana
Dlaczego popularna: niskie koszty, bardzo duża szybkość, atrakcyjna dla aktywnych traderów

Tensor to rozwijająca się platforma na blockchainie Solana. Jest szybka, tania i szczególnie popularna wśród osób, które często kupują lub sprzedają NFT. Ma nieco bardziej techniczny wygląd (chyba że włączysz wersję lite, skierowaną do początkujących), ale oferuje wiele przydatnych funkcji.

Jak wybrać odpowiednią platformę?

Krok 1: Sprawdź, na jakim blockchainie znajduje się Twoje NFT.
Krok 2: Wybierz marketplace obsługujący ten blockchain.
Krok 3: Weź pod uwagę koszty, szybkość i łatwość obsługi.

Dla początkujących dobrym wyborem będzie OpenSea. Jeśli często korzystasz z Solany, lepiej sprawdzą się Magic Eden lub Tensor. Jeśli chcesz handlować Ordinals na Bitcoinie, najlepszym wyborem będzie Magic Eden.

Podsumowanie

NFT (non-fungible tokens) to unikalne cyfrowe tokeny własności zapisane na blockchainie. Umożliwiają cyfrowy zakup lub sprzedaż sztuki, muzyki, a nawet nieruchomości. NFT różnią się od zwykłych kryptowalut tym, że nie są podzielne, więc każdy token jest unikalny. Otwierają nowe możliwości przed artystami, twórcami i inwestorami, ale wiążą się też z ryzykiem, takim jak wahania wartości i oszustwa. Krótko mówiąc: NFT mają duży potencjał, ale nadal niosą ze sobą ryzyko. Zawsze rób własny research, zanim wejdziesz w tego typu trendy.